Η Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο γιορτάστηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, όμως στο κέντρο της Αθήνας η καθημερινότητα των μέσων μαζικής μεταφοράς απείχε πολύ από το όραμα μιας πόλης χωρίς αυτοκίνητα. Καθυστερήσεις σε λεωφορεία, αραιά δρομολόγια και ένα σιδηροδρομικό δίκτυο σε πλήρη υποβάθμιση ανέδειξαν το χάσμα ανάμεσα στη συμβολική γιορτή και στην πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι επιβάτες. Η ιδανική εικόνα μιας πόλης όπου πεζοί, ποδηλάτες και ΑμεΑ κινούνται άνετα, παραμένει προς το παρόν μακρινή επιθυμία παρά πραγματικότητα.
Τι κατέγραψε η ημέρα στους δρόμους της Αθήνας
Στο κέντρο της πόλης, κατά την ίδια την Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο, καταγράφηκαν 4 λεωφορειακές γραμμές που δεν συνεργάζονταν μεταξύ τους. Δύο λεωφορεία με κατεύθυνση το Γουδί έφτασαν ταυτόχρονα στη στάση, ενώ το επόμενο δρομολόγιο θα ερχόταν μόλις σε 40 λεπτά. Η γραμμή 608, που θεωρείται από τις πιο συχνές, εξυπηρετεί μια περιοχή με πάνω από 100.000 κατοίκους χωρίς εναλλακτικό μέσο μεταφοράς και με χιλιάδες φοιτητές να κατευθύνονται καθημερινά προς τις σχολές τους, όμως το επόμενο λεωφορείο θα περνούσε σε 20 λεπτά.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αστικά λεωφορεία. Η σύνδεση Αθήνας και Θεσσαλονίκης με τρένο πραγματοποιείται σήμερα με μόλις δύο δρομολόγια ημερησίως. Σε πρόσφατο ταξίδι που περιγράφηκε, το μοναδικό αυτό δρομολόγιο σε ολόκληρη τη γραμμή είχε καθυστέρηση 57 λεπτών. Η εικόνα αυτή έρχεται ενώ συνεχίζεται η δίκη για το δυστύχημα στα Τέμπη, που στοίχισε τη ζωή σε 57 επιβάτες, κυρίως φοιτήτριες και φοιτητές, και είχε βγάλει την ελληνική κοινωνία στους δρόμους.
Το κόστος της ρύπανσης και το παράδειγμα κάποιων πόλεων
Πέρα από τις καθυστερήσεις και τα χαμένα εισιτήρια, το ζήτημα της χρήσης του ΙΧ συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με έρευνες που εκπόνησαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Greenpeace, ακολουθώντας τη μεθοδολογία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η ατμοσφαιρική ρύπανση κοστίζει στην Ελλάδα από 1.342 έως 7.247 επιπλέον θανάτους ετησίως, ανάλογα με το αν υπολογίζονται βραχυχρόνιες ή μακροχρόνιες επιπτώσεις. Το μέγεθος αυτό βρίσκεται στην ίδια τάξη μεγέθους με τους θανάτους από τροχαία ατυχήματα, γεγονός που καταδεικνύει πως τα αυτοκίνητα, χωρίς να αποτελούν τη μοναδική πηγή ρύπανσης, συμβάλλουν σημαντικά στο πρόβλημα, ιδίως στα αστικά κέντρα.
Δεν λείπουν όμως και τα θετικά παραδείγματα. Πόλεις όπως τα Τρίκαλα, η Λάρισα και η Καρδίτσα έχουν κάνει βήματα προς τη μείωση της χρήσης του ΙΧ, δείχνοντας ότι αλλαγή είναι εφικτή. Ωστόσο, οι επιτυχίες αυτές δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως άλλοθι για την απουσία αντίστοιχου σχεδιασμού στα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου το πρόβλημα παραμένει οξύ.
Η ιδανική εικόνα απέναντι στην πραγματικότητα
Το όραμα μιας πόλης όπου ο πρωθυπουργός διανύει με τα πόδια την απόσταση από την κατοικία του ως το Μέγαρο Μαξίμου, βουλευτές και υπουργοί χρησιμοποιούν το μετρό, και τα μέσα μαζικής μεταφοράς συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους, παραμένει προς το παρόν επιθυμία. Στην πράξη, όπως κατέγραψε η ίδια η Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο, το ΙΧ συνεχίζει να αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση, αφού οι εναλλακτικές λύσεις μετακίνησης -περπάτημα, ποδήλατο, μετρό, λεωφορείο- δεν καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες των πολιτών. Η απόσταση ανάμεσα στη συμβολική γιορτή και στην καθημερινή εμπειρία των επιβατών παραμένει, σύμφωνα με τα στοιχεία, σημαντική.
