Ο πρόεδρος της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, απένειμε χάρη σε 15 ακόμη πολιτικούς κρατούμενους με διάταγμα που υπέγραψε την Πέμπτη. Η κίνηση έρχεται μετά τις συνομιλίες που είχε την περασμένη εβδομάδα με τον απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζον Κόουλ. Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα στη μακρά διαπραγμάτευση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Μινσκ, η οποία διαρκεί πάνω από έναν χρόνο και έχει ήδη οδηγήσει στην αποφυλάκιση εκατοντάδων ανθρώπων.
Το διάταγμα και οι απελευθερώσεις κρατουμένων
Σύμφωνα με το γραφείο του Λουκασένκο, ανάμεσα στους 15 κρατούμενους που έλαβαν χάρη περιλαμβάνονται 10 γυναίκες, ενώ 13 από αυτούς είχαν καταδικαστεί για αδικήματα που χαρακτηρίστηκαν «εξτρεμιστικού χαρακτήρα». Οι αρχές της Λευκορωσίας ανέφεραν ότι οι αμνηστίες δόθηκαν αφού οι ίδιοι οι κρατούμενοι ζήτησαν επιείκεια και εξέφρασαν μετάνοια για τις πράξεις τους. Η απόφαση αυτή αποτελεί συνέχεια των διαπραγματεύσεων που διεξάγει ο Τζον Κόουλ με το καθεστώς του Μινσκ εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, με αντάλλαγμα την άρση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων.
Μέχρι σήμερα, οι διαπραγματεύσεις αυτές έχουν οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατοντάδων κρατουμένων, ανάμεσά τους στελέχη της αντιπολίτευσης, ακτιβιστές, δημοσιογράφοι και δικηγόροι. Κατά την επίσκεψή του την περασμένη εβδομάδα στο Μινσκ, ο Κόουλ είχε ήδη πετύχει την αποφυλάκιση 25 ατόμων, μεταξύ των οποίων γνωστοί δημοσιογράφοι και ακτιβιστές. Ο αριθμός αυτός ήταν πολύ μικρότερος σε σχέση με τους 250 κρατούμενους που είχαν αφεθεί ελεύθεροι κατά την προηγούμενη επίσκεψή του, τον Μάρτιο. Παρά τις νέες απελευθερώσεις, η οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Viasna, η οποία έχει τεθεί εκτός νόμου από το καθεστώς, εκτιμά ότι στη Λευκορωσία παραμένουν 883 πολιτικοί κρατούμενοι, καταδικασμένοι για κατηγορίες όπως εξτρεμιστική δραστηριότητα, υποκίνηση μίσους ή προσβολή του προέδρου.
Η στάση Λουκασένκο και το αγκάθι με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο Λουκασένκο, στενός σύμμαχος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, κυβερνά τη Λευκορωσία από το 1994. Παρότι αρνείται δημοσίως την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων στη χώρα του, έχει επιδιώξει επανειλημμένα επαφές με την κυβέρνηση Τραμπ, με στόχο την άρση των κυρώσεων και τον περιορισμό της διεθνούς απομόνωσης του καθεστώτος του. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Λευκορώσος πρόεδρος τηρεί πλέον σκληρότερη στάση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, καθώς η άρση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων —ιδίως όσων αφορούν το ποτάσιο, βασικό εξαγωγικό προϊόν της λευκορωσικής οικονομίας— δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη κίνηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η απουσία ευρωπαϊκής ανταπόκρισης φαίνεται να τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια του Μινσκ και να επιβραδύνει τον ρυθμό των νέων απελευθερώσεων.
Παράλληλα, ο Λουκασένκο έθεσε επί τάπητος και οικονομικό ζήτημα, ζητώντας την αποδέσμευση ποσού ύψους 43 έως 44 εκατομμυρίων δολαρίων από δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της Λευκορωσίας, τα οποία υποστηρίζει ότι παραμένουν «εγκλωβισμένα» στην τράπεζα Citibank. Ο Τζον Κόουλ υποσχέθηκε την περασμένη εβδομάδα ότι θα ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα, ωστόσο η Citi αρνήθηκε να προβεί σε οποιοδήποτε σχόλιο. Το ζήτημα αυτό δείχνει ότι οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν περιορίζονται μόνο στις απελευθερώσεις κρατουμένων, αλλά επεκτείνονται και σε οικονομικά ζητήματα που θεωρούνται εξίσου σημαντικά για το καθεστώς του Μινσκ.
Ο στόχος για το υπόλοιπο του έτους
Οι νέες αποφυλακίσεις σηματοδοτούν περαιτέρω σταδιακή πρόοδο προς τον στόχο που έχει θέσει ο Τζον Κόουλ, δηλαδή την απελευθέρωση όλων των εναπομεινάντων πολιτικών κρατουμένων της Λευκορωσίας εντός του τρέχοντος έτους. Ο ρυθμός, ωστόσο, παραμένει αργός σε σχέση με τις προηγούμενες επισκέψεις, γεγονός που δείχνει ότι η διαπραγμάτευση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Μινσκ θα συνεχιστεί με προσεκτικά βήματα τους επόμενους μήνες.
