Νέες απειλές εναντίον των ΗΠΑ εξαπέλυσε το Ιράν, προειδοποιώντας για ενδεχόμενη επέκταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό. Η προειδοποίηση διατυπώθηκε την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου από σύμβουλο του ανώτατου ηγέτη της Τεχεράνης, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σε περίπτωση νέου αμερικανικού πλήγματος κατά ιρανικού εδάφους. Πρόκειται για την πρώτη φορά που αξιωματούχος τόσο κοντά στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας αναφέρεται ρητά στον Ινδικό Ωκεανό ως πιθανό νέο μέτωπο της σύγκρουσης.
Η προειδοποίηση για τον Ινδικό Ωκεανό
Ο Γιαχία Ραχίμ Σαφαβί, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη Χαμενεΐ, δήλωσε σε βίντεο που μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ότι η σύγκρουση έχει ήδη επεκταθεί «από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα». Σύμφωνα με τον ίδιο, σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων είναι πιθανό το μέτωπο «να επεκταθεί ακόμη περισσότερο, μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό, μπορεί και αλλού». Στην περιοχή του Ινδικού Ωκεανού βρίσκεται η στρατηγικής σημασίας αμερικανοβρετανική στρατιωτική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία, που απέχει περίπου 4.000 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή από τις ιρανικές ακτές.
Η αναφορά αυτή συνδέεται με την πρόσφατη εξέλιξη στην Υεμένη, όπου οι αντάρτες Χούθι ανέλαβαν τον έλεγχο τμήματος της ακτογραμμής στην Ερυθρά Θάλασσα, ενισχύοντας τις θέσεις τους στο στρατηγικό στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Οι Χούθι πολεμούν τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης που στηρίζει η Σαουδική Αραβία, ενώ το Ιράν τους παρέχει εδώ και καιρό στρατιωτική υποστήριξη, αρνούμενο ωστόσο κάθε άμεση εμπλοκή στο νέο αυτό μέτωπο. Παράλληλα, η Τεχεράνη διατηρεί ανοιχτό το ζήτημα του ελέγχου του στενού του Ορμούζ, από όπου περνούσε πριν από τον πόλεμο περίπου το 20% του πετρελαίου που διακινείται διεθνώς.
Η ομιλία Πεζεσκιάν στον ΟΗΕ και το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων
Οι απειλές του συμβούλου του Χαμενεΐ ήρθαν λίγες ημέρες μετά την ομιλία του ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η οποία αποτέλεσε ευθεία απάντηση στις απειλές του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ μία ημέρα νωρίτερα. «Δεν θα σκύψουμε ποτέ το κεφάλι. Είμαστε έτοιμοι για διάλογο, χωρίς όμως να αποδεχόμαστε τη γλώσσα της ισχύος», τόνισε ο Πεζεσκιάν, απορρίπτοντας τον χαρακτηρισμό των Ιρανών ως τρομοκρατών και παρουσιάζοντας τη χώρα του ως θύμα αμερικανικής και ισραηλινής επίθεσης. Η αμερικανική αντιπροσωπεία αποχώρησε από την αίθουσα στη διάρκεια της ομιλίας του.
Ο ιρανός πρόεδρος αναφέρθηκε εκτενώς και στο πυρηνικό ζήτημα, επαναλαμβάνοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την πυρηνική τεχνολογία αποκλειστικά για ειρηνικούς και ενεργειακούς σκοπούς. Επέκρινε την, όπως είπε, άνιση μεταχείριση Ιράν και Ισραήλ, σημειώνοντας ότι «το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικά όπλα, αλλά οι επιθεωρητές βρίσκονται στο Ιράν». Χαρακτήρισε επίσης τη Γάζα «ανοιχτή πληγή» και σύμβολο της αποτυχίας της διεθνούς κοινότητας να προστατεύσει τους αμάχους, υποστηρίζοντας πως δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ειρήνη στη Μέση Ανατολή χωρίς λύση στο παλαιστινιακό ζήτημα.
Παρά τις σκληρές δηλώσεις και από τις δύο πλευρές, αξιωματούχοι Ιράν και ΗΠΑ είχαν αυτή την εβδομάδα συνομιλίες στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, σε μια ακόμη προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ωστόσο σε αδιέξοδο μετά την κατάρρευση του πρωτοκόλλου συμφωνίας τον περασμένο Ιούλιο. Το Ιράν έχει καταθέσει επτά όρους για τον τερματισμό της σύγκρουσης, μεταξύ των οποίων η άρση των κυρώσεων που πλήττουν την οικονομία του, η άνευ όρων αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών του στοιχείων στο εξωτερικό και ο τερματισμός των εχθροπραξιών στην Υεμένη, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχεμπί, σε συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Τι ακολουθεί
Η διπλωματική επαφή στη Νέα Υόρκη προκάλεσε ήδη αντιδράσεις σε ιρανικά μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με τους σκληροπυρηνικούς κύκλους της χώρας, γεγονός που δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η εσωτερική συναίνεση γύρω από οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ. Οι απειλές για επέκταση του μετώπου μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό, σε συνδυασμό με τη σκληρή ρητορική τόσο του Πεζεσκιάν όσο και του Τραμπ στον ΟΗΕ, δείχνουν ότι το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης παραμένει ανοιχτό, με το στενό του Ορμούζ και τη στρατιωτική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία να αποτελούν πλέον σημεία αναφοράς για ένα ενδεχόμενο ευρύτερο μέτωπο.
