Σάλος έχει ξεσπάσει στη γαλλική λογοτεχνική σκηνή, καθώς ο Καναδο-Αϊτινός συγγραφέας Τελισόν Ορελιέν κατηγορείται για χρήση τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφή του βραβευμένου μυθιστορήματός του. Ο 38χρονος δημιουργός, νικητής του Prix du Roman Fnac και υποψήφιος για τα βραβεία Goncourt και Renaudot, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης μετά τις καταγγελίες της ομάδας Balance ton Claude. Η υπόθεση προκάλεσε κύμα συζητήσεων στους λογοτεχνικούς κύκλους της Γαλλίας για τα όρια και την αξιοπιστία των εργαλείων ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης.
Διαβάστε επίσης: Ο Λευκός Οίκος μπλοκάρει τα νέα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης
Οι καταγγελίες και το μυθιστόρημα «C’était ça ou mourir»
Η ομάδα Balance ton Claude ισχυρίστηκε ότι η ανάλυση του κειμένου μέσω του λογισμικού Pangram έδειξε αποτέλεσμα «100% AI», γεγονός που πυροδότησε άμεσα αντιδράσεις στη γαλλική εκδοτική αγορά. Το επίμαχο έργο, με τίτλο «C’était ça ou mourir» («Αυτό ή ο θάνατος»), αφηγείται την ιστορία ενός δασκάλου που εγκαταλείπει την Αϊτή λόγω της βίας των συμμοριών και ακολουθεί την πορεία του μέχρι τον Καναδά, όπου ανακαλύπτει εκ νέου «το δικαίωμα να αναπνέει χωρίς φόβο». Το βιβλίο είχε ήδη κερδίσει το Prix du Roman Fnac και βρισκόταν στη βραχεία λίστα για δύο από τα πιο διάσημα λογοτεχνικά βραβεία της Γαλλίας.
Ο Ορελιέν γεννήθηκε στην Αϊτή και μετακόμισε στο Μόντρεαλ το 2010, ενώ διατηρεί παρελθόν ως δημοσιογράφος στον Καναδά. Το μυθιστόρημά του σημειώνει τεράστια εμπορική επιτυχία και οδεύει προς μετάφραση σε περίπου 20 γλώσσες, γεγονός που καθιστά τις κατηγορίες ακόμη πιο βαρυσήμαντες για την πορεία του βιβλίου διεθνώς.
Η απάντηση του συγγραφέα και οι αντιδράσεις του εκδότη
Ο συγγραφέας απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς. «Πάντα αγαπούσα τη δημιουργία και τη λογοτεχνία. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί να ένιωθα την ανάγκη να χρησιμοποιήσω μια μηχανή», δήλωσε στην εφημερίδα Libération, προσθέτοντας πως μαζί με τον εκδότη του ετοιμάζει φάκελο που θα αποδεικνύει ότι το βιβλίο γράφτηκε αποκλειστικά από τον ίδιο. Ο Ορελιέν εξήγησε ότι το πρώτο προσχέδιο του μυθιστορήματος είχε ολοκληρωθεί ήδη το 2019, πολύ πριν από την ευρεία εξάπλωση των εργαλείων παραγωγής κειμένου με τεχνητή νοημοσύνη. «Οι παραδόσεις μου είναι αϊτινές και καραϊβικές. Οι εικόνες, οι επαναλήψεις και οι ρυθμοί είναι η ζωντανή λέξη, είναι δικά μου», τόνισε.
Στο πλευρό του συγγραφέα τάχθηκε ο εκδοτικός οίκος Grasset, ο οποίος χαρακτήρισε τις κατηγορίες «εξαιρετικά προσβλητικές για έναν συγγραφέα με μια εξαιρετική διαδρομή ζωής» και υποστήριξε ότι το έργο είναι «πρωτότυπο και ισχυρό». Η στήριξη του εκδότη θεωρείται κρίσιμη, καθώς η επιτροπή των βραβείων Goncourt και Renaudot αναμένεται σύντομα να αποφασίσει, με τη φήμη του υποψηφίου να μπορεί να επηρεάσει την τελική κρίση.
Η υπόθεση έφερε ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αξιοπιστία των ανιχνευτών τεχνητής νοημοσύνης. Τα εργαλεία αυτά δεν πιστοποιούν την ταυτότητα του συντάκτη, αλλά βασίζονται σε στατιστικά γλωσσικά μοτίβα, τα οποία συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ανιχνευτές δυσκολεύονται να αξιολογήσουν κείμενα με ιδιαίτερες πολιτισμικές αναφορές ή ιδιώματα της Καραϊβικής, ενώ η απλή χρήση τεχνολογίας για επιμέλεια ή διόρθωση κειμένου περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εκτίμηση. Η περίπτωση θυμίζει την πρόσφατη υπόθεση του συγγραφέα Τζαμίρ Ναζίρ, στον οποίο τελικά αποδόθηκε εκ νέου το βραβείο Commonwealth Short Story, αφού οι διοργανωτές πείστηκαν για την αυθεντικότητα του έργου του.
Τι ακολουθεί για τον Ορελιέν
Ο Ορελιέν και ο εκδότης του προετοιμάζουν φάκελο τεκμηρίωσης που θα υποστηρίζει την αυθεντικότητα της συγγραφής, ενώ το βιβλίο παραμένει υποψήφιο για τα βραβεία Goncourt και Renaudot. Παράλληλα, η μετάφραση του μυθιστορήματος σε περίπου 20 γλώσσες προχωρά κανονικά, καθώς οι κατηγορίες δεν έχουν ανακόψει το εμπορικό ενδιαφέρον για το έργο. Η κατάληξη της υπόθεσης αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και τη στάση που θα κρατήσουν στο μέλλον οι επιτροπές λογοτεχνικών βραβείων απέναντι σε παρόμοιες καταγγελίες χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.
