Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ, ζήτησε την άμεση δημιουργία μιας νέας διεθνούς δύναμης για τον νότιο Λίβανο, ενόψει της προγραμματισμένης αποχώρησης της UNIFIL στα τέλη του έτους. Η δήλωση έγινε από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όπου ο Λιβανέζος πρωθυπουργός προειδοποίησε για το «κενό» που θα δημιουργηθεί αν η ειρηνευτική αποστολή αποχωρήσει χωρίς να υπάρξει αντικαταστάτης. Παράλληλα, ο Σαλάμ ζήτησε την πλήρη απόσυρση του Ισραήλ από το λιβανέζικο έδαφος. Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για την περιοχή, με τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ να καθυστερεί στην εφαρμογή της.
Η προειδοποίηση για το κενό μετά την αποχώρηση της UNIFIL
Μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Ναουάφ Σαλάμ τόνισε ότι «η ανάγκη είναι να αποφευχθεί το κενό που θα μπορούσε να δημιουργήσει η αποχώρηση της UNIFIL, αν αυτή πραγματοποιηθεί χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία για την ίδρυση μιας νέας διεθνούς δύναμης που θα την αντικαταστήσει». Όπως εξήγησε, μια τέτοια δύναμη θα πρέπει να εγγυάται τη συνέχιση των λειτουργιών παρακολούθησης, αναφοράς και σύνδεσης, συμπληρώνοντας την τριμερή συμφωνία που έχει επιτευχθεί μεταξύ Λιβάνου, ΗΠΑ και Ισραήλ. Υπενθυμίζεται πως, υπό την πίεση των ΗΠΑ, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε τον περασμένο Αύγουστο να ορίσει τον Δεκέμβριο ως ημερομηνία λήξης της εντολής της UNIFIL, της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο, η οποία είναι ανεπτυγμένη στην περιοχή από το 1978.
Σήμερα η UNIFIL διαθέτει περίπου 7.500 κυανόκρανους από 50 χώρες, αναπτυγμένους στον νότιο Λίβανο κατά μήκος της Γαλάζιας Γραμμής, μιας ζώνης 120 χιλιομέτρων που λειτουργεί ως de facto σύνορο μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ. Η αποχώρηση της UNIFIL χωρίς αντικατάσταση θεωρείται από τον Σαλάμ ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς θα άφηνε την περιοχή χωρίς κανέναν διεθνή μηχανισμό επίβλεψης, σε μια περίοδο που η εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ παραμένει ημιτελής.
Οι «τρεις υπαρξιακές προκλήσεις» και το αίτημα για απόσυρση του Ισραήλ
Ο Σαλάμ απαρίθμησε ενώπιον του ΟΗΕ τρεις «υπαρξιακές προκλήσεις» που καλείται να αντιμετωπίσει ως πρωθυπουργός. Η πρώτη αφορά την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του λιβανέζικου λαού, μετά την οικονομική κατάρρευση της χώρας και την καταστροφική έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού το 2020. Η δεύτερη πρόκληση είναι η ανάκτηση του ελέγχου επί των εθνικών όπλων, ώστε να διασφαλιστεί πως δεν υπάρχει οπλισμός εκτός των ενόπλων δυνάμεων και ότι αποφάσεις για πόλεμο δεν λαμβάνονται από μη κρατικούς δρώντες, αναφορά που παραπέμπει στη Χεζμπολάχ. Η τρίτη πρόκληση είναι η πλήρης ανάκτηση της επικράτειας από την ισραηλινή κατοχή και η εδραίωση της κυριαρχίας του Λιβάνου, με βασική κατευθυντήρια γραμμή το Ψήφισμα 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το Ψήφισμα 1701 είχε τερματίσει τον πόλεμο Ισραήλ-Χεζμπολάχ το 2006 και επέβαλλε στην υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση να αφοπλιστεί και να υποχωρήσει βόρεια του ποταμού Λιτάνι. Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν κατηγορήσει επανειλημμένα τον Λίβανο και την UNIFIL ότι απέτυχαν να εφαρμόσουν πλήρως το ψήφισμα αυτό. Ο Σαλάμ ζήτησε ρητά «να αποσυρθεί πλήρως το Ισραήλ από το λιβανέζικο έδαφος», ώστε ο Λίβανος να προχωρήσει στην επέκταση της κρατικής εξουσίας σε ολόκληρη την επικράτειά του. Η Χεζμπολάχ, ωστόσο, έχει μέχρι στιγμής αντιταχθεί στον αφοπλισμό της.
Τι προβλέπει η συμφωνία-πλαίσιο και γιατί καθυστερεί
Ο Λίβανος και το Ισραήλ κατέληξαν τον Ιούνιο σε μια συμφωνία-πλαίσιο υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, η οποία προβλέπει τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τον παράλληλο αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Βάσει της συμφωνίας, ο λιβανικός στρατός αναμένεται να αναλάβει σταδιακά τον έλεγχο του νότιου Λιβάνου. Ωστόσο, η εφαρμογή της παραμένει αργή, με το Ισραήλ να δηλώνει πως θα παραμείνει στην περιοχή όσο η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να αποτελεί απειλή. Ο Σαλάμ επισήμανε πως αυτό που χρειάζεται πλέον είναι η μετουσίωση της συμφωνίας-πλαισίου σε πράξη, με σαφές χρονοδιάγραμμα, ώστε να αποφευχθεί οριστικά το κενό ασφαλείας που θα άφηνε πίσω της η αποχώρηση της UNIFIL από τον νότιο Λίβανο.
