Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση που κατέθεσε το Ιράν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, η οποία αφορούσε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η δήλωση έγινε το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, έξω από τον Λευκό Οίκο, λίγο πριν ο Αμερικανός πρόεδρος αναχωρήσει για το Τενεσί. Ο Τραμπ επιβεβαίωσε έτσι πληροφορίες που είχαν διαρρεύσει νωρίτερα από αμερικανικά μέσα, κλείνοντας την πόρτα σε μια συμφωνία που, όπως είπε, δεν θα ήταν αποδεκτή για τις ΗΠΑ.
Διαβάστε επίσης: Το Ιράν προτείνει άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ σε 7 μέρες
Η πρόταση της Τεχεράνης και η απόρριψη Τραμπ
Το ιρανικό σχέδιο διατυπώθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με τους Καταριανούς μεσολαβητές να μεταφέρουν στην Ουάσιγκτον την πρόταση της Τεχεράνης για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τερματισμό των εχθροπραξιών στην περιοχή εντός επτά ημερών. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε συναντηθεί νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ανέφερε ότι οι όροι ήταν ίδιοι με εκείνους του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογραφεί με τις ΗΠΑ νωρίτερα φέτος. Το σχέδιο προέβλεπε αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Ο Τραμπ, ωστόσο, μίλησε στους δημοσιογράφους λέγοντας «απορρίπτω την πρότασή τους», εξηγώντας πως η Τεχεράνη επιδιώκει να ανοίξει αμέσως το Ορμούζ επειδή, όπως υποστήριξε, «χάνουν κατά κράτος» και δεν έχουν πλέον έσοδα από τον έλεγχο του στενού. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι, παρότι του αρέσει να συνάπτει συμφωνίες, η συγκεκριμένη πρόταση δεν ήταν αποδεκτή υπό τους όρους που τέθηκαν.
Σε δηλώσεις του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν «ξεγέλασε τον εαυτό του», αφού επιχείρησε να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ για να δημιουργήσει πρόβλημα διεθνώς, με τις ΗΠΑ να απαντούν με αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ως «τον μεγαλύτερο αποκλεισμό στη στρατιωτική ιστορία». «Δεν έχουν πλέον λεφτά, επειδή ήθελαν να κλείσουν τα Στενά, και εμείς τα κλείσαμε πάνω τους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος, τονίζοντας το οικονομικό κόστος που έχει επιβάλει ο αποκλεισμός στην ιρανική οικονομία.
Η θέση της Τεχεράνης και το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διαβεβαίωσε, σε συνέντευξη στο τηλεοπτικό δίκτυο CBS που έδωσε στη δημοσιότητα το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna, ότι το σχέδιο αναπτύχθηκε «σε συντονισμό» με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ και θα υλοποιούνταν «χωρίς πρόβλημα» εφόσον οι ΗΠΑ συμφωνούσαν. Παράλληλα, ένας Αμερικανός αξιωματούχος είχε χαρακτηρίσει νωρίτερα «θετικές και εποικοδομητικές» τις συζητήσεις με το Ιράν μέσω των μεσολαβητών, στοιχείο που δείχνει πως υπήρχε κάποιο περιθώριο διαλόγου πριν από την τελική απόρριψη. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Wall Street Journal, η οποία πρώτη μετέδωσε την είδηση της απόρριψης, ο Τραμπ εξέφραζε κατ’ ιδίαν αμφιβολίες για το αν η Τεχεράνη θα ικανοποιούσε πράγματι τα αιτήματα των ΗΠΑ. Το ίδιο δημοσίευμα ανέφερε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε πει σε συνεργάτες του πως θεωρεί πιθανό να εξαπολύσει νέα επιχείρηση βομβαρδισμών κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Τι προβλέπει το σχέδιο για τα επόμενα βήματα
Το ιρανικό σχέδιο προέβλεπε παύση όλων των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, σύμφωνα με τον Ιρανό ΥΠΕΞ. Την έβδομη ημέρα από την κατάπαυση του πυρός, το Ιράν θα προχωρούσε στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ο Πεζεσκιάν δήλωσε στο CBS ότι η διαδικασία θα ξεκινούσε «από την ίδια την ημέρα» που οι ΗΠΑ θα αποδέχονταν τους όρους. Με την απόρριψη του Τραμπ, το σχέδιο αυτό παραμένει προς το παρόν χωρίς προοπτική υλοποίησης, ενώ το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ και της σχέσης Ουάσιγκτον – Τεχεράνης αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου τη διεθνή διπλωματία τις επόμενες εβδομάδες.
