Η ελληνική τέχνη αποχαιρετά μία από τις πιο πολυσχιδείς προσωπικότητές της. Η Δέσποινα Τομαζάνη, ηθοποιός και συγγραφέας, πέθανε το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, έπειτα από διήμερη νοσηλεία σε νοσοκομείο των Αθηνών. Η γνωστή στο ευρύ κοινό ηθοποιός, που πρωταγωνίστησε στην εμβληματική ταινία «Γλυκιά Συμμορία», έφυγε από τη ζωή συνεπεία πνευμονικού οιδήματος. Ο θάνατος της Δέσποινας Τομαζάνη προκάλεσε θλίψη στον χώρο του θεάτρου και του κινηματογράφου.
Ο θάνατος της ηθοποιού και συγγραφέα
Η Δέσποινα Τομαζάνη νοσηλευόταν επί δύο ημέρες σε νοσοκομείο των Αθηνών, πριν χάσει τελικά τη μάχη με την υγεία της το πρωί του Σαββάτου. Η ηθοποιός γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου του 1945, με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα (Ορντού). Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα, ενώ συνέχισε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, όπου διδάχθηκε κινηματογράφο και θέατρο, καθώς και χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Στη σκηνή ανέβηκε από τα 18 της χρόνια, παίζοντας τόσο σε ελληνικά όσο και σε γαλλικά θέατρα. Παράλληλα, ερμήνευσε ρόλους στον ελληνικό, σουηδικό, αμερικανικό και γαλλικό κινηματογράφο, χτίζοντας μία καριέρα με διεθνή εμβέλεια. Ο ρόλος που την έκανε ευρύτερα γνωστή ήταν αυτός στη «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, ταινία σταθμό για τον νέο ελληνικό κινηματογράφο. Η Τομαζάνη είναι το τέταρτο μέλος του πρωταγωνιστικού καστ της ταινίας που φεύγει από τη ζωή, μετά τον Τάκη Σπυριδάκη, τον Τάκη Μόσχο και τον Κωνσταντίνο Τζούμα.
Πλούσια πορεία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία
Πέρα από την υποκριτική, η Δέσποινα Τομαζάνη διακρίθηκε και ως συγγραφέας, καταπιανόμενη με την ποίηση, το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα. Πολλά από τα έργα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, τα γερμανικά, τα τουρκικά, τα αγγλικά και τα ιταλικά, γεγονός που δείχνει την απήχηση του έργου της εκτός Ελλάδας. Στη φιλμογραφία της περιλαμβάνονται ταινίες όπως το «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, η «Aμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λάγκερκβιστ, ο «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ, η «Περιπλάνηση» του Χρ. Χριστοφή και το «Τέλος Εποχής» του Αντ. Κόκκινου. Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών βραβεύτηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία «L’ ombre de la terre» του Tajeb Louichi.
Η Τομαζάνη υπήρξε επίσης σεναριογράφος και σκηνοθέτις. Έγραψε τους διαλόγους και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας «Με λένε Στέλιο», που τιμήθηκε με το βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας του 1973. Διετέλεσε βοηθός σκηνοθέτη του Johan Bergestrole και συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο». Υπήρξε συν-σεναριογράφος στην ταινία «Ελεύθερη Κατάδυση» του Γ. Πανουσόπουλου και υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Β. Ντούρου, ενώ για την τηλεόραση έγραψε τα σενάρια «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», βασισμένο σε βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού.
Στο θέατρο ερμήνευσε την «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης και στο Τόκιο, ενώ στο Γαλλικό Θέατρο συμμετείχε στην «Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Ρίτσου. Σκηνοθέτησε επίσης έργα όπως το «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη και το δικό της «Χιώτικο Παραμύθι». Ως συγγραφέας εξέδωσε βιβλία όπως το «Το Αμίλητο Νερό» (1985), το «Καφενείο των Ψεμάτων» (1989) και το «Θηλυκό Νόμισμα» (2001), όλα από τον εκδοτικό οίκο Καστανιώτης. Το τελευταίο της βιβλίο, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», κυκλοφόρησε το 2025 από τις εκδόσεις Απόπειρα και αφηγείται ιστορικά την πλοκή στη γενέτειρά της, με κεντρικό πρόσωπο τον Χιώτη ήρωα της επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.
