Οι πολίτες της Ελβετίας προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για ένα δημοψήφισμα που αφορά το μέλλον της πολιτικής ουδετερότητας της χώρας. Η πρωτοβουλία ζητά αυστηρότερη ερμηνεία της συνταγματικής αρχής που ισχύει από το 1848 και θα καθορίσει αν η Βέρνη θα μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις σε χώρες που ξεκινούν πολέμους. Τα εκλογικά τμήματα θα κλείσουν στις 12:00 τοπική ώρα, δηλαδή στις 13:00 ώρα Ελλάδος, με τα πρώτα αποτελέσματα να αναμένονται περίπου μία ώρα αργότερα. Το δημοψήφισμα για την ουδετερότητα θεωρείται από τα πιο κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που έχει κληθεί να αποφασίσει ο ελβετικός λαός τα τελευταία χρόνια.
Τι προβλέπει η πρωτοβουλία για την ουδετερότητα
Η πρωτοβουλία προωθήθηκε από την ένωση Pro Schweiz, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με το δεξιό λαϊκιστικό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα. Αν εγκριθεί από τους ψηφοφόρους, η Ελβετία θα δεσμευτεί να απέχει πλήρως από ανάμειξη σε ένοπλες συγκρούσεις, κλείνοντας την επικράτειά της σε εμπόλεμες πλευρές. Παράλληλα, η χώρα θα σταματήσει να επιβάλλει κυρώσεις σε κράτη που ξεκίνησαν πόλεμο, όπως συμβαίνει σήμερα με τη Ρωσία, με μοναδική εξαίρεση τις κυρώσεις που αποφασίζονται από τον ΟΗΕ. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες με τέτοιες χώρες, ωστόσο, δεν θα επηρεαστούν, καθώς η πρωτοβουλία προβλέπει να διατηρηθεί η υφιστάμενη κατάσταση σε αυτόν τον τομέα.
Η αρχή της ουδετερότητας είναι γραμμένη στο Σύνταγμα της Ελβετίας από το 1848, ωστόσο η νέα πρωτοβουλία επιδιώκει να την καταστήσει αυστηρότερη και πιο δεσμευτική. Οι υποστηρικτές της υποστηρίζουν ότι μια πιο αυστηρή ερμηνεία θα ενισχύσει την ασφάλεια της χώρας και θα εδραιώσει την αξιοπιστία της ως ουδέτερου μεσολαβητή σε διεθνείς κρίσεις. Απέναντι σε αυτή την άποψη, οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι στη σημερινή εποχή μια χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο θύτες και θύματα, επικαλούμενοι ηθικούς λόγους.
Οι αντιδράσεις και η θέση της Μόσχας
Η πρωτοβουλία έχει χαρακτηριστεί «φιλορωσική» από αρκετούς επικριτές της, καθώς η Μόσχα έσπευσε να τη χαιρετίσει δημόσια. Η ρωσική πλευρά κατηγορεί εδώ και καιρό την Ελβετία ότι εγκατέλειψε την παραδοσιακή της ουδετερότητα, ευθυγραμμιζόμενη με τις κυρώσεις που έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον της. Η στήριξη αυτή από τη Μόσχα έχει τροφοδοτήσει την αντιπαράθεση στο εσωτερικό της ελβετικής κοινωνίας, με τους αντιτιθέμενους στην πρωτοβουλία να προειδοποιούν ότι η έγκρισή της θα απομονώσει διπλωματικά τη χώρα.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ, οι δημοσκοπήσεις που έχουν διεξαχθεί ενόψει της ψηφοφορίας δείχνουν ότι η πρωτοβουλία είναι πιθανό να απορριφθεί από τους πολίτες. Χαρακτηριστικό της ελβετικής εκλογικής διαδικασίας είναι το γεγονός ότι πάνω από το 90% των ψηφοφόρων καταθέτει την ψήφο του εκ των προτέρων, μέσω επιστολικής ψηφοφορίας, πριν ακόμη ανοίξουν τα εκλογικά τμήματα. Η συμμετοχή αυτή θεωρείται καθοριστική για τη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος, το οποίο αναμένεται να γίνει γνωστό λίγες ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης.
Τι ακολουθεί μετά το κλείσιμο των καλπών
Με το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων στις 12:00 τοπική ώρα, οι αρμόδιες αρχές θα ξεκινήσουν την καταμέτρηση των ψήφων, ενώ μια πρώτη εικόνα για την τάση του αποτελέσματος αναμένεται να υπάρξει περίπου μία ώρα αργότερα. Αν η πρωτοβουλία απορριφθεί, όπως προβλέπουν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις, η Ελβετία θα διατηρήσει την υφιστάμενη ευελιξία στην εφαρμογή της ουδετερότητάς της, συνεχίζοντας να ευθυγραμμίζεται σε ορισμένες περιπτώσεις με τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αντίθετη περίπτωση, η χώρα θα κληθεί να αναθεωρήσει ριζικά την εξωτερική της πολιτική απέναντι σε κράτη που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις.
