Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στον ενημερωτικό ιστότοπο Axios ότι αναμένει νέες συνομιλίες με το Ιράν αυτή την εβδομάδα, μία ημέρα αφότου απέρριψε ιρανική πρόταση για τον τερματισμό της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. Η δήλωση έρχεται μετά από έντονη διπλωματική κινητικότητα, με τον Αμπάς Αραγτσί και τον πρέσβη των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, να ανταλλάσσουν αιχμές μέσω τηλεοπτικών συνεντεύξεων. Το Κατάρ συνεχίζει να διαμεσολαβεί ανάμεσα στις δύο πλευρές, ενώ οι διαφορές στα βασικά ζητήματα παραμένουν μεγάλες.
Η απόρριψη της ιρανικής πρότασης και οι νέες συνομιλίες με το Ιράν
Η αναβίωση των διαπραγματεύσεων ξεκίνησε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, την περασμένη Τρίτη. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν έναν νέο γύρο έμμεσων συνομιλιών με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, με αξιωματούχους του Κατάρ να μεταφέρουν τα μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Αραγτσί έθεσε τους όρους της Τεχεράνης για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών, προτείνοντας το άνοιγμα των Στενών και την επιστροφή στο τραπέζι για τα πυρηνικά εντός μίας εβδομάδας, εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, καταργήσουν τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο και επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός σε όλη την περιοχή.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών εξήγησε ότι οι όροι αυτοί ήταν ίδιοι με εκείνους που είχαν διατυπωθεί σε προηγούμενο μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών, το οποίο προέβλεπε την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και το τέλος του αποκλεισμού. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση το Σάββατο, μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο πριν αναχωρήσει για το Τενεσί. «Απορρίπτω την πρότασή τους», δήλωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η ιρανική πλευρά ζητά τώρα συμφωνία επειδή «ηττάται». Την επόμενη ημέρα, μιλώντας στο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι αναμένει νέες συνομιλίες μεταξύ των Αμερικανών διαπραγματευτών και του Ιράν μέσα στην εβδομάδα, σχολιάζοντας ότι η Τεχεράνη «υπερεκτίμησε τη θέση της» και ότι η όποια συμφωνία θα ήταν κοντά σε αυτή που θα μπορούσε να είχε κλειστεί πριν από έναν χρόνο.
Αντιδράσεις από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο NBC, χαρακτήρισε «κυνική» την ιρανική πρόταση, υποστηρίζοντας ότι η ηγεσία στην Τεχεράνη γνώριζε πως το περιεχόμενό της ήταν απαράδεκτο για την Ουάσιγκτον, καθώς περιλάμβανε αίτημα για άρση του αποκλεισμού, τερματισμό των διεθνών κυρώσεων και πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια πόρων. Κατά τον Γουόλτς, η απόρριψη εκ μέρους του Τραμπ ήταν μια «λογική» εξέλιξη, δεδομένου ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρούσε διαπραγματεύσεις με το Ιράν επί πολλούς μήνες. Ο ίδιος τόνισε πάντως ότι ο Τραμπ παραμένει «ανοιχτός» σε μια συμφωνία, ιδίως σε ό,τι αφορά το εμπλουτισμένο ουράνιο, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ιρανοί ηγέτες θα συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις τους βάσει της συνθήκης μη διάδοσης των πυρηνικών.
Ο Αμπάς Αραγτσί, που μίλησε επίσης στο NBC, απέρριψε όσα χαρακτήρισε «παλιές, αβάσιμες κατηγορίες» του Γουόλτς. «Είμαστε έτοιμοι να ανοίξουμε τα Στενά, εάν γίνουν κάποια πράγματα από τις ΗΠΑ, και αυτά τα πράγματα δεν είναι καινούρια», ανέφερε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, εξηγώντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει παράλληλα το τέλος του πολέμου, την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη δυνατότητα πώλησης υδρογονανθράκων σε άλλες χώρες. Παρότι εμφανίστηκε επιφυλακτικός για την τελική έκβαση, δήλωσε πως συνεχίζει να επιδιώκει διπλωματική λύση επειδή δεν θέλει να χαθεί καμία ευκαιρία για ειρήνη, προσθέτοντας ότι το Ιράν δεν ενδιαφέρεται για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ αλλά μόνο για το δικό του εθνικό συμφέρον.
Τι ακολουθεί στις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν
Σύμφωνα με πηγές που επιβεβαίωσαν στο Axios τη δήλωση του Τραμπ, αναμένεται ένας ακόμη γύρος έμμεσου διαλόγου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, πιθανότατα ήδη από τη Δευτέρα. Παραμένει ωστόσο ασαφές αν οι διαφορές μπορούν να γεφυρωθούν, καθώς η Τεχεράνη επιθυμεί οι συνομιλίες να επικεντρωθούν στα Στενά του Ορμούζ και στον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί παραχωρήσεις στον πυρηνικό τομέα. Ερωτηθείς αν εξετάζει το ενδεχόμενο να ξαναρχίσει τα πλήγματα κατά του Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε ότι το σκέφτεται «συνεχώς», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης όσο οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα. Το Κατάρ και άλλοι περιφερειακοί διαμεσολαβητές συνεχίζουν να προσπαθούν να αναζωπυρώσουν τον διάλογο, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία διέλευσης πετρελαίου παγκοσμίως.
