Η Μαλαισία ξεκίνησε χθες Τρίτη την αποστολή στην πατρίδα τους περίπου 1.500 υπηκόων της Μιανμάρ, στην πρώτη φάση ενός προγράμματος επαναπατρισμού που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κίνηση αφορά την πρώτη ομάδα από σύνολο 5.000 πολιτών της Μιανμάρ που, σύμφωνα με τις αρχές της Κουάλα Λουμπούρ, δέχτηκαν τον «οικειοθελή» επαναπατρισμό τους από κέντρα κράτησης. Οι απελάσεις Ροχίνγκια βρίσκονται στο επίκεντρο του διεθνούς προβληματισμού, καθώς δεν έχει διευκρινιστεί πόσοι από τους μεταφερόμενους ανήκουν στη μουσουλμανική μειονότητα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν ήδη ασκήσει κριτική στο πρόγραμμα, εκφράζοντας φόβους για τη ασφάλεια των επαναπατριζόμενων.
Δεκάδες λεωφορεία προς τη Λούμουτ
Από τις πρώτες πρωινές ώρες, δεκάδες λεωφορεία έφτασαν συνοδευόμενα από την αστυνομία σε στάδιο κοντά στη ναυτική βάση της Λούμουτ, στα βορειοδυτικά της χώρας, όπως διαπίστωσαν δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου. Στους δημοσιογράφους δεν επιτράπηκε η είσοδος στο στάδιο, ενώ οι μεταφερόμενοι αναμένεται να περάσουν από διαδικασία επιβεβαίωσης στοιχείων προτού επιβιβαστούν σε πλοίο με προορισμό τη Μιανμάρ. Οι μαλαϊκές αρχές δεν έχουν διευκρινίσει πόσοι από τους 1.500 που απελαύνονται σήμερα ανήκουν στη μειονότητα των Ροχίνγκια, ωστόσο σύμφωνα με τον ΟΗΕ τα δύο τρίτα των περίπου 190.000 προσφύγων και αιτούντων άσυλο στη Μαλαισία ανήκουν σε αυτήν ακριβώς τη μουσουλμανική κοινότητα.
Ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας, Ανουάρ Ιμπραχίμ, είχε ανακοινώσει τον Ιούλιο ότι η Μιανμάρ συμφώνησε στην επιστροφή περίπου 5.000 μελών της μειονότητας Ροχίνγκια. Εκατοντάδες χιλιάδες μειονοτικοί είχαν τραπεί σε φυγή από τη χώρα τους έπειτα από στρατιωτική επιχείρηση που εξαπολύθηκε το 2017 και αποτελεί σήμερα αντικείμενο διαδικασίας για γενοκτονία ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Το πρόγραμμα επαναπατρισμών αναγγέλθηκε από τη Μαλαισία μετά τη σύλληψη πάνω από 100 μελών της μειονότητας Ροχίνγκια, οι οποίοι ήταν συγκεντρωμένοι μπροστά στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κουάλα Λουμπούρ και απειλήθηκαν με απέλαση παρότι διέθεταν έγκυρα έγγραφα από την Αρμοστεία.
Ανησυχίες για τις συνθήκες επιστροφής
Σε έκθεσή του στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εκτιμούσε πως «δεν συντρέχουν» οι «προϋποθέσεις που θα επέτρεπαν οικειοθελή, ασφαλή, αξιοπρεπή και διαρκή επιστροφή» των μειονοτικών το τρέχον διάστημα. Πολλοί υπήκοοι της Μιανμάρ κρατούνται σε κλειστά κέντρα στη Μαλαισία, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το εάν πήραν πράγματι ελεύθερα την απόφαση να επιστρέψουν. Η ίδια η Μιανμάρ διαβεβαίωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι εγγυάται την «ασφαλή και αξιοπρεπή» επιστροφή των υπηκόων της που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Ο Ανουάρ Ιμπραχίμ έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να προσκαλέσει τον Μιν Αούνγκ Χλάινγκ, τον στρατηγό που ηγήθηκε του πραξικοπήματος του 2021 στη Μιανμάρ, προκειμένου να επιταχυνθεί το πρόγραμμα επαναπατρισμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μαλαισία δεν έχει προσυπογράψει τη Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων και δεν αναγνωρίζει επίσημα το καθεστώς του πρόσφυγα, στοιχείο που περιπλέκει περαιτέρω τη νομική κατάσταση των μειονοτικών. Παράλληλα, ομάδες ελέγχου γεγονότων του Γαλλικού Πρακτορείου επισημαίνουν ότι η μειονότητα των Ροχίνγκια στη Μαλαισία έχει γίνει στόχος εκστρατειών παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο, οι οποίες ενισχύουν τη ξενοφοβία απέναντι στην κοινότητα.
