Η κατοχή προσωπικού smartphone από την πρώιμη εφηβεία συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA. Η έρευνα εξέτασε δεδομένα από 8.957 εφήβους και διαπίστωσε ότι το 70% των συμμετεχόντων είχε αποκτήσει δικό του κινητό τηλέφωνο ήδη στην ηλικία των 12 ετών. Τα ευρήματα παρουσιάζει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.
Τι έδειξε η μελέτη για το smartphone και τις διατροφικές διαταραχές
Η έρευνα βασίστηκε στη μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), η οποία διεξήχθη στις ΗΠΑ με στρωματοποιημένο δείγμα σχολείων από 21 ερευνητικά κέντρα. Η επιλογή των σχολείων έγινε με βάση τη φυλή, την εθνικότητα, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και τον βαθμό αστικοποίησης, ώστε να περιοριστούν τα συστηματικά σφάλματα κατά την ένταξη των συμμετεχόντων. Τα ποσοστά σταθμίστηκαν με δεδομένα της American Community Survey, προκειμένου το δείγμα να αντιπροσωπεύει με ακρίβεια τον γενικότερο πληθυσμό. Τα δεδομένα αναλύθηκαν κατά την περίοδο 2025-2026 και τα κύρια καταληκτικά σημεία της μελέτης ήταν τα συμπτώματα υπερφαγίας, οι ακατάλληλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την αποτροπή αύξησης βάρους, η ανησυχία για το βάρος, η σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος και η παρουσία οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής στις ηλικίες των 12 και 14 ετών.
Από το σύνολο των 8.957 συμμετεχόντων, το 52% ήταν αγόρια, ενώ 6.225 έφηβοι, δηλαδή το 70% του δείγματος, διέθεταν δικό τους smartphone στην ηλικία των 12 ετών. Ανάμεσα σε αυτούς, τα συχνότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ήταν τα επεισόδια υπερφαγίας, με ποσοστό 9,2% στην ηλικία των 12 ετών, και οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές, με ποσοστό 20,5% στην ηλικία των 14 ετών. Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις, η κατοχή smartphone στα 12 συσχετίστηκε με στατιστικά σημαντικό τρόπο τόσο με τα συμπτώματα υπερφαγίας όσο και με τη σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος, καθώς και με την παρουσία οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής.
Τι εξηγεί η επιστημονική ομάδα για τα ευρήματα
Πέρα από τη συγχρονική ανάλυση, οι ερευνητές πραγματοποίησαν και προοπτική εξέταση των δεδομένων, παρακολουθώντας τους εφήβους με την πάροδο του χρόνου. Η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε διαχρονικά με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων υπερφαγίας, χρήσης ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών για την αποτροπή αύξησης βάρους, σύνδεσης της αυτοαξίας με το βάρος, αλλά και εμφάνισης οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής συνολικά. Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου επισημαίνει ωστόσο ότι πρόκειται για μη παρεμβατική μελέτη, η οποία δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιολογική σχέση ανάμεσα στην κατοχή smartphone και τα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών. Στο πλαίσιο της έρευνας καταγράφηκε αν οι έφηβοι διέθεταν δικό τους τηλέφωνο, χωρίς να εξετάζονται αναλυτικά άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Το γεγονός ότι οι έφηβοι αποκτούν πλέον δικό τους smartphone σε ολοένα μικρότερη ηλικία αποτέλεσε το βασικό κίνητρο για τη διεξαγωγή της μελέτης, καθώς η σχέση ανάμεσα στην ηλικία απόκτησης κινητού τηλεφώνου και τον κίνδυνο διατροφικών διαταραχών δεν είχε εξεταστεί επαρκώς μέχρι σήμερα. Η μεγάλη κλίμακα του δείγματος, με σχεδόν 9.000 συμμετέχοντες από 21 κέντρα στις ΗΠΑ, προσδίδει στα ευρήματα ιδιαίτερο βάρος για την επιστημονική κοινότητα που ασχολείται με την ψυχική υγεία των εφήβων.
