Με την ακαδημαϊκή χρονιά να βρίσκεται προ των πυλών, χιλιάδες νέοι ετοιμάζονται να αφήσουν το πατρικό τους σπίτι για να σπουδάσουν. Πίσω από αυτή τη μετάβαση κρύβεται ένα φαινόμενο που απασχολεί ολοένα περισσότερους ειδικούς: το σύνδρομο της άδειας φωλιάς. Νέα έρευνα εξετάζει πώς η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι επηρεάζει ψυχολογικά τους γονείς, οι οποίοι καλούνται απότομα να συνηθίσουν μια πιο ήσυχη καθημερινότητα. Το ζήτημα αναλύεται σε άρθρο στο The Conversation, με βάση σχετική επιστημονική μελέτη.
Τι δείχνει η έρευνα για το σύνδρομο της άδειας φωλιάς
Την έρευνα υπογράφουν η Ντενίζ Τέρνερ, καθηγήτρια Κοινωνικής Εργασίας στο Πανεπιστήμιο του Χέρτφορντσαϊρ, και η Κέιτι Γουόλς, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ανθρωπογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ. Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η λεγόμενη «άδεια φωλιά» και οι συνέπειες που μπορεί να έχει η αποχώρηση των παιδιών στην ψυχική και κοινωνική ζωή των γονιών. Πρόκειται για μία από τις ελάχιστες έρευνες που έχουν εξετάσει το φαινόμενο στη Βρετανία, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ο όρος δεν είναι καθόλου καινούργιος. Έγινε γνωστός ήδη από το 1914, όταν η Αμερικανίδα συγγραφέας και ακτιβίστρια Ντόροθι Κάνφιλντ Φίσερ τον χρησιμοποίησε στο βιβλίο της «Mothers and Children» για να περιγράψει τις συναισθηματικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι μητέρες όταν τα παιδιά τους έφευγαν από το σπίτι. Τη δεκαετία του 1970 καθιερώθηκε ο όρος «σύνδρομο της άδειας φωλιάς», συνδεδεμένος πλέον με πιο έντονες εκδηλώσεις, όπως η μοναξιά, η κατάθλιψη και η απώλεια αυτοπεποίθησης.
Ποιοι γονείς είναι πιο ευάλωτοι στην αλλαγή
Σύμφωνα με την έρευνα της Τέρνερ, δεν βιώνουν όλοι οι γονείς αυτή τη μετάβαση με τον ίδιο τρόπο. Για κάποιους, το άδειο σπίτι σηματοδοτεί μια νέα περίοδο ελευθερίας, με περισσότερο χρόνο για ταξίδια, φίλους, προσωπικά ενδιαφέροντα ή επαγγελματικούς στόχους που είχαν μείνει πίσω όσο μεγάλωναν τα παιδιά. Ωστόσο, για άλλους η εμπειρία αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη. Ιδιαίτερα ευάλωτοι φαίνεται να είναι όσοι γονείς είναι μόνοι, διαζευγμένοι, χήροι ή ζουν χωρίς σύντροφο, καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις η αποχώρηση του παιδιού μπορεί να εντείνει τη μοναξιά και να δημιουργήσει ένα βαθύτερο αίσθημα απώλειας.
Το εύρημα αυτό αναδεικνύει πως το σύνδρομο της άδειας φωλιάς δεν αφορά μόνο τη φυσική απουσία ενός ανθρώπου από το σπίτι. Μαζί με το παιδί χάνονται και οι μικρές συνήθειες που επί χρόνια οργάνωναν την καθημερινότητα της οικογένειας: οι κοινές συζητήσεις, τα γεύματα, οι μετακινήσεις, οι υποχρεώσεις και η αίσθηση ότι κάποιος σε χρειάζεται καθημερινά. Παράλληλα, όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες των συμμετεχόντων στην έρευνα, αρκετοί γονείς περιέγραψαν ακόμη και απώλεια της ταυτότητάς τους, καθώς για πολλά χρόνια είχαν προσδιορίσει σημαντικό μέρος του εαυτού τους μέσα από τον ενεργό ρόλο τους ως γονείς.
Οι ερευνήτριες σημειώνουν πως η αναγνώριση αυτών των διαφορετικών εμπειριών είναι σημαντική, ώστε η αλλαγή στην καθημερινότητα των γονιών να μην αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο και αναπόφευκτο φαινόμενο, αλλά ως μια διαδικασία που εξαρτάται από την προσωπική κατάσταση κάθε ανθρώπου. Το σύνδρομο της άδειας φωλιάς, όπως καταδεικνύει η μελέτη, μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό πρόσωπο ανάλογα με το αν κάποιος έχει σύντροφο, κοινωνικό δίκτυο ή άλλες πηγές στήριξης στη ζωή του.
