Έντονο πολιτικό και θεσμικό σοκ προκαλεί στη Νορβηγία το σκάνδαλο Έπσταϊν, καθώς το νορβηγικό κοινοβούλιο ξεκίνησε σήμερα, Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, δημόσιες ακροάσεις για τους δεσμούς Νορβηγών πολιτικών και διπλωματών με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα Αμερικανό χρηματιστή Τζέφρι Έπσταϊν, ο οποίος πέθανε στη φυλακή το 2019. Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο οι επαφές υψηλόβαθμων αξιωματούχων με τον Έπσταϊν επηρέασαν την αξιοπιστία της διπλωματικής υπηρεσίας της χώρας. Η υπόθεση επανήλθε στο προσκήνιο τον Ιανουάριο, όταν το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ έδωσε στη δημοσιότητα εκατομμύρια έγγραφα που συνδέονται με τον Έπσταϊν. Η Νορβηγία έχει πληγεί σημαντικά από την υπόθεση, η οποία έχει κλονίσει την πολιτική και διπλωματική ελίτ της χώρας.
Έντεκα υπουργοί καλούνται να καταθέσουν
Η Επιτροπή Ελέγχου και Συνταγματικών Υποθέσεων του νορβηγικού κοινοβουλίου έχει καλέσει σε ακρόαση 11 νυν και πρώην υπουργούς Εξωτερικών και Ανάπτυξης. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών από το 2005 έως το 2012. Ο Στέρε έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν είχε καμία σχέση με τον Έπσταϊν. Στη διαδικασία αναμένεται να καταθέσει και ο Μπέργκε Μπρέντε, πρώην υπουργός Εξωτερικών και πρώην πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, από τη θέση του οποίου παραιτήθηκε μετά τις αποκαλύψεις για τη φιλία του με τον Έπσταϊν.
Ο Μπρέντε έχει υποστηρίξει ότι όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Έπσταϊν, το 2018, δεν γνώριζε το ποινικό παρελθόν και τις εγκληματικές δραστηριότητές του. Ο ίδιος έχει εκφράσει τη λύπη του που δεν είχε ερευνήσει περισσότερο το υπόβαθρό του πριν αναπτύξει τη σχέση αυτή. Στην ακροαματική διαδικασία αναμένεται να καταθέσει σήμερα και ο πρώην υπουργός Ανάπτυξης Έρικ Σόλχαϊμ, ο οποίος όμως έχει χαρακτηρίσει την κοινοβουλευτική έρευνα υπερβολική αντίδραση. Κατά τη γνώμη του, η έρευνα ενδέχεται να οδηγήσει τους διπλωμάτες σε αδικαιολόγητη αυτοσυγκράτηση στις επαφές τους, με αρνητικές συνέπειες για την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής και το εθνικό συμφέρον της χώρας.
Αστυνομική έρευνα διευρύνει το σκάνδαλο Έπσταϊν
Ο επικεφαλής των ακροάσεων, Γιόνας Άντερσεν Σάγιεντ, δήλωσε στο Reuters ότι η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει ποια μέτρα λαμβάνει για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στη νορβηγική διπλωματική υπηρεσία. «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που έχουν επιδείξει κακή κρίση», ανέφερε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος σε πρόσωπα που διατηρούσαν φιλικές σχέσεις με τον Έπσταϊν. Παράλληλα με την κοινοβουλευτική διαδικασία, η νορβηγική αστυνομία διερευνά τις σχέσεις και άλλων γνωστών προσωπικοτήτων της χώρας με τον Αμερικανό χρηματιστή, στο πλαίσιο καταγγελιών για διαφθορά.
Στο στόχαστρο της αστυνομικής έρευνας βρίσκονται ο πρώην πρωθυπουργός Θόρμπγιερν Γιάγκλαντ, ο πρώην υπουργός Τέργιε Ρόεντ-Λάρσεν και η πρώην διπλωμάτης Μόνα Γιούλ. Και οι τρεις έχουν αρνηθεί οποιαδήποτε ποινικά κολάσιμη πράξη. Ο Ρόεντ-Λάρσεν ζήτησε δημόσια συγγνώμη για τη στενή σχέση του με τον Έπσταϊν, η οποία περιελάμβανε και προσωπικό δάνειο από τον Αμερικανό χρηματοδότη. Το 2020 είχε παραιτηθεί από τη θέση του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρήνης, δεξαμενής σκέψης με έδρα τη Νέα Υόρκη, εξαιτίας ακριβώς αυτής της σχέσης.
Το σκάνδαλο Έπσταϊν έφτασε ακόμη και στη νορβηγική βασιλική οικογένεια, καθώς η βασίλισσα Μέτε-Μάριτ, σύζυγος του βασιλιά Χάακον, ζήτησε συγγνώμη για τη φιλία της με τον Έπσταϊν. Ωστόσο, η υπόθεσή της δεν αποτελεί αντικείμενο των τρεχουσών κοινοβουλευτικών ακροάσεων. Παράλληλα με την κοινοβουλευτική έρευνα, το νορβηγικό κοινοβούλιο έχει συστήσει και εξωτερική επιτροπή ακαδημαϊκών και νομικών εμπειρογνωμόνων, ενισχύοντας τον έλεγχο γύρω από το ζήτημα.
