Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Πέμπτη 1 Οκτωβρίου, στο εορτολόγιο τη μνήμη του Οσίου Ρωμανού του Μελωδού, του Αποστόλου Ανανία και του Οσίου Ιωάννη Κουκουζέλη. Το σημερινό εορτολόγιο 1 Οκτωβρίου περιλαμβάνει επίσης τη γιορτή της Παναγίας Γοργοεπηκόου, ενώ πλήθος ονομάτων πανηγυρίζει σε όλη την Ελλάδα. Οι τιμώμενες μορφές συνδέονται με σημαντικά κεφάλαια της χριστιανικής παράδοσης, από τη βυζαντινή υμνογραφία μέχρι τα πρώτα βήματα του Χριστιανισμού.
Διαβάστε επίσης: Η γιορτή σήμερα 1η Οκτωβρίου: Ποιοι Άγιοι τιμώνται
Ο Ρωμανός ο Μελωδός και το όραμα της Παναγίας
Ο Όσιος Ρωμανός ο Μελωδός έζησε στα τέλη του 5ου αιώνα και στο πρώτο μισό του 6ου αιώνα, και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους υμνογράφους της βυζαντινής παράδοσης. Καταγόταν από την Έμεσα της Συρίας και αργότερα εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπηρέτησε στην Εκκλησία της Θεοτόκου. Σύμφωνα με τον βίο του, ο Ρωμανός δεν διακρινόταν αρχικά για τη φωνή του και δεχόταν ειρωνείες για τον τρόπο που έψαλλε μέσα στον ναό.
Η παράδοση αναφέρει ότι μια νύχτα ο Ρωμανός είδε σε όραμα την Παναγία να του δίνει έναν χάρτινο κύλινδρο και να του ζητά να τον καταπιεί. Όταν ξύπνησε, ανέβηκε στον άμβωνα και έψαλε για πρώτη φορά το «Ἡ Παρθένος σήμερον τὸν ὑπερούσιον τίκτει», το περίφημο Κοντάκιο των Χριστουγέννων που παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα της βυζαντινής υμνογραφίας. Στο όνομά του αποδίδεται μεγάλος αριθμός Κοντακίων, αν και οι μελετητές δεν θεωρούν αυθεντικά όλα όσα έχουν παραδοθεί με την υπογραφή του.
Ο Απόστολος Ανανίας, η Γοργοεπήκοος και ο Κουκουζέλης
Ο Απόστολος Ανανίας, ένας από τους Εβδομήκοντα Αποστόλους, συνδέεται με μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές της Καινής Διαθήκης. Μετά την εμφάνιση του Χριστού στον Σαύλο στον δρόμο προς τη Δαμασκό, ο Ανανίας έλαβε εντολή να τον συναντήσει, παρά τον φόβο του για έναν άνθρωπο που μέχρι τότε καταδίωκε τους Χριστιανούς. Ο Σαύλος ξαναβρήκε την όρασή του, βαπτίστηκε και ξεκίνησε την πορεία που θα τον οδηγούσε να γίνει ο Απόστολος Παύλος. Ο Ανανίας συνέχισε έπειτα το έργο του στην Ελευθερούπολη, όπου η διδασκαλία του προσέλκυσε πολυάριθμες ψυχές στον Χριστιανισμό.
Η δράση του όμως προκάλεσε αντιδράσεις, με αποτέλεσμα ο ηγεμόνας Λουκιανός να τον συλλάβει και να επιχειρήσει με κάθε τρόπο να τον αναγκάσει να αλλαξοπιστήσει. Ο Ανανίας παρέμεινε σταθερός στην πίστη του ακόμη και όταν ο Λουκιανός τον μαστίγωσε με νεύρα βοδιών, του ξέσχισε τα πλευρά με σιδερένια νύχια και έκαψε τις πληγές του με αναμμένες λαμπάδες, προτού τον οδηγήσει έξω από την πόλη και τον λιθοβολήσει. Παράλληλα, η Εκκλησία τιμά σήμερα τη μνήμη της Παναγίας Γοργοεπηκόου, ονομασία που σημαίνει «εκείνη που εισακούει γρήγορα» και συνδέεται με θαυματουργή εικόνα στη Μονή Δοχειαρίου, στο Άγιο Όρος. Στο εορτολόγιο περιλαμβάνεται ακόμη ο Όσιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης, μια από τις εμβληματικότερες μορφές της βυζαντινής μουσικής, ο οποίος διακρίθηκε ως ψάλτης και μελοποιός κατά τους ύστερους βυζαντινούς χρόνους.
Ονόματα και παγκόσμιες ημέρες της 1ης Οκτωβρίου
Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Ανανίας, Θηρέσιος, Θηρεσία, Ρωμανός, Ρωμάνα και Ρωμανή. Η 1η Οκτωβρίου συμπίπτει επίσης με την Παγκόσμια Ημέρα Κατοικίας, την Παγκόσμια Ημέρα Αρχιτεκτονικής, την Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων και την Παγκόσμια Ημέρα Χορτοφαγίας. Σύμφωνα με το εορτολόγιο, η παράδοση τοποθετεί στις 1 Οκτωβρίου και τη γιορτή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου, η οποία στην Ελλάδα έχει μεταφερθεί στις 28 Οκτωβρίου, ώστε να συμπίπτει με την επέτειο του «Όχι». Ο ήλιος σήμερα ανέτειλε στις 07:20 και θα δύσει στις 19:08, με τη Σελήνη να βρίσκεται στις 19,8 ημέρες του κύκλου της.
