Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου ότι η Τεχεράνη δεν θα αποφύγει ποτέ τον διάλογο με τις ΗΠΑ, την ώρα που η ιρανική πλευρά περιμένει την αμερικανική απάντηση στην τελευταία πρόταση για ανασύσταση της κατάπαυσης του πυρός στον Κόλπο. Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας, με το Ιράν να προετοιμάζεται παράλληλα για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική κλιμάκωση. Ο διάλογος Ιράν ΗΠΑ παραμένει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, με τη Τεχεράνη να κρατά ανοιχτό το κανάλι επικοινωνίας αλλά και να ετοιμάζει σχέδια αντίδρασης.
Οι δηλώσεις Πεζεσκιάν και η στάση της Τεχεράνης
Μιλώντας σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, ο Πεζεσκιάν τόνισε ότι «δεν αποφύγαμε ποτέ από τις συνομιλίες, και ποτέ δεν θα τις αποφύγουμε, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στοχοθετήσει τη χώρα μας τρεις φορές παρότι έχουν υπογράψει συμφωνία». Η φράση αυτή αποτυπώνει τη διπλή στάση της ιρανικής ηγεσίας, η οποία επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτό τον διάλογο Ιράν ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να υποχωρεί στο ζήτημα της άμυνας. Ταυτόχρονα, το Ιράν ετοιμάζει μια ευρύτερη και πιο δυναμική απάντηση σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επαναλάβουν μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιθέσεις, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το πρακτορείο Reuters.
Μετά την επιστροφή του προέδρου Πεζεσκιάν από τη Νέα Υόρκη την προηγούμενη εβδομάδα, διοικητές και ανώτεροι αξιωματούχοι του ιρανικού στρατού επικεντρώνονται πλέον στην έκταση και στον χρόνο μιας ενδεχόμενης απάντησης, αν η Ουάσινγκτον προχωρήσει σε νέο χτύπημα. Ανώτεροι διοικητές επανεξετάζουν σχέδια για διεύρυνση των πιθανών στόχων πέρα από στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβάνοντας χώρες που υποστηρίζουν τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ακόμη και τοποθεσίες εκτός Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με τρεις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους. Παρά την ένταση του σχεδιασμού, δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση, καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διάθεση για συμβιβασμό.
Αναλύσεις και το ευρύτερο πλαίσιο της έντασης
Ο Χαμιντρεζά Αζίζι, ανώτερος αναλυτής του International Crisis Group, εκτίμησε ότι η Τεχεράνη δεν είναι ακόμη βέβαιη αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα εξαπολύσει νέα μεγάλη εκστρατεία ή αν θα επιλέξει πιο περιορισμένα πλήγματα, όπως επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις. Όπως σημείωσε, οι Ιρανοί φαίνονται αποφασισμένοι να μην απαντήσουν με μία απλή συμβολική κίνηση, αλλά να κλιμακώσουν με στόχο την επαναφορά της αποτροπής απέναντι στις ΗΠΑ. Παράλληλα, η ιρανική πλευρά ζυγίζει και τους πολιτικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει ο Τραμπ σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, καθώς οι δημοσκοπήσεις στις ΗΠΑ δείχνουν ότι ο πόλεμος δεν είναι δημοφιλής, ενώ οι υψηλότερες τιμές καυσίμων προκαλούν ανησυχία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, η Τεχεράνη έχει ήδη δώσει οδηγίες σε συμμαχικές οργανώσεις στον Λίβανο, στην Υεμένη και στο Ιράκ να βρίσκονται σε ετοιμότητα, ώστε να υποστηρίξουν το Ιράν σε περίπτωση νέας μεγάλης επίθεσης από τις ΗΠΑ. Η οδηγία προβλέπει μια συντονισμένη απάντηση που θα μπορούσε να εκτείνεται από τα Στενά του Ορμούζ έως αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή, αλλά και εκτός Μέσης Ανατολής. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δεν είχε απαντήσει μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών πληροφοριών, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για την επίσημη στάση της Τεχεράνης στο ζήτημα.
Τι ακολουθεί
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με την ιρανική ηγεσία να επιδιώκει ταυτόχρονα δύο στόχους: να διατηρήσει ανοιχτό τον διάλογο Ιράν ΗΠΑ μέσω διπλωματικών καναλιών, αλλά και να είναι προετοιμασμένη για ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση. Οι επόμενες κινήσεις τόσο της Ουάσινγκτον όσο και της Τεχεράνης αναμένεται να καθορίσουν αν η κατάπαυση του πυρός στον Κόλπο θα διατηρηθεί ή αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε νέα φάση έντασης.
