Το Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών Δράμας άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό τον Σεπτέμβριο του 2025, φιλοξενώντας περίπου το ένα τρίτο της προσωπικής συλλογής φωτογραφικών μηχανών του Άρη Θεοδωρίδη. Ο χώρος στεγάζεται στο αναστηλωμένο αρχοντικό γνωστό ως το «Μαρμάρινο Σπίτι», στην καρδιά της Δράμας. Η συλλογή αριθμεί 850 αντικείμενα και καλύπτει την ιστορία της φωτογραφίας από τα μέσα του 19ου αιώνα έως σήμερα. Η επίσκεψη στο μουσείο μετατρέπεται σε ένα ταξίδι στον χρόνο, μέσα από μηχανές που κάποτε απαθανάτιζαν στιγμές «που συμβαίνουν μόνο μια φορά», όπως είχε γράψει ο Γάλλος στοχαστής Ρολάν Μπαρτ.
Η ιστορία του «Μαρμάρινου Σπιτιού» και η δημιουργία του μουσείου
Το κτιριακό συγκρότημα όπου στεγάζεται σήμερα το Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών Δράμας χτίστηκε το 1875 από τον Κωνσταντινουπολίτη καπνέμπορο Ιωάννη Αναστασιάδη. Το αρχοντικό, που οι ντόπιοι αποκαλούν «Μαρμάρινο Σπίτι», αποτέλεσε για δεκαετίες σημείο αναφοράς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Δράμας, πριν περάσει σε μακρά περίοδο εγκατάλειψης. Δίπλα στο αρχοντικό βρίσκεται και μια πετρόχτιστη καπναποθήκη, η οποία συνδέεται ιστορικά με την ίδια περίοδο και δραστηριότητα.
Η ανατροπή στη μοίρα του συγκροτήματος ήρθε χάρη στον Δραμινό ευεργέτη Άρη Θεοδωρίδη, ο οποίος μέσω της Αστικής μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ΚΥΚΛΩΨ που ο ίδιος ίδρυσε, χρηματοδότησε την αποκατάσταση τόσο του αρχοντικού όσο και της γειτονικής καπναποθήκης. Η πρώην καπναποθήκη λειτουργεί πλέον εδώ και περίπου πέντε χρόνια ως χώρος φιλοξενίας περιοδικών εκθέσεων φωτογραφίας. Τον Σεπτέμβριο του 2025, το αρχοντικό άνοιξε επίσημα τις πόρτες του ως Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών, παρουσιάζοντας στο κοινό ένα μέρος της προσωπικής συλλογής του κ. Θεοδωρίδη.
Η διαδρομή μέσα στο μουσείο και τα εκθέματα
Η συλλογή που εκτίθεται περιλαμβάνει 850 φωτογραφικές μηχανές, κατανεμημένες χρονολογικά στους ορόφους του κτιρίου. Η περιήγηση ξεκινά στο ισόγειο, το οποίο λειτουργεί ως εισαγωγή στην ιστορία της φωτογραφίας, με εκθέματα όπως η camera obscura («σκοτεινός θάλαμος») και η laterna magica («μαγικός φανός»), πρόδρομοι των σύγχρονων φωτογραφικών μηχανών. Στον πρώτο όροφο, η αφήγηση συνεχίζεται με μηχανές από την εποχή της νταγκεροτυπίας και φτάνει έως εμβληματικές μάρκες όπως η Leica, χαρτογραφώντας έτσι την εξέλιξη της φωτογραφικής τεχνολογίας μέσα σε περισσότερο από έναν αιώνα.
Η εμπειρία της επίσκεψης ξυπνά αναμνήσεις από παλιές ξύλινες φωτογραφικές μηχανές με φυσούνα, που θύμιζαν ακορντεόν στα μάτια ενός παιδιού, καθώς και από στιγμές όπου ο επισκέπτης ήθελε να κοιτάξει μέσα από τον φακό για να δει αν αυτό που καταγράφεται διαφέρει από αυτό που βλέπουν τα γυμνά μάτια. Κάθε μηχανή στη συλλογή λειτουργεί σαν μάρτυρας μιας στιγμής που, όπως σημείωνε ο Ρολάν Μπαρτ, δεν συμβαίνει παρά μόνο μία φορά, ακόμη κι αν η φωτογραφία την αναπαράγει επ’ άπειρον.
Ένα μνημείο που αποκτά νέα ζωή
Η αποκατάσταση του «Μαρμάρινου Σπιτιού» και η μετατροπή του σε Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών Δράμας δίνει νέα πνοή σε ένα κτίριο που για χρόνια παρέμενε εγκαταλελειμμένο. Το αρχοντικό του 1875, που κάποτε αποτελούσε κέντρο της εμπορικής ζωής της πόλης λόγω της δραστηριότητας γύρω από το κάπνο, μετατρέπεται πλέον σε πολιτιστικό προορισμό για κατοίκους και επισκέπτες της Δράμας. Παράλληλα με την πετρόχτιστη καπναποθήκη, η οποία συνεχίζει να φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις φωτογραφίας, το συγκρότημα λειτουργεί πλέον ως ενιαίος πολιτιστικός πόλος στην περιοχή.
Η πρωτοβουλία του Άρη Θεοδωρίδη και της ΚΥΚΛΩΨ αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ιδιωτική συλλεκτική μέριμνα μπορεί να συνδυαστεί με την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Με το Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών Δράμας πλέον ανοιχτό στο κοινό, η πόλη αποκτά έναν ακόμη χώρο όπου η ιστορία της εικόνας συναντά την ιστορία του τόπου.
