Νέο όριο ηλικίας στα social media φέρνει στην Ελλάδα σχέδιο νόμου που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ρύθμιση αφορά την πρόσβαση των ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προβλέπει συγκεκριμένους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας από τους παρόχους. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο επεξεργάζεται το EU KIDS Act, μια ευρύτερη πρωτοβουλία για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον. Οι δύο πρωτοβουλίες, η εθνική και η ευρωπαϊκή, κινούνται παράλληλα αλλά με διαφορετικό εύρος εφαρμογής.
Το όριο ηλικίας στα social media και πώς θα ελέγχεται
Σύμφωνα με το κείμενο του νομοσχεδίου, η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά την πρόσβαση των ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θέτει ως ελάχιστο όριο ηλικίας τα 15 έτη. Οι σχετικές διατάξεις προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Για τον υπολογισμό της ηλικίας, το σχέδιο προβλέπει ότι τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι συμπληρώνουν το όριο των 15 ετών την 1η Ιανουαρίου, ανεξάρτητα από την ακριβή ημερομηνία γέννησής τους. Με τον τρόπο αυτό, η εφαρμογή του ορίου ηλικίας γίνεται ενιαία για όλα τα παιδιά της ίδιας γενιάς, χωρίς εξαιρέσεις ανά μήνα γέννησης.
Για την επαλήθευση της ηλικίας, οι πάροχοι μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα υποχρεούνται να χρησιμοποιούν κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις, οι οποίες περιορίζουν τα δεδομένα που συλλέγονται και προστατεύουν την ιδιωτικότητα των χρηστών. Το ελληνικό σχέδιο νόμου δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή μέθοδο ελέγχου, αφήνοντας περιθώριο επιλογής στις πλατφόρμες. Ως ενδεικτικά παραδείγματα αναφέρονται το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet, τα οποία έχουν σχεδιαστεί με χαρακτηριστικά συμβατά με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου ως προς την αποτελεσματικότητα, την αξιοπιστία, την αναλογικότητα και την ελαχιστοποίηση των δεδομένων. Ωστόσο, η χρήση τους δεν είναι υποχρεωτική, καθώς οι πάροχοι μπορούν να αξιοποιήσουν και άλλες ισοδύναμες λύσεις, εφόσον συμμορφώνονται με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές. Η προσέγγιση αυτή αφήνει στις πλατφόρμες ευελιξία ως προς την τεχνική υλοποίηση, εφόσον διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις αρχές της ιδιωτικότητας και της ελαχιστοποίησης δεδομένων.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο με το EU KIDS Act
Παράλληλα με την ελληνική πρωτοβουλία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται υπό διαμόρφωση το EU KIDS Act, μια πρόταση με σημαντικά ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Σε αντίθεση με το ελληνικό σχέδιο, που επικεντρώνεται αποκλειστικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ευρωπαϊκή πρόταση καλύπτει επιπλέον τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, τα διαδικτυακά παιχνίδια, τα καταστήματα εφαρμογών, καθώς και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης όπως οι AI companions και οι γενικοί συνομιλιακοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης. Για κάθε κατηγορία υπηρεσίας προβλέπονται διαφορετικές υποχρεώσεις, ανάλογα με το είδος και τους κινδύνους που ενέχει για τους ανήλικους χρήστες. Η διαφοροποίηση αυτή αντανακλά το γεγονός ότι καθεμία από τις υπηρεσίες αυτές ενέχει διαφορετικού τύπου κινδύνους για τους ανήλικους χρήστες, όπως ο βαθμός έκθεσης σε περιεχόμενο ή η αλληλεπίδραση με τεχνητή νοημοσύνη.
Η βασική διαφορά ανάμεσα στα δύο πλαίσια έγκειται στην εμβέλειά τους. Η ελληνική ρύθμιση στοχεύει ειδικά στην πρόσβαση στα social media, ενώ το EU KIDS Act επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας για τους ανηλίκους σε ολόκληρο το ψηφιακό περιβάλλον, μέσω κανόνων ασφαλούς σχεδιασμού που θα αφορούν πολλαπλές κατηγορίες ψηφιακών υπηρεσιών. Και τα δύο πλαίσια εστιάζουν στον ίδιο βασικό στόχο, την προστασία των παιδιών σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης γίνεται συχνά σε πολύ μικρή ηλικία, πριν τα 15 έτη που θέτει πλέον ως όριο το ελληνικό νομοσχέδιο.
