Όποιος ζει με σκύλο ή γάτα έχει πιθανότατα βρεθεί μπροστά στο ίδιο σκηνικό: το ζώο είναι ξαπλωμένο ήρεμα και ξαφνικά σηκώνεται, τρέχει με μεγάλη ταχύτητα, κάνει απότομες στροφές, πηδά στον καναπέ και διασχίζει το σπίτι σαν να συμμετέχει σε αγώνα δρόμου. Οι ιδιοκτήτες-κηδεμόνες το γνωρίζουν ως zoomies, ενώ στην επιστημονική ορολογία η συμπεριφορά περιγράφεται ως FRAPs (Frenetic Random Activity Periods), δηλαδή σύντομες περίοδοι έντονης και φαινομενικά τυχαίας δραστηριότητας. Το Cornell University College of Veterinary Medicine χρησιμοποιεί ακριβώς αυτόν τον όρο για να περιγράψει τις ξαφνικές «εκρήξεις» τρεξίματος, διευκρινίζοντας πως, παρότι η εικόνα μοιάζει με χάος, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι το ζώο έχει χάσει τον έλεγχο ή ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Τι είναι τα zoomies και πώς εξηγούνται
Οι επιστήμονες δεν έχουν εντοπίσει μία συγκεκριμένη αιτία που να εξηγεί όλα τα περιστατικά zoomies. Η συμπεριφορά μπορεί να εμφανίζεται σε διαφορετικές καταστάσεις και για διαφορετικούς λόγους, κάτι που καθιστά δύσκολη τη γενίκευση. Στους σκύλους, μία πιθανή εξήγηση είναι η εκτόνωση ενέργειας που έχει συσσωρευτεί έπειτα από περίοδο αδράνειας ή περιορισμένης δραστηριότητας, όπως μετά από ώρες ξεκούρασης ή αναμονής μέσα στο σπίτι.
Η ίδια συμπεριφορά μπορεί επίσης να εμφανιστεί όταν το ζώο ενθουσιάζεται έντονα, για παράδειγμα όταν επιστρέφει ο ιδιοκτήτης-κηδεμόνας στο σπίτι ή κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Το Cornell σημειώνει επίσης ότι τα FRAPs ενδέχεται να λειτουργούν ως τρόπος εκτόνωσης μετά από μια κατάσταση έντασης. Έτσι εξηγείται γιατί το ίδιο ζώο μπορεί να κάνει zoomies σε εντελώς διαφορετικές περιστάσεις: μετά τη βόλτα, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, αργά το βράδυ ή ακόμη και μετά από μια διαδικασία που του προκάλεσε ένταση, όπως το μπάνιο.
Κουτάβια, ενήλικοι σκύλοι και γάτες
Τα κουτάβια και οι νεαροί σκύλοι είναι ιδιαίτερα πιθανό να εμφανίζουν τέτοιες εκρήξεις δραστηριότητας, καθώς έχουν διαφορετικές ανάγκες δραστηριότητας από έναν ενήλικο σκύλο και συχνά εναλλάσσουν περιόδους ύπνου με σύντομες αλλά έντονες φάσεις κίνησης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας ενήλικος σκύλος σταματά να κάνει zoomies με την ηλικία. Μπορεί να συνεχίσει να τα εμφανίζει περιστασιακά, απλώς η συχνότητα και η ένταση ενδέχεται να αλλάζουν με τον χρόνο.
Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στις γάτες, όπου τα zoomies εμφανίζονται συνήθως ως ξαφνικές περίοδοι έντονης κίνησης: τρέξιμο, άλματα, κυνηγητό και απότομες αλλαγές κατεύθυνσης μέσα στο σπίτι. Οι κτηνιατρικές πηγές χρησιμοποιούν και εδώ τον όρο FRAPs για να περιγράψουν τη συμπεριφορά. Μία από τις πιθανές εξηγήσεις είναι η συσσωρευμένη ενέργεια, ιδιαίτερα σε γάτες που περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας σε ήρεμη κατάσταση μέσα στο σπίτι, χωρίς πολλές ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Το σημαντικό, σύμφωνα με τις κτηνιατρικές πηγές, είναι να μην αντιμετωπίζεται η συμπεριφορά ως αυτόματη ένδειξη ότι το ζώο χρειάζεται απλώς περισσότερη άσκηση. Αν τα zoomies είναι πολύ συχνά ή εμφανίζονται σε ακατάλληλες στιγμές, μπορεί να αποτελούν ένδειξη ότι ο σκύλος ή η γάτα χρειάζεται περισσότερη σωματική ή νοητική διέγερση. Αυτό όμως αξιολογείται πάντα σε σχέση με την ηλικία, τη φυλή, την καθημερινότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ζώου, και όχι με έναν γενικό κανόνα που να ισχύει για όλα τα κατοικίδια.
