Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς στις 7 Οκτωβρίου η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξετάζει προσφυγή συνταξιούχου που αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το μέτρο. Παράλληλα, η κυβέρνηση φέρεται να έχει επεξεργαστεί σενάριο τροποποίησης των κλιμακίων της εισφοράς, εν αναμονή της δικαστικής απόφασης. Ενδεχόμενη αλλαγή θα μπορούσε να επιφέρει μειώσεις στο τελικό ποσό παρακράτησης για χιλιάδες συνταξιούχους, ανοίγοντας παράλληλα συζήτηση για διεκδίκηση αναδρομικών.
Η προσφυγή στο Ελεγκτικό Συνέδριο και τα κλιμάκια υπολογισμού
Η υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τη νομιμότητα του ισχύοντος τρόπου επιβολής της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων και διεκδικεί την επιστροφή ποσών που έχουν παρακρατηθεί από τη σύνταξή του. Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ίδια την ύπαρξη της εισφοράς, η οποία έχει κριθεί κατά βάσιν συνταγματική για τα έτη μετά το 2019, αλλά τον τρόπο υπολογισμού της. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η δικαιοσύνη είναι αν συνάδει με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας η επιβολή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της σύνταξης, ή αν θα έπρεπε η εισφορά να υπολογίζεται κλιμακωτά, με εξαίρεση ενός βασικού ποσού που προσδιορίζεται στα 1.400 ευρώ.
Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, όταν η σύνταξη ξεπεράσει το όριο των 1.400 ευρώ, η εισφορά υπολογίζεται επί ολόκληρου του ποσού και όχι μόνο στο τμήμα που το υπερβαίνει, κάτι που οδηγεί σε δυσανάλογη επιβάρυνση για μεγάλο αριθμό συνταξιούχων. Το υπουργείο Εργασίας έχει ήδη επεξεργαστεί εναλλακτικά σενάρια αλλαγής των κλιμακίων, τα οποία ωστόσο παρέμειναν στο συρτάρι, καθώς επιλέχθηκε η τιμαριθμοποίηση της ΕΑΣ κάθε χρόνο ως πιο «φθηνή» λύση, ώστε οι όποιες αυξήσεις των συντάξεων να μην απορροφώνται πλήρως από την εισφορά.
Τι υποστηρίζουν οι νομικοί για τους συνταξιούχους
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η αμφισβήτηση του υφιστάμενου μηχανισμού υπολογισμού ανοίγει τον δρόμο για αναδιάταξη της μεταχείρισης των συντάξεων, με άμεσες συνέπειες τόσο στο καθαρό εισόδημα των δικαιούχων όσο και στα δημόσια έσοδα. Αν η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, θα μπορούσε να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση, περιορίζοντας τις μελλοντικές κρατήσεις και πιθανόν επανανοίγοντας το ζήτημα επιστροφής ποσών. Οι ίδιοι κύκλοι εκτιμούν ότι μια τέτοια απόφαση θα επεκταθεί και στον ιδιωτικό τομέα, καλύπτοντας στην πράξη περίπου 300.000 εργαζόμενους συνταξιούχους.
Οι πρώτοι υπολογισμοί δείχνουν ότι οι έμμεσες αυξήσεις από ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, εφόσον οριστεί απαλλασσόμενο το ποσό σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ, θα κινηθούν γύρω στα 30 ευρώ για τις μεσαίες συντάξεις μεταξύ 1.450 και 1.650 ευρώ. Για τις υψηλότερες συντάξεις, το όφελος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει και τα 100 ευρώ, αλλάζοντας αισθητά το τελικό ποσό που εισπράττουν μηνιαίως χιλιάδες δικαιούχοι.
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της δίκης στο Ελεγκτικό Συνέδριο προτού προχωρήσει σε οριστικές αποφάσεις για τα κλιμάκια της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων, με στόχο όποια αλλαγή τελικά υιοθετηθεί να διασφαλίζει τόσο τη δημοσιονομική σταθερότητα όσο και μια πιο δίκαιη κατανομή του βάρους ανάμεσα στους συνταξιούχους.
