Ο γνωστός σκιτσογράφος Αρκάς τίμησε σήμερα, 4 Οκτωβρίου, την Παγκόσμια Ημέρα Ζώων με ένα ιδιαίτερα λιτό αλλά συγκινητικό σκίτσο στην καθημερινή του «καλημέρα». Αντί για τους συνηθισμένους καυστικούς διαλόγους των χαρακτήρων του, επέλεξε να αφήσει να μιλήσει η εικόνα και μια φράση ενός μεγάλου στοχαστή. Το σκίτσο εστιάζει στο βλέμμα ενός ζώου, θυμίζοντας στους αναγνώστες τη σχέση ευθύνης που έχει ο άνθρωπος απέναντι στα ζώα.
Το σκίτσο του Αρκά για την Παγκόσμια Ημέρα Ζώων
Στο κάτω μέρος της εικόνας, σε μαύρο φόντο, ξεπροβάλλει το πάνω μέρος του προσώπου ενός μαύρου ζώου, πιθανότατα γάτας ή σκύλου. Το βλέμμα του αποδίδεται με μεγάλα, έντρομα μάτια και διεσταλμένες κόρες, στοιχείο που αιχμαλωτίζει αμέσως τον θεατή. Πρόκειται για ένα βλέμμα γεμάτο φόβο, αγωνία και απόγνωση, ενώ στην άκρη του ενός ματιού διακρίνεται ένα δάκρυ που κυλάει, εντείνοντας τη συγκινησιακή φόρτιση της δημιουργίας.
Κάτω από την εικόνα, ο Αρκάς έγραψε τη φράση «Δεν με νοιάζει αν τα ζώα μπορούν να σκεφτούν, με νοιάζει ότι μπορούν να υποφέρουν». Η φράση αποδίδεται στον Άγγλο φιλόσοφο Τζέρεμι Μπένθαμ (1748-1832), έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ωφελιμισμού και από τους πρώτους στοχαστές που έθεσαν με σαφήνεια το ζήτημα της ηθικής μεταχείρισης των ζώων. Στο έργο του «An Introduction to the Principles of Morals and Legislation», που εκδόθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, υποστήριξε ότι το κριτήριο για τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα ζώα δεν είναι η ικανότητά τους να σκέφτονται ή να μιλούν, αλλά το γεγονός ότι μπορούν να υποφέρουν.
Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ζώων
Η ιδέα για μια παγκόσμια ημέρα αφιερωμένη στα ζώα ανήκε στον δημοσιογράφο και ακτιβιστή Χάινριχ Τσίμερμαν. Η πρώτη σχετική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο το 1925, με περισσότερους από 5.000 ανθρώπους να συμμετέχουν. Τέσσερα χρόνια αργότερα η εκδήλωση έγινε για πρώτη φορά στις 4 Οκτωβρίου, ενώ το 1931 η συγκεκριμένη ημερομηνία καθιερώθηκε διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, το μήνυμα της ημέρας παραμένει επίκαιρο, αφορώντας όχι μόνο την αγάπη για τα κατοικίδια, αλλά και τον σεβασμό και την προστασία κάθε μορφής ζωικής ύπαρξης, από εκείνα που ζουν δίπλα μας μέχρι την άγρια ζωή που απειλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων αναγνωρίζει ως βασικό πλαίσιο τις λεγόμενες Πέντε Ελευθερίες: ελευθερία από την πείνα και τη δίψα, από την άσκοπη ταλαιπωρία και την καταπόνηση, από τον πόνο, τον τραυματισμό και την ασθένεια, από τον φόβο και την αγωνία, και την ελευθερία έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς. Η έννοια της ευζωίας, όπως υπογραμμίζεται με αφορμή τη σημερινή ημέρα, είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή απουσία κακοποίησης, καθώς περιλαμβάνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική κατάσταση κάθε ζώου, καθώς και τις συνθήκες μέσα στις οποίες αυτό ζει.
Η σχέση ανθρώπου και ζώου περιγράφεται ως αμφίδρομη, καθώς ένας σκύλος μπορεί να παρακινήσει τον ιδιοκτήτη του να βγει για περίπατο, ενώ μια γάτα μπορεί να γίνει σταθερή παρουσία σε ένα μοναχικό σπίτι. Η φροντίδα ενός ζώου δημιουργεί ρουτίνα, επαφή και την αίσθηση ότι κάποιος μας χρειάζεται. Μια σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Animals» εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στον δεσμό με ένα κατοικίδιο και στην ψυχική υγεία, δείχνοντας ότι το ζήτημα είναι πιο σύνθετο από το δημοφιλές επιχείρημα ότι τα κατοικίδια κάνουν πάντα καλό στην ψυχική υγεία.
