Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την έναρξη της επιστροφής κειμηλίων από τη Βουλγαρία, με ανακοίνωση που εκδόθηκε την Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2026, στο Φανάρι. Η ανακοίνωση έγινε με αφορμή τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία για την ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων. Παράλληλα, το Πατριαρχείο εξέφρασε την ελπίδα η εξέλιξη αυτή να αποτελέσει παράδειγμα για την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών και από άλλες χώρες, όπως τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς προέρχεται από τον ίδιο τον θεσμό που εκπροσωπεί την πνευματική δικαιοδοσία στη Βόρεια Ελλάδα.
Διαβάστε επίσης: Πυρκαγιά στην Κεφαλονιά: Μήνυμα 112 για εκκένωση χωριών
Ιερά αντικείμενα που αφαιρέθηκαν πριν από 100 χρόνια
Σύμφωνα με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τα αντικείμενα που επιστρέφονται είχαν αφαιρεθεί πριν από περισσότερα από 100 χρόνια από μητροπόλεις και μοναστήρια στη Βόρεια Ελλάδα, περιοχές που υπάγονται στην πνευματική και κανονική δικαιοδοσία του. Στην επίσημη ανακοίνωση αναφέρεται ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ενημερώθηκε για τη συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Βουλγαρίας για την ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων και εκφράζει την ικανοποίησή του για την έναρξη της επιστροφής από τη Βουλγαρία πολύτιμων και ιερών αντικειμένων. Τα κειμήλια ανήκουν σε ιερές μητροπόλεις και μονές που υπάγονται στην Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία στη Βόρεια Ελλάδα, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση ξεχωριστή θρησκευτική και εθνική βαρύτητα.
Το Πατριαρχείο χαρακτηρίζει τη συμφωνία ως αρχή και όχι ως ολοκλήρωση της αποκατάστασης, εκφράζοντας την προσδοκία για γρήγορη συνέχιση της διαδικασίας. Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι η πλήρης αποκατάσταση πρέπει να βασιστεί στην ηθική τάξη, στο διεθνές δίκαιο και στις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, το Πατριαρχείο μιλά για «έναρξη» της αποκατάστασης της αρπαγής των συγκεκριμένων θρησκευτικών και πολιτιστικών κειμηλίων που έγινε τότε, επειδή ελπίζει ότι αυτή η αποκατάσταση θα ολοκληρωθεί σύντομα. Η αναφορά στις εγκάρδιες σχέσεις ανάμεσα σε Ελλάδα και Βουλγαρία, και στην κοινή τους ιδιότητα ως μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζεται ως πλαίσιο για την εξέλιξη αυτή. Το Πατριαρχείο υπογραμμίζει ότι η γειτνίαση και η συμμαχική σχέση των δύο χωρών λειτουργούν ενθαρρυντικά για την ομαλή συνέχιση της διαδικασίας επιστροφής κειμηλίων.
Η παρέμβαση του Βαρθολομαίου στη Σόφια
Στην ανακοίνωση του Πατριαρχείου υπενθυμίζεται ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε θέσει επίσημα το ζήτημα των κειμηλίων στον τότε πρόεδρο της Βουλγαρίας, κατά την επίσκεψή του στη Σόφια πριν από μερικά χρόνια. Όπως αναφέρεται, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, όταν βρισκόταν πριν από μερικά χρόνια στη Σόφια, είχε θέσει επίσημα το θέμα των κειμηλίων στον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας. Το Πατριαρχείο τονίζει ότι τώρα χαίρεται για την έναρξη της σχετικής διαδικασίας και συγχαίρει τις δύο κυβερνήσεις, της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, τόσο για όσα έχουν ήδη γίνει όσο και για όσα πρόκειται να ακολουθήσουν σχετικά με το θέμα.
Το Πατριαρχείο συνδέει την επιστροφή κειμηλίων με το ευρύτερο αίτημα επαναπατρισμού πολιτιστικών θησαυρών, αναφερόμενο ιδιαίτερα στην υπόθεση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Στην ανακοίνωση εκφράζεται η ευχή η εξέλιξη με τη Βουλγαρία να αποτελέσει παράδειγμα και έμπνευση για τις αρμόδιες αρχές άλλων χωρών, ώστε να συμβάλουν θετικά στον επαναπατρισμό πολιτιστικών θησαυρών που έχουν αποσπαστεί. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, το μνημείο αυτό, σύμβολο για ολόκληρη την ανθρωπότητα, περιμένει σιωπηλά και υπομονετικά την επανένωσή του με τα τμήματα που βρίσκονται εκτός Ελλάδας. Με τη διατύπωση αυτή, το Οικουμενικό Πατριαρχείο συνδέει ευθέως τη διμερή συμφωνία για την επιστροφή κειμηλίων από τη Βουλγαρία με το μακροχρόνιο ελληνικό αίτημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
