Οι εκλογές στη Βραζιλία εξελίσσονται σε μια από τις πιο αμφίρροπες αναμετρήσεις των τελευταίων χρόνων, με τον γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου να προηγείται του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στην καταμέτρηση της Κυριακής. Με περίπου το 65% των καλπών καταμετρημένο, ο γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου συγκέντρωνε 49,58% των έγκυρων ψήφων έναντι 42,25% του Λούλα. Η διαφορά μειώνεται σταδιακά όσο προχωρά η καταμέτρηση, ενώ όλα δείχνουν πλέον δεύτερο γύρο στις 25 Οκτωβρίου. Περίπου 160 εκατομμύρια ψηφοφόροι σε όλη τη Βραζιλία κλήθηκαν να αποφασίσουν για το μέλλον της μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής.
Προβάδισμα Μπολσονάρου με φθίνουσα τάση
Στην αρχή της καταμέτρησης το προβάδισμα του Φλάβιο Μπολσονάρου ήταν ακόμη πιο έντονο. Όταν είχε ενσωματωθεί περίπου το 32% των ψήφων, ο 45χρονος γερουσιαστής κατέγραφε 50,74%, έναντι 41,14% του Λούλα. Σε παλαιότερη μέτρηση, με το ένα τέταρτο των ηλεκτρονικών καλπών καταμετρημένο, το προβάδισμά του έφτανε το 51% έναντι 41%. Η απόσταση ανάμεσα στους δύο υποψηφίους άρχισε να περιορίζεται όσο ενσωματώνονταν νέα αποτελέσματα, κυρίως από περιοχές όπου παραδοσιακά ενισχύεται η Αριστερά.
Στο επιτελείο του Λούλα η προσοχή έχει στραφεί στις βορειοανατολικές πολιτείες της Βραζιλίας, οι οποίες αποτελούν ιστορικό προπύργιο του Εργατικού Κόμματος. Αντίθετα, στα πρώτα στάδια της καταμέτρησης ενσωματώθηκαν ταχύτερα τα αποτελέσματα από τις νότιες περιοχές, όπου η δεξιά παραδοσιακά συγκεντρώνει υψηλότερα ποσοστά. Ο 80χρονος Λούλα διεκδικεί μια τέταρτη, μη συνεχόμενη θητεία, αφού το 2022 είχε επικρατήσει του Ζαΐχ Μπολσονάρου, ο οποίος σήμερα εκτίει ποινή 27 ετών φυλάκισης για απόπειρα πραξικοπήματος. Ο γιος του, μέχρι πρόσφατα ελάχιστα γνωστός στην πολιτική σκηνή, αναδείχθηκε πολιτικός διάδοχος όταν ο πατέρας του δεν μπόρεσε να θέσει ξανά υποψηφιότητα.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν από τις κάλπες έδειχναν πολύ πιο ισορροπημένη εικόνα από αυτή που καταγράφηκε στην πρώτη φάση της καταμέτρησης. Το ινστιτούτο Datafolha έδινε τον Λούλα στο 45% και τον Μπολσονάρου στο 42%, διαφορά εντός του στατιστικού περιθωρίου σφάλματος. Παρά τις αρχικές εκτιμήσεις, το ίδιο ινστιτούτο προέβλεπε ήδη δεύτερο γύρο στις 25 Οκτωβρίου, καθώς κανείς από τους δύο βασικούς υποψηφίους δεν αναμενόταν να ξεπεράσει το 50% των έγκυρων ψήφων που απαιτείται για νίκη από τον πρώτο γύρο. Συνολικά 11 υποψήφιοι διεκδίκησαν την προεδρία, με τους υπόλοιπους να κινούνται σε μονοψήφια ποσοστά.
Ο παράγοντας Τραμπ και οι αντιδράσεις των υποψηφίων
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, μιλώντας μετά την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος στο Ρίο ντε Τζανέιρο, δεσμεύτηκε να «απελευθερώσει τον βραζιλιάνικο λαό» και υποστήριξε ότι «η Βραζιλία χρειάζεται αλλαγή» μετά, όπως είπε, από υψηλούς φόρους και αυξημένη εγκληματικότητα. Από την πλευρά του, ο απερχόμενος πρόεδρος Λούλα, ψηφίζοντας στην πολιτεία του Σάο Πάολο, τόνισε ότι «ο λαός θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην ενίσχυση του δημοκρατικού συστήματος και στη βαρβαρότητα». Ο ίδιος, φορώντας το χαρακτηριστικό καπέλο «Παναμά», ύψωσε τη σημαία της Βραζιλίας μπροστά στους δημοσιογράφους.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρακολουθούσε «πολύ στενά» την εκλογική διαδικασία, χωρίς να στηρίξει επίσημα τον Φλάβιο Μπολσονάρου. Ωστόσο η επιρροή του είχε βαρύτητα στην προεκλογική εκστρατεία, καθώς είχε επιβάλει δασμούς και κυρώσεις κατά της Βραζιλίας έπειτα από τη δίκη και την καταδίκη του Ζαΐχ Μπολσονάρου το 2025. Ο Λούλα κάλεσε τον ενοικιαστή του Λευκού Οίκου να μην «έχει ανάμιξη» στις εκλογές, ενώ σε προεκλογικές συγκεντρώσεις της δεξιάς κυμάτιζαν αμερικανικές σημαίες. Ο γερουσιαστής ερευνάται παράλληλα για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος σχετικά με τη χρηματοδότηση ταινίας που υμνεί τον πατέρα του, ενώ και ο Λούλα είχε περάσει περισσότερους από 18 μήνες στη φυλακή για διαφθορά πριν η καταδίκη του ακυρωθεί για διαδικαστικούς λόγους.
Η ψήφος των Βραζιλιάνων του εξωτερικού ανέδειξε επίσης σημαντικές διαφορές ανά περιοχή. Ο Λούλα επικράτησε με ποσοστό 62% στην ηπειρωτική Κίνα, έναντι 23% του Μπολσονάρου, ενώ ο τελευταίος σημείωσε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά σε χώρες όπως το Ισραήλ και η Ιαπωνία.
Η επόμενη κυβέρνηση της Βραζιλίας καλείται να διαχειριστεί το υψηλό δημόσιο χρέος και τις αδύναμες προοπτικές ανάπτυξης της χώρας, ζητήματα που μαζί με τα σκάνδαλα διαφθοράς και την εγκληματικότητα κυριάρχησαν στις ανησυχίες των ψηφοφόρων. Εφόσον κανείς από τους δύο υποψηφίους δεν καταφέρει να ξεπεράσει το 50% των έγκυρων ψήφων, ο δεύτερος γύρος των εκλογών έχει ήδη προγραμματιστεί για τις 25 Οκτωβρίου, όταν οι πολίτες της Βραζιλίας θα κληθούν εκ νέου στις κάλπες για να αναδείξουν τον επόμενο πρόεδρο της χώρας.
