Σαν σήμερα, 5 Οκτωβρίου 1912, η Ελλάδα κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μπαίνει επισήμως στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο. Το ίδιο πρωί, η Στρατιά Θεσσαλίας περνά τα σύνορα με κατεύθυνση τη Μακεδονία. Μέσα σε λίγες εβδομάδες ο ελληνικός στρατός θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, ενώ μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο οι Βαλκανικοί Πόλεμοι θα έχουν αλλάξει ριζικά τον χάρτη της χώρας.
Η κήρυξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου
Η χώρα είχε ακόμη νωπή την ταπεινωτική ήττα του πολέμου του 1897. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, ωστόσο, η εικόνα ήταν διαφορετική. Η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου είχε προχωρήσει σε στρατιωτική αναδιοργάνωση και, κυρίως, είχε εντάξει την Ελλάδα στη Βαλκανική Συμμαχία μαζί με τη Βουλγαρία, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν αποδυναμωμένη και η σύγκρουση έμοιαζε πλέον δύσκολο να αποφευχθεί.
Λίγο πριν από τον πόλεμο, η Υψηλή Πύλη επιχείρησε να κρατήσει την Ελλάδα έξω από τη σύγκρουση, προσφέροντας παραχώρηση στο Κρητικό Ζήτημα. Η Αθήνα, όμως, δεν εγκατέλειψε τους συμμάχους της. Στις 5 Οκτωβρίου, ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ ανακοίνωσε την έναρξη του πολέμου με διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό, τονίζοντας πως «η Ελλάς πάνοπλος μετά των Συμμάχων αυτής αναλαμβάνει τον ιερόν αγώνα του δικαίου και της ελευθερίας». Το διάγγελμα αυτό σήμανε και την επίσημη είσοδο της χώρας στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.
Η προέλαση του στρατού και οι εξελίξεις στο μέτωπο
Η εξέλιξη στο πεδίο της μάχης ήταν εντυπωσιακά γρήγορη. Ο Στρατός Θεσσαλίας, με αρχιστράτηγο τον διάδοχο Κωνσταντίνο, προχώρησε προς βορρά. Η Ελασσόνα καταλήφθηκε στις πρώτες επιχειρήσεις και η νίκη στο Σαραντάπορο άνοιξε τον δρόμο προς τη Μακεδονία. Ακολούθησαν τα Σέρβια, η Κοζάνη, η Βέροια και η Κατερίνη. Μετά τη σκληρή μάχη των Γιαννιτσών, ο δρόμος προς τη Θεσσαλονίκη ήταν πλέον ανοιχτός.
Εκεί κρίθηκε μια από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές κούρσες του πολέμου, καθώς οι ελληνικές δυνάμεις έπρεπε να φτάσουν στη Θεσσαλονίκη πριν από τον βουλγαρικό στρατό. Στις 26 Οκτωβρίου 1912, ο Οθωμανός διοικητής Χασάν Ταχσίν Πασάς παρέδωσε την πόλη στους Έλληνες. Παράλληλα, στη θάλασσα, ο Παύλος Κουντουριώτης και το θωρηκτό «Γεώργιος Αβέρωφ» εξασφάλιζαν την ελληνική υπεροχή στο Αιγαίο, εμποδίζοντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία να μεταφέρει ενισχύσεις στα ευρωπαϊκά μέτωπα. Ακολούθησαν η κατάληψη νησιών του ανατολικού Αιγαίου και, τον Φεβρουάριο του 1913, η πτώση των Ιωαννίνων.
Η 5η Οκτωβρίου 1912 ήταν μόνο η αρχή μιας σειράς εξελίξεων που θα καθόριζαν τη μορφή της σύγχρονης Ελλάδας. Μετά και τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, η χώρα βγήκε από το 1913 με έκταση και πληθυσμό σχεδόν διπλάσιους σε σχέση με πριν, έχοντας αποκτήσει τη Θεσσαλονίκη, μεγάλο μέρος της Μακεδονίας και της Ηπείρου, καθώς και σημαντικά νησιά του Αιγαίου. Μέσα σε λίγους μήνες, τα σύνορα του μικρού βασιλείου είχαν μετακινηθεί όσο ποτέ άλλοτε στη νεότερη ιστορία του.
