Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, καθώς η στεγαστική κρίση στην Ισπανία έχει πυροδοτήσει κύμα διαμαρτυριών και πολιτικής αναταραχής. Η απόφαση ήρθε αφού η κυβέρνηση έχασε στο Κοινοβούλιο την ψηφοφορία για έκτακτα μέτρα κατά των εξώσεων. Λίγες ημέρες αργότερα, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε εκ νέου δύο διατάγματα για την προστασία των ενοικιαστών, βάζοντας το στεγαστικό στο επίκεντρο της προεκλογικής μάχης. Ο ίδιος ο Σάντσεθ έχει θέσει το ζήτημα στο κέντρο της πολιτικής του επιχειρηματολογίας ενόψει της κάλπης.
Δύο διατάγματα κατά των εξώσεων
Η αφορμή για τις πρόωρες εκλογές δόθηκε την περασμένη Παρασκευή, όταν το ισπανικό Κοινοβούλιο καταψήφισε τα έκτακτα μέτρα που είχε προωθήσει η κυβέρνηση ως απάντηση στην έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι της στη Μαδρίτη, γεγονός που προκάλεσε έντονες κινητοποιήσεις πολιτών. Ο Πέδρο Σάντσεθ επέλεξε να ρισκάρει με πρόωρες εκλογές, ελπίζοντας ότι η δυσαρέσκεια για τη στέγαση θα ενισχύσει την πολιτική του βάση, παρότι οι επόμενες γενικές εκλογές επρόκειτο κανονικά να γίνουν πριν από το τέλος του επόμενου καλοκαιριού.
Στις 6 Οκτωβρίου, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε εκ νέου δύο διατάγματα, παρόμοια με αυτά που είχαν απορριφθεί. Το πρώτο, το «διάταγμα Μαρικάρμεν», προβλέπει αναστολή των εξώσεων και τίθεται αμέσως σε ισχύ, ενσωματώνοντας και νέο μέτρο: 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε άτοκα δάνεια έως 50.000 ευρώ ανά άτομο για απόκτηση πρώτης κατοικίας. Στόχος, όπως εξήγησε ο ίδιος ο Σάντσεθ, είναι να βοηθηθούν πολίτες με σταθερά εισοδήματα αλλά χωρίς αποταμιεύσεις να γίνουν ιδιοκτήτες. Το δεύτερο διάταγμα προβλέπει αόριστη παράταση των μισθώσεων, όμως δεν διαθέτει τις απαραίτητες ψήφους στη μόνιμη αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου και αναμένεται να παραμείνει ανενεργό. Συνολικά, η κυβέρνηση παρουσίασε 21 μέτρα που περιλαμβάνουν ανώτατα όρια στα ενοίκια, προσωρινή απαγόρευση εξώσεων και περιορισμούς στις εξαγορές κατοικιών από επενδυτικά ταμεία.
Αντιδράσεις και πολιτικό κόστος
Ο Πέδρο Σάντσεθ υπερασπίστηκε το κοινωνικό έργο της κυβέρνησής του, παραδέχθηκε λάθη αλλά τόνισε πως πλέον θα αποφασίσει ο ισπανικός λαός. «Αυτή η κυβέρνηση δεν θα κάνει πίσω», διαβεβαίωσε, υπογραμμίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει «ούτε μία παραπάνω έξωση σαν εκείνη της Μαρικάρμεν». Ο επικεφαλής του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, αντέδρασε λέγοντας πως «το ζητούμενο είναι να νικήσει η Ισπανία τον Σάντσεθ», ενώ ο ηγέτης του ακροδεξιού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, χαρακτήρισε τις εκλογές «τα μόνα καλά νέα» που θα μπορούσε να φέρει ο Σάντσεθ.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σαφές προβάδισμα του PP με 33% έναντι 26% για τους Σοσιαλιστές, ενώ το Vox έχει ανέβει στο 18% από 12% τα τελευταία τρία χρόνια. Το Sumar, κυβερνητικός εταίρος, καταγράφει 6% και οι Podemos 3%, με τον κατακερματισμό της Αριστεράς να δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον Σάντσεθ. Το στεγαστικό ζήτημα της Ισπανίας απέκτησε αντίκτυπο και στην ελληνική πολιτική σκηνή, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επικαλέστηκε την αποτυχία της ισπανικής κυβέρνησης ως απόδειξη πως το στεγαστικό αποτελεί ευρωπαϊκό πρόβλημα. Το ΠΑΣΟΚ απάντησε μέσω του εκπροσώπου Τύπου του, Κώστα Τσουκαλά, κατηγορώντας τον Μητσοτάκη ότι «έψαξε άλλοθι για τη δική του αποτυχία στη στεγαστική κρίση».
Τα δύο διατάγματα θα εξεταστούν από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή 69 μελών, στην οποία το Σοσιαλιστικό Κόμμα διαθέτει ισχνή πλειοψηφία, και όχι από το σύνολο των 350 βουλευτών του ισπανικού Κοινοβουλίου. Η κυβέρνηση ελπίζει τουλάχιστον το πρώτο διάταγμα να ψηφιστεί και να τεθεί προσωρινά σε εφαρμογή πριν από τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.
