Ένας ελληνικός δορυφόρος στο μέγεθος ενός κύβου Ρούμπικ εκτοξεύτηκε στο Διάστημα για λογαριασμό ενός σχολείου στην Αστανά, την πρωτεύουσα του Καζακστάν. Ο μικρός δορυφόρος, γνωστός ως δορυφόρος «τσέπης», κατασκευάστηκε στην Αθήνα από το Libre Space Foundation, έναν ελληνικό μη κερδοσκοπικό οργανισμό που αναπτύσσει διαστημική τεχνολογία ανοιχτού λογισμικού. Η εκτόξευση έγινε με πύραυλο της SpaceX από το Βάντενμπεργκ της Καλιφόρνιας, στις πρώτες πρωινές ώρες μεταξύ 1ης και 2ης Οκτωβρίου. Στην Αστανά, μαθητές και μαθήτριες παρέμειναν άγρυπνοι το βράδυ περιμένοντας να δουν τον «δικό τους» δορυφόρο να φτάνει σε τροχιά.
Η εκτόξευση του ελληνικού δορυφόρου «τσέπης»
Ο δορυφόρος έχει διαστάσεις 5 επί 5 επί 5 εκατοστών, όσο ακριβώς ένας κύβος Ρούμπικ, και ανήκει στην κατηγορία των πικοδορυφόρων, τη μικρότερη δηλαδή κατηγορία δορυφόρων που κατασκευάζονται σήμερα. Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε στην Αθήνα από προγραμματιστές, προγραμματίστριες και μηχανικούς του Libre Space Foundation, οργανισμού που ιδρύθηκε το 2015 από εννέα ανθρώπους με στόχο τη δημιουργία διαστημικής τεχνολογίας ανοιχτού λογισμικού και ανοιχτού σχεδιασμού. Σήμερα το ίδρυμα απασχολεί περίπου 25 εργαζόμενους, το ένα τέταρτο των οποίων είναι γυναίκες, καθώς και νέα άτομα που πραγματοποιούν εκεί την πρακτική τους άσκηση. Μέχρι σήμερα ο οργανισμός έχει στείλει σε τροχιά πάνω από δέκα μικροδορυφόρους, νανοδορυφόρους και πικοδορυφόρους, χτίζοντας σταδιακά ένα χαρτοφυλάκιο διαστημικών αποστολών με ελληνική υπογραφή.
Η εκτόξευση του πυραύλου της SpaceX έγινε από το Βάντενμπεργκ της Καλιφόρνιας, μέσα σε πυκνή πρωινή ομίχλη, σε απόσταση 10.392 χιλιομέτρων από το Καζακστάν. Ο πύραυλος μετέφερε ένα τροχιακό σύστημα, το οποίο στη συνέχεια απελευθέρωσε τον μικρό ελληνικό δορυφόρο στο Διάστημα, για λογαριασμό του σχολείου στην Αστανά. Παρότι η ώρα στο Καζακστάν ήταν περασμένα μεσάνυχτα, αρκετά παιδιά της καζακικής πρωτεύουσας παρέμειναν ξύπνια λόγω του ενθουσιασμού τους για την εξέλιξη, παρακολουθώντας από τόσο μεγάλη απόσταση μια εκτόξευση που αφορούσε άμεσα το δικό τους σχολείο.
Η συνεργασία με το Καζακστάν
Η συνεργασία ανάμεσα στο ελληνικό ίδρυμα και το Καζακστάν ξεκίνησε όταν η Διαστημική Υπηρεσία της χώρας επικοινώνησε απευθείας με το Libre Space Foundation, αφού είχε γνωρίσει το έργο του μέσα από τη συμμετοχή του σε διεθνή συνέδρια. Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αντιπρόεδρος του οργανισμού, Ελευθέριος Κοσμάς, το Καζακστάν αναζητούσε μια εκτίμηση κόστους για έναν δορυφόρο κλάσης «τσέπης», κατάλληλο για χρήση σε σχολείο, καθώς η χώρα φαίνεται να επιθυμεί να αποκτήσει σταδιακά ένα αυτόνομο διαστημικό πρόγραμμα, με χαμηλό όμως προϋπολογισμό. Για αυτό τον λόγο, σύμφωνα με τον Κοσμά, οι καζακικές αρχές αποφάσισαν να ξεκινήσουν αυτή την προσπάθεια από ένα σχολείο, θέτοντας έτσι τις βάσεις για ένα ευρύτερο εγχείρημα στο μέλλον.
Σύμφωνα με τον Κοσμά, η διαδικασία ξεκίνησε με την αποστολή ενός μοντέλου κατάλληλου μόνο για δοκιμές στο εργαστήριο, του λεγόμενου engineering model, πάνω στο οποίο εκπαιδεύτηκαν μαθητές και μαθήτριες στην Αστανά. Στη συνέχεια κατασκευάστηκε ο δορυφόρος που πράγματι εκτοξεύτηκε στο Διάστημα, έπειτα από αυτή την εκπαιδευτική διαδικασία. «Ως πατέρας ενός μικρού κοριτσιού καταλαβαίνω πώς νιώθουν αυτά τα παιδιά, που πλέον κάτι δικό τους ταξιδεύει στο Διάστημα και μπορούν να επικοινωνήσουν με αυτό», ανέφερε ο Κοσμάς, σημειώνοντας ότι οι μαθητές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν πώς ο επίγειος δορυφορικός σταθμός λαμβάνει το σήμα από διαφορετικές διαμορφώσεις, μια εμπειρία που τους φέρνει πρακτικά πιο κοντά στην επιστήμη του Διαστήματος.
