Στο Πετρίλο, ένα ορεινό χωριό της Ανατολικής Αργιθέας στα Άγραφα, μια ξύλινη πινακίδα πάνω σε πράσινο σιδερένιο πάσσαλο δείχνει στα 1.160 μέτρα υψόμετρο μια απροσδόκητη ένδειξη: «Κολωνάκι». Το όνομα δεν έχει καμία σχέση με την ομώνυμη γειτονιά της Αθήνας, ωστόσο παραμένει σημείο αναφοράς για τους κατοίκους εδώ και δεκαετίες. Η ιστορία πίσω από την πινακίδα του Κολωνακιού των Αγράφων ακούγεται στο καφενείο των Αργυρέικων, ακριβώς απέναντι από το σημείο όπου στέκει. Ο δρόμος που ανεβαίνει ως εκεί αλλάζει συνεχώς μορφή, από άσφαλτο σε χωμάτινο και πάλι σε άσφαλτο, ενώ γύρω απλώνονται έλατα όσο φτάνει το μάτι.
Η ιστορία της πινακίδας «Κολωνάκι»
Το χωριό Πετρίλο, που οι ντόπιοι αποκαλούν στον πληθυντικό «Πετρίλια», είναι σπασμένο σε περίπου δώδεκα μαχαλάδες απλωμένους σαν πέταλο στις πλαγιές: Λιβάδια, Αργυρέικα, Καμπουρέικα, Βλαχογιαννέικα, Λαθηρέικα και Μάγειρο. Μέχρι το 1971 ολόκληρο το χωριό είχε την επίσημη ονομασία «Μάγειρος». Πρόκειται για το μεγαλύτερο χωριό της Ανατολικής Αργιθέας και την ιστορική έδρα του δήμου, με πληθυσμό κάτω από 100 κατοίκους, αριθμό που μειώνεται ακόμη περισσότερο τον χειμώνα και δεκαπλασιάζεται τον Αύγουστο. Μέσα από το χωριό περνάει ο Πετριλιώτης, ο οποίος καταλήγει στον Αχελώο.
Η συζήτηση για το όνομα του μπαρ έγινε μέσα σε ένα καφενείο όπου ο ελληνικός καφές ήρθε με νερό τόσο κρύο που θόλωσε το ποτήρι. Απέναντι, ο ήλιος έμπαινε και έβγαινε από τα σύννεφα, αλλάζοντας το χρώμα της πλαγιάς κάθε λίγα λεπτά, ενώ ο αέρας ανάμεσα στα έλατα έκανε έναν ήχο σαν μακρινή θάλασσα. Στην περιοχή το κινητό σήμα σχεδόν δεν έπιανε πουθενά, κάτι που έγινε αντιληπτό μόνο αρκετή ώρα αργότερα.
Το Κολωνάκι δεν ήταν ποτέ γειτονιά ή τοποθεσία, αλλά ένα μπαρ που λειτουργούσε τα καλοκαίρια, όταν το χωριό γέμιζε κόσμο από όλη την Αργιθέα. Κάποιος κάτοικος του έδωσε αυτό το όνομα, εμπνευσμένος προφανώς από την αθηναϊκή γειτονιά, γράφοντάς το μάλιστα με «η», «Κολωνάκη», κάτι που το κάνει να ξεχωρίζει ακόμη περισσότερο. Το μαγαζί έχει κλείσει εδώ και χρόνια, όμως η πινακίδα δεν κατέβηκε ποτέ και το όνομα έχει παραμείνει ζωντανό στο στόμα των κατοίκων.
Σημείο αναφοράς για τους κατοίκους
Σήμερα, αν κάποιος ρωτήσει πού βρίσκεται ένα σπίτι στο Πετρίλο, η απάντηση συχνά περιλαμβάνει το «Κολωνάκι» ως σημείο προσανατολισμού, με φράσεις όπως «πιο πάνω από το Κολωνάκη». Ακόμη και παιδιά που δεν πρόλαβαν το μπαρ ανοιχτό δίνουν ραντεβού σε αυτό το σημείο. Ο καφετζής στα Αργυρέικα, όταν τον ρώτησαν πού οδηγεί ο δρόμος παρακάτω, έδειξε απλά προς την πινακίδα και απάντησε «Κολωνάκι, να το», χωρίς ίχνος αστεϊσμού.
Από το σημείο αυτό ξεκινούν και μονοπάτια που οδηγούν προς τα Λιβάδια και το Βουτσικάκι, καθώς και προς τη Μονή της Παναγίας Σπηλιάς, ένα βυζαντινό μοναστήρι χτισμένο πάνω σε βράχο, όπου ο Καραϊσκάκης πραγματοποιούσε τα πολεμικά του συμβούλια και όπου σώζονται ακόμη τα ταμπούρια του. Ένα χιλιόμετρο χαμηλότερα βρίσκεται η λίμνη της Στεφανιάδας, που σχηματίστηκε από κατολίσθηση το 1963.
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο Κολωνάκια είναι έντονη και στην τιμή του καφέ: στο αθηναϊκό Κολωνάκι ένας εσπρέσο κοστίζει όσο ένα ολόκληρο τραπέζι στο καφενείο των Αργυρέικων. Η λεπτομέρεια αυτή, περισσότερο ανέκδοτο παρά παράπονο, συνοψίζει το χιούμορ με το οποίο οι κάτοικοι του Πετρίλου έχουν υιοθετήσει το παρατσούκλι του τόπου τους.
