Στους πρόποδες του βουνού Κόρακας, σε υψόμετρο περίπου 1.180 μέτρων, βρίσκεται η Αρτοτίνα, ένα από τα τρία γραφικά χωριά της Φωκίδας που ξεχωρίζουν για το φυσικό τους τοπίο με έλατα, ιτιές, καρυδιές και πλατάνια. Το χωριό της Αρτοτίνας ήταν κάποτε κεφαλοχώρι, όμως σήμερα διαμένουν μόνιμα λίγοι και μεγαλύτερης ηλικίας κάτοικοι. Η πρόσβαση παραμένει δύσκολη και οι ανέσεις περιορισμένες, ωστόσο οι ντόπιοι υποδέχονται με χαρά κάθε επισκέπτη που φτάνει ως εκεί. Από την Αθήνα η διαδρομή διαρκεί περίπου 4,5 ώρες.
Ένα χωριό χτισμένο ανάμεσα σε πέτρα και ιστορία
Στα ανατολικά της Αρτοτίνας υψώνονται τα Βαρδούσια, τα οποία τον χειμώνα φωτίζουν το τοπίο με το χιόνι τους. Τα σπίτια του χωριού είναι χτισμένα είτε με πέτρα είτε ασβεστωμένα, με πολλά από αυτά να διαθέτουν παραδοσιακές σκεπές από σχιστόλιθο, φτιαγμένες από ντόπιους τεχνίτες. Στην κεντρική πλατεία δεσπόζουν νεαροί πλατάνοι και μουριές, μαζί με την προτομή του Αθανασίου Διάκου, καθώς εκεί βρίσκεται και το σπίτι όπου γεννήθηκε ο ήρωας της Επανάστασης. Στην είσοδο του χωριού λειτουργεί το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, στεγασμένο στο αρχοντικό του οπλαρχηγού Σαφάκα, ένα κτίσμα του 1810 κοντά στον ναό της Παναγίας. Στις προθήκες του φιλοξενούνται εργαλεία, αντικείμενα καθημερινής ζωής, έγγραφα και κειμήλια που έχουν παραχωρήσει οι ίδιοι οι κάτοικοι, ενώ όσοι θέλουν να το επισκεφθούν μπορούν να περάσουν από το τοπικό καφενείο και να ζητήσουν τον πρόεδρο του χωριού για να τους ανοίξει.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο αριθμός των εκκλησιών της Αρτοτίνας, που ανέρχονται σε δεκαεπτά, πολλές για το μέγεθος του οικισμού. Στην πλατεία δεσπόζει ο ναός του πολιούχου Αγίου Γεωργίου, χτισμένος το 1905, ενώ σε κεντρικό σημείο του χωριού βρίσκεται ο ναός της Παναγίας, που ανεγέρθηκε πριν από το 1800 ως ιδιωτική εκκλησία της οικογένειας Σαφάκα. Στον περίβολό της σώζεται ο οικογενειακός τάφος των ιδιοκτητών.
Το μοναστήρι του Αθανασίου Διάκου και οι διαδρομές πεζοπορίας
Το σημαντικότερο αξιοθέατο της περιοχής είναι η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, που ιδρύθηκε τον 18ο αιώνα και είναι γνωστή ως το μοναστήρι του Αθανασίου Διάκου, καθώς εκεί είχε καλογερέψει ο γνωστός οπλαρχηγός. Το κελί του διατηρείται μέχρι σήμερα αναλλοίωτο. Το μοναστήρι βρίσκεται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα από την Αρτοτίνα, μέσα σε ένα τοπίο γεμάτο έλατα, με θέα που φτάνει έως τα Βαρδούσια.
Για όσους αγαπούν την πεζοπορία, υπάρχει η επιλογή να ακολουθήσουν τον χωματόδρομο που περνά από τον Άγιο Αθανάσιο και οδηγεί προς τον Προφήτη Ηλία, μέσα από πυκνό δάσος ελάτων με απεριόριστη θέα στα Βαρδούσια. Στην αυλή του ναού έχουν τοποθετηθεί παγκάκια και βρύση, ιδανικά σημεία για ξεκούραση κατά τη διάρκεια της διαδρομής, η οποία έχει μήκος περίπου 7-8 χιλιόμετρα.
Η Αρτοτίνα παραμένει ένας προορισμός για όσους αναζητούν ήσυχες αποδράσεις μακριά από καφετέριες και κοσμικές συνήθειες, με τον χρόνο να κυλά ανάμεσα σε βόλτες στα στενά του χωριού, επισκέψεις σε μουσεία και εκκλησίες, καθώς και διαδρομές μέσα στη φύση της Φωκίδας.
