Γρίπη: Τα γονίδια και τα μικρόβια της μύτης που θωρακίζουν

Δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας, με τις ίδιες συνθήκες ζωής, εκτίθενται στον ίδιο ιό και ακολουθούν εντελώς διαφορετική πορεία. Γιατί κάποιοι περνούν κάθε χειμώνα γρίπη, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι δεν έχουν αρρωστήσει ποτέ; Το γενετικό προφίλ, η ανοσολογική μνήμη και τα βακτήρια που φιλοξενούμε στη μύτη συνθέτουν μέρος της απάντησης. Τους μηχανισμούς αυτούς εξήγησε σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας» η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, Γεωργία Γκιούλα.

Τα γονίδια που κλειδώνουν την πόρτα του κυττάρου στον ιό

Στο ερώτημα γιατί δύο υγιέστατοι άνθρωποι μπορεί να αντιδράσουν τελείως διαφορετικά στον ίδιο ιό, η κ. Γκιούλα απάντησε ότι πλήθος μελετών εστιάζουν σε συγκεκριμένα γονίδια, τα οποία οι ειδικοί μελετούν ήδη στο εργαστήριο. Τα γονίδια αυτά λειτουργούν ανασταλτικά, εμποδίζοντας τον ιό να εισέλθει μέσα στα κύτταρα και να προκαλέσει τη μόλυνση. Ο οργανισμός, με άλλα λόγια, διαθέτει έναν πρώτο γενετικό μηχανισμό άμυνας που διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Κομβικό ρόλο παίζει και το ανοσοποιητικό σύστημα, που καλείται να πολεμήσει όχι μόνο τη γρίπη αλλά και το σύνολο των παθογόνων μικροοργανισμών. Όπως εξήγησε η καθηγήτρια, ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις καθιστούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού πιο αδύναμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα κύτταρα δυσκολεύονται να «πιάσουν» τον ιό που εισέρχεται, να τον επεξεργαστούν και να τον παρουσιάσουν στα κύτταρα που θα τον εξουδετερώσουν. Έτσι, διάφοροι γενετικοί παράγοντες επηρεάζουν συνολικά την πορεία του ιού μέσα στον οργανισμό και εξηγούν γιατί η ίδια λοίμωξη αφήνει άλλον ανέπαφο και άλλον κατάκοιτο.

Ο μύθος του «δεν κολλάω ποτέ» και το μικροβίωμα της μύτης

Η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία μόλυνσης. Όπως διευκρίνισε η Γεωργία Γκιούλα, κάποιος μπορεί να φέρει τον ιό, να αισθάνεται απολύτως καλά και ταυτόχρονα να τον μεταδίδει στους γύρω του, όπως συνέβη και με την COVID-19. Υπάρχει όμως ουσιαστική διαφορά: το ιικό φορτίο ενός ατόμου που νοσεί με την κλασική συμπτωματολογία δεν είναι ίδιο με εκείνο ενός εντελώς ασυμπτωματικού. Όποιος εμφανίζει τα γνωστά συμπτώματα αποβάλλει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα ιού στο περιβάλλον και γίνεται σαφώς πιο μεταδοτικός από εκείνον που απλώς φέρει τον ιό χωρίς ενοχλήσεις.

Στην εικόνα προστίθεται και η συνεχής μεταλλαξιμότητα του ιού, που «αλλάζει πρόσωπα» όχι μόνο από χρόνο σε χρόνο αλλά και μέσα στην ίδια επιδημική περίοδο. Είναι πιθανό δύο άνθρωποι να μολυνθούν από διαφορετικά στελέχη και με διαφορετική ποσότητα ιού, γεγονός που εξηγεί τις αποκλίσεις στα συμπτώματα. Σε αυτό το σύστημα άμυνας, το μικροβίωμα της μύτης, του ανώτερου αναπνευστικού, λειτουργεί σαν φύλακας άγγελος απέναντι στους εισβολείς.

Παράλληλα, η καθηγήτρια εξέφρασε την εκτίμηση ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα υπάρχει διαθέσιμο ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο, με κάλυψη απέναντι σε όλους τους τύπους του ιού και προστασία πέραν του ενός έτους. Το πόσο ακριβώς θα διαρκεί αυτή η προστασία, όπως σημείωσε, παραμένει ακόμη υπό διερεύνηση.