Η Κομισιόν ενισχύει τη Frontex με 30.000 συνοριοφύλακες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τη δραστική ενίσχυση της Frontex, με στόχο την καλύτερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και μια ταχύτερη, καλύτερα συντονισμένη διαδικασία επιστροφών όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Οι νέοι κανόνες μετατρέπουν τον Οργανισμό σε κεντρικό παράγοντα της Ένωσης για τις επιστροφές, συγκεντρώνοντας πόρους και επιχειρησιακές δυνατότητες. Προβλέπεται νέα ευρωπαϊκή εφεδρεία, ενισχυμένος συντονισμός και μηχανισμοί ταχείας αντίδρασης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οι προτάσεις υλοποιούν τις δεσμεύσεις των πολιτικών κατευθυντήριων γραμμών για την περίοδο 2024-2029.

Η νέα εφεδρεία 17.000 στελεχών και ο διπλασιασμός του μόνιμου σώματος

Ο νέος κανονισμός προβλέπει τη σταδιακή αύξηση του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ώστε οι αξιωματικοί που απασχολεί ο Οργανισμός να φτάσουν από τις περίπου 3.000 σήμερα στις 30.000 έως το 2041. Το μόνιμο σώμα θα διπλασιαστεί ήδη έως το 2027, φτάνοντας τους 10.000 υπαλλήλους, ενώ παράλληλα προβλέπονται κοινές προμήθειες εξοπλισμού και πρόσβαση σε σύγχρονη τεχνολογία.

Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι μια νέα δύναμη ταχείας αντίδρασης, η οποία υπό προϋποθέσεις μπορεί να αριθμεί έως και 17.000 στελέχη. Η δύναμη αυτή θα παρέχει υποστήριξη στα κράτη-μέλη ακόμη και εντός 24 ωρών, σε περιπτώσεις κρίσης, εργαλειοποίησης της μετανάστευσης ή ανωτέρας βίας. Προστίθεται επίσης ένα νέο διαδικτυακό κέντρο παρακολούθησης, που θα εντοπίζει έγκαιρα πιθανές απειλές, καθώς και η παρακολούθηση δημόσιου περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον εντοπισμό παράνομου υλικού συνδεδεμένου με κινδύνους για την ασφάλεια των συνόρων.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε πως «η Ευρώπη θα υπερασπίζεται πάντα την προστασία των συνόρων της» και πως «η Ευρώπη αποφασίζει ποιος θα έρθει στην Ένωσή μας και υπό ποιες συνθήκες». Όπως σημείωσε, η ενισχυμένη Frontex θα μπορεί να στηρίζει τα κράτη-μέλη όποτε και όπου χρειάζεται, με την εντολή και τις ικανότητες που απαιτεί η νέα πραγματικότητα.

Επιστροφές από τρίτες χώρες και ψηφιακή διεπαφή για όλη τη διαδικασία

Η Frontex αποκτά ειδικό κέντρο συντονισμού των επιστροφών και θα μπορεί πλέον να οργανώνει και να εκτελεί επιστροφές ακόμη και από χώρες εκτός ΕΕ προς άλλες χώρες εκτός ΕΕ, υπό την προϋπόθεση σύναψης σχετικής συμφωνίας. Τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να εντάσσονται στις συμφωνίες που έχει ήδη συνάψει ο Οργανισμός με αρκετές τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αλβανία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία. Η δυνατότητα αυτή προϋποθέτει ειδική συμφωνία σε επίπεδο ΕΕ με την εμπλεκόμενη χώρα, καθώς και την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αρχής της μη επαναπροώθησης.

Για την εφαρμογή των νέων κανόνων, η Επιτροπή προτείνει παράλληλα κανονισμό για την ψηφιοποίηση της επιστροφής, της επανεισδοχής και της επανένταξης. Το νέο εργαλείο θα απλουστεύσει και θα επιταχύνει τη διαχείριση των επιστροφών σε ολόκληρη την ΕΕ, μειώνοντας τον διοικητικό φόρτο και παρέχοντας μια ενιαία ψηφιακή διεπαφή για όλη τη διαδικασία. Τα κράτη-μέλη παραμένουν κατά κύριο λόγο αρμόδια για την προστασία των συνόρων και την επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο ρόλος της Frontex πρέπει να εξελιχθεί περαιτέρω, λαμβάνοντας υπόψη το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο και τις πρωτοφανείς προκλήσεις, όπως οι απόπειρες εργαλειοποίησης της μετανάστευσης στα εξωτερικά σύνορα. Η νέα πρόταση προσφέρει ολοκληρωμένη προσέγγιση, ώστε ο Οργανισμός να προβλέπει ταχύτερα τις προκλήσεις και να παρέχει εξατομικευμένη στήριξη στα κράτη-μέλη όπου και όταν τη χρειάζονται.