Πέθανε στα 96 η Ντολόρες Ουέρτα, εικόνα του αγώνα των εργατών

Σε ηλικία 96 ετών έφυγε από τη ζωή η Ντολόρες Ουέρτα, μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές του αμερικανικού εργατικού κινήματος και του αγώνα για τα πολιτικά δικαιώματα. Τον θάνατό της ανακοίνωσε η οικογένειά της την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026 μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ζητώντας σεβασμό στην ιδιωτικότητά της. Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, η Ουέρτα έδινε για καιρό μάχη με τον καρκίνο. Για περισσότερες από έξι δεκαετίες υπερασπίστηκε τους εργάτες γης, πολλοί από τους οποίους ήταν μετανάστες, δουλεύοντας για τη βελτίωση των μισθών και των συνθηκών εργασίας τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από τα χωράφια του Στόκτον στο σύνθημα «Sí, se puede»

Γεννημένη στις 10 Απριλίου 1930 στην πόλη Ντόσον του Νέου Μεξικού, η Ουέρτα μεγάλωσε στο Στόκτον της Καλιφόρνιας, σε μια περιοχή όπου ζούσαν και εργάζονταν πολυάριθμες οικογένειες αγροτών. Τη διαπαιδαγώγησή της ανέλαβε η μητέρα της, Αλίσια, μετά τον χωρισμό των γονιών της, μια παρουσία που σημάδεψε τη μετέπειτα κοινωνική της δράση. Εργάστηκε αρχικά ως δασκάλα, όμως η καθημερινή επαφή με τα παιδιά των εργατών γης την έφερε αντιμέτωπη με τη φτώχεια: πολλά έφταναν στο σχολείο πεινασμένα, χωρίς ρούχα και παπούτσια. Κατέληξε τότε στο συμπέρασμα ότι θα προσέφερε περισσότερα αν άλλαζε τις συνθήκες ζωής των ίδιων των γονιών.

Το 1955 εντάχθηκε οργανωμένα στον χώρο των πολιτικών δικαιωμάτων μέσα από την Community Service Organization, που αγωνιζόταν για την οικονομική και πολιτική ενδυνάμωση των Λατινοαμερικανών. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1962, ίδρυσε μαζί με τον Σίζαρ Τσάβες την National Farm Workers Association, τον πυρήνα του μετέπειτα συνδικάτου United Farm Workers. Στόχος τους ήταν να κατοχυρώσουν οι εργάτες γης το δικαίωμα να οργανώνονται συνδικαλιστικά και να διεκδικούν αξιοπρεπείς αποδοχές απέναντι στις μεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις. Η ίδια συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, άσκησε πιέσεις σε πολιτικούς και συνέβαλε στην εξασφάλιση κοινωνικών παροχών για εργαζομένους με ελάχιστη έως τότε προστασία.

Δικό της επινόημα ήταν το σύνθημα «Sí, se puede» στις διαδηλώσεις των αγροτών στην Καλιφόρνια, το οποίο δεκαετίες αργότερα μετέφρασε ο Μπαράκ Ομπάμα σε «Yes we can» για την εκστρατεία που τον οδήγησε στον Λευκό Οίκο το 2008. Μαζί με τον Τσάβες οργάνωσε απεργίες, θεαματικές πορείες προς το κοινοβούλιο της Καλιφόρνιας και ένα εθνικό μποϊκοτάζ των επιτραπέζιων σταφυλιών, με αιχμή τις κακές συνθήκες δουλειάς και την έκθεση των εργατών στα φυτοφάρμακα. Το 2012 ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα της απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση των ΗΠΑ.

Η σιωπή που έσπασε: η καταγγελία για τον Σίζαρ Τσάβες

Το συνδικάτο United Farm Workers, το πιο ισχυρό αγροτικό συνδικάτο των ΗΠΑ, συγκλονίστηκε στις αρχές του 2024 από κατηγορίες σε βάρος του Σίζαρ Τσάβες για βιασμό, οι οποίες ανάγονταν στη δεκαετία του 1970. Με αυτή την αφορμή, η Ντολόρες Ουέρτα αποκάλυψε ότι ο Τσάβες είχε βιάσει και την ίδια. Όπως είπε, είχε κρατήσει σιωπή για χρόνια, ακόμη και μετά τον θάνατό του το 1993, φοβούμενη μήπως καταστρέψει την κληρονομιά των κοινών συνδικαλιστικών τους αγώνων.

Η δράση της δεν περιορίστηκε στον συνδικαλισμό. Μητέρα έντεκα παιδιών, στάθηκε υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών και του δικαιώματος στην άμβλωση, στο πλευρό της Άντζελα Ντέιβις και της Γκλόρια Στάινεμ. Είχε συλληφθεί πάνω από είκοσι φορές και είχε τραυματιστεί σοβαρά από την αστυνομία σε διαδήλωση στο Σαν Φρανσίσκο. Είχε επίσης βρεθεί στο βήμα του ομιλητή δίπλα στον Ρόμπερτ Κένεντι λίγα μόλις λεπτά πριν από τη δολοφονία του.

Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, έδωσε εντολή να κυματίζουν μεσίστιες οι σημαίες της πολιτείας. «Η Ντολόρες αντιπροσώπευε ό,τι καλύτερο υπάρχει μέσα μας», ανέφερε σε ανακοίνωσή του, που εκδόθηκε στα αγγλικά και στα ισπανικά. Όπως τόνισε, η Καλιφόρνια και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ήταν ό,τι είναι σήμερα χωρίς την αποφασιστικότητά της και το πάθος της για τη δικαιοσύνη. Η οικογένειά της, από την πλευρά της, προανήγγειλε πρωτοβουλίες για την αναγνώριση και τον εορτασμό της ζωής και της παρακαταθήκης της.