Ισπανία: Τα 17 λεπτά που κανείς δεν σταμάτησε το AVE

Ηχητικά ντοκουμέντα που δημοσίευσε η εφημερίδα El País φωτίζουν τη σιδηροδρομική τραγωδία της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου νότια της Μαδρίτης, με 68 νεκρούς. Οι καταγεγραμμένες συνομιλίες του κέντρου ελέγχου της Ατότσα με τους δύο μηχανοδηγούς δείχνουν μια αλυσίδα λαθών διάρκειας περίπου 17 λεπτών. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια εντολή στις 8:36 το πρωί: «Συνεχίστε με κανονική ταχύτητα». Κανείς δεν ακινητοποίησε το τρένο AVE, παρόλο που υπήρχε χρόνος να αποφευχθεί το χειρότερο.

Η εντολή στις 8:36 και τα πέντε λεπτά πριν τη σύγκρουση

Σύμφωνα με την El País, το πρώτο κρίσιμο λάθος σημειώθηκε στις 8:36, όταν ο ελεγκτής κυκλοφορίας έδωσε εντολή στον μηχανοδηγό του AVE της κρατικής Renfe να συνεχίσει την πορεία του με κανονική ταχύτητα. Την ίδια ώρα, η προπορευόμενη αμαξοστοιχία της ιδιωτικής Iryo βρισκόταν μόλις 25 χιλιόμετρα μπροστά. Η συνομιλία, διάρκειας άνω των πέντε λεπτών, καταγράφει τον υπάλληλο να διστάζει αρχικά, για να καταλήξει όμως σε σαφή οδηγία. Οι δύο άνδρες επανέλαβαν τις εντολές, προκειμένου να βεβαιωθούν ότι τις είχαν κατανοήσει με τον ίδιο τρόπο.

«Απενεργοποιήστε και ενεργοποιήστε ξανά το σύστημα LZB. Συνεχίστε την πορεία σας υπό το καθεστώς BSL, με κανονική ταχύτητα», ακούγεται να λέει ο ελεγκτής στο ηχητικό. «Με κανονική ταχύτητα;», ρωτά ο μηχανοδηγός. «Ναι», απαντά εκείνος. Λίγα λεπτά αργότερα, στις 8:41, αντίστοιχη οδηγία για επανεκκίνηση του συστήματος και κανονική πορεία έλαβε και η μηχανοδηγός του Iryo.

Στις 8:48, η μηχανοδηγός του Iryo ενημέρωσε ότι δεν είχε καταφέρει να επανεκκινήσει το σύστημα και ότι η αμαξοστοιχία της παρέμενε ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου. Ο ελεγκτής της απάντησε να επικοινωνήσει ξανά εάν αντιμετώπιζε πρόβλημα, χωρίς όμως να προειδοποιήσει τον μηχανοδηγό του AVE να φρενάρει, παρότι υπήρχε ακόμη περιθώριο. Στις 8:54, με το τρένο να κινείται με ταχύτητα 100 χιλιομέτρων την ώρα, η σύγκρουση ήταν πλέον αναπόφευκτη.

Η πτώση του συστήματος LZB και το όριο των 40 χιλιομέτρων

Η αλυσίδα των γεγονότων ξεκίνησε γύρω στις 8:30, όταν έξι τρένα ακινητοποιήθηκαν μετά την πτώση του συστήματος ελέγχου LZB, που παρακολουθεί την ταχύτητα των συρμών. Από εκείνη τη στιγμή, τον έλεγχο της κυκλοφορίας στη συγκεκριμένη περιοχή ανέλαβε το 24ωρο κέντρο της Adif. Το προβλεπόμενο πρωτόκολλο επέβαλλε κίνηση με οπτική επιτήρηση της γραμμής και ανώτατο όριο 40 χιλιομέτρων την ώρα, ώστε κάθε μηχανοδηγός να μπορεί να σταματήσει εγκαίρως τον συρμό μπροστά σε εμπόδιο.

Αντί για αυτό, ο ελεγκτής επέτρεψε στο AVE να επανεκκινήσει με κανονική ταχύτητα, χωρίς να έχει επιβεβαιώσει ότι το Iryo είχε απομακρυνθεί σε ασφαλή απόσταση μεγαλύτερη των 30 χιλιομέτρων. Ο Υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε χαρακτήρισε ανεξήγητο το γεγονός ότι το κέντρο ελέγχου επέτρεψε στο κρατικό τρένο να συνεχίσει κανονικά, ενώ το Iryo ήταν ακόμη σταματημένο. Για την ισπανική κυβέρνηση, η συγκεκριμένη εντολή συνιστά σαφή παραβίαση του πρωτοκόλλου ασφαλείας και συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες του δυστυχήματος.

Η Ανεξάρτητη Αρχή για την Τεχνική Διερεύνηση Ατυχημάτων (AITAT) δεν έχει προς το παρόν καταλήξει σε συμπεράσματα. Στον τόπο της τραγωδίας, τρεις γερανοί εργάζονται για την ανύψωση των δύο βαγονιών του Iryo που υπέστησαν τις μεγαλύτερες ζημιές. Ανάμεσα στους 117 τραυματίες, τουλάχιστον 10 παραμένουν σε κρίσιμη κατάσταση, ενώ η Ισπανία έχει κηρύξει τριήμερο εθνικό πένθος.