Τραμπ: Εντολή Βανς για κατάπαυση πυρός, «όχι» της Τεχεράνης

Ο Ντόναλντ Τραμπ βγήκε μπροστά για να επιβεβαιώσει ο ίδιος αυτό που μέχρι χθες παρουσιαζόταν ως παρασκηνιακή κίνηση: έδωσε εντολή στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να ξαναρχίσει τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε πλέον ως ρητό στόχο μια συμφωνία για κατάπαυση πυρός και τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η πρωτοβουλία, που είχε ξεκινήσει με επιστολή του Βανς προς τον ιρανό αξιωματούχο Μοχσέν Ρεζαΐ, αποκτά έτσι επίσημη σφραγίδα από το ίδιο το προεδρικό γραφείο. Την ίδια ώρα όμως, η πρώτη αντίδραση από το Ιράν ήρθε αρνητική.

Η δημόσια παραγγελία Τραμπ για συμφωνία κατάπαυσης πυρός

Το ότι ο Τραμπ επιβεβαίωσε ο ίδιος την κίνηση μεταβάλλει τον χαρακτήρα της. Ενώ η επιστολή προς τον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του ιρανικού Ανωτάτου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, είχε παρουσιαστεί ως διακριτική διπλωματική βολιδοσκόπηση, ο πρόεδρος μίλησε πλέον ανοιχτά για εντολή προς τον Βανς να επιδιώξει τερματισμό των εχθροπραξιών. Το ζητούμενο, όπως είχε μεταδώσει και η Wall Street Journal, δεν είναι σε αυτή τη φάση μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά ένα πλαίσιο που θα επιτρέψει την επανεκκίνηση των συνομιλιών.

Λίγες ώρες πριν ο Τραμπ αναφερθεί στις διαπραγματεύσεις, δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας ανέφερε ότι είχε καταλήξει στην απόφαση να πλήξει ξανά στρατιωτικά το Ιράν. Οι δύο εκδοχές, της διπλωματίας και της κλιμάκωσης, τρέχουν παράλληλα, με την Ουάσινγκτον να κρατά και τις δύο επιλογές στο τραπέζι.

Το χρονοδιάγραμμα παραμένει στενό. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εκτεταμένων βομβαρδισμών μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης 3 Νοεμβρίου, ενώ την περασμένη εβδομάδα προειδοποίησε σε προεκλογική του εμφάνιση για μια νέα, περιορισμένη επιχείρηση υπό την ονομασία «Επική Οργή», τον ίδιο τίτλο της εκστρατείας που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Το «απαράδεκτο» όχι της Τεχεράνης στην πρόταση της Ντόχα

Η πρώτη ιρανική αντίδραση αφαιρεί γρήγορα τον αέρα αισιοδοξίας. Ιρανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, ανέφερε ότι η πρόταση για ειρήνη που κατατέθηκε από την Ντόχα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από την Τεχεράνη. Ο ίδιος προχώρησε ακόμη παραπέρα, χαρακτηρίζοντάς την ευθέως «απαράδεκτη», κάτι που δείχνει πόσο μεγάλη απόσταση χωρίζει ακόμη τις δύο πλευρές πριν καν ανοίξει επίσημο κανάλι.

Στο παρασκήνιο, η επιλογή του παραλήπτη της επιστολής λέει πολλά για το ποιον θεωρεί κρίσιμο η Ουάσινγκτον. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, 71 ετών, υπήρξε επικεφαλής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, παραμένοντας στη θέση αυτή για μεγαλύτερο διάστημα από οποιονδήποτε άλλο αξιωματικό. Η προσέγγιση ενός σκληροπυρηνικού στελέχους του ιρανικού κατεστημένου θεωρείται από αμερικανικής πλευράς προϋπόθεση για να έχει αξία οποιαδήποτε συνεννόηση.

Παρά τη διπλωματική κίνηση, η αντιπαράθεση δεν έχει παγώσει. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές επιθέσεις κατά χερσαίων στόχων, όμως η σύγκρουση συνεχίζεται στη θάλασσα: οι αμερικανικές δυνάμεις διατηρούν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο, ενώ η Τεχεράνη επιχειρεί να ενισχύσει τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ, μια δίοδο ζωτική για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει ήδη προειδοποιήσει κράτη του Κόλπου να προετοιμαστούν για ενδεχόμενη νέα, σύντομη αλλά εντατική στρατιωτική εκστρατεία μετά τις «midterms».