Πολωνία: Αναστροφή πτήσης Ναβρότσκι και «πραξικόπημα»

Νέα κλιμάκωση σημειώθηκε την Παρασκευή 30/10 στην Πολωνία, όταν ο πρόεδρος της χώρας Κάρολ Ναβρότσκι διέκοψε αιφνιδιαστικά την πτήση του προς τη Σενεγάλη και διέταξε την επιστροφή του στη Βαρσοβία. Αφορμή στάθηκε η ανακοίνωση για αναστολή των καθηκόντων της ηγεσίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου, που πυροδότησε σφοδρή θεσμική αντιπαράθεση. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ επικαλείται την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, ενώ η αντιπολίτευση κάνει λόγο για παράνομη κατάληψη του θεσμού. Τρεις άνθρωποι συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων.

Η αναστροφή του PLF101 πάνω από τη Μάλαγα

Ο Κάρολ Ναβρότσκι βρισκόταν καθ' οδόν προς το Ντακάρ, όπου επρόκειτο να πραγματοποιήσει επίσημες συναντήσεις και να παραστεί σε εκδηλώσεις για τους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων, όταν τα γεγονότα στη Βαρσοβία τον ανάγκασαν να αλλάξει σχέδια. «Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω την πτήση προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», έγραψε ο εθνικιστής αρχηγός του κράτους στην πλατφόρμα X. Η πολωνική προεδρία επιβεβαίωσε επισήμως ότι η απόφαση συνδεόταν με τις εξελίξεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Η επιστροφή αποτυπώθηκε και στις πλατφόρμες παρακολούθησης πτήσεων. Σύμφωνα με τη Wirtualna Polska, το προεδρικό αεροσκάφος με κωδικό κλήσης PLF101 είχε ήδη φτάσει πάνω από τη νότια Ισπανία, στην περιοχή της Μάλαγα, όταν άλλαξε πορεία και κατευθύνθηκε πίσω προς τη Βαρσοβία. Χιλιάδες χρήστες παρακολουθούσαν την αλλαγή μέσω της υπηρεσίας Flightradar24. Σύμφωνα με το πολωνικό Radio Wnet, την ίδια πορεία ακολούθησε και δεύτερο κυβερνητικό αεροσκάφος που μετέφερε μέλη της αποστολής και δημοσιογράφους.

Ο δημοσιογράφος Μάρεκ Σλαβίνσκι, που ταξίδευε με την προεδρική αποστολή, δήλωσε στην εφημερίδα Fakt ότι οι επιβάτες ενημερώθηκαν από τον πιλότο γύρω στις 18:00, πριν ακόμη δημοσιοποιηθεί η ανακοίνωση του Ναβρότσκι. Η ξαφνική αναστροφή προκάλεσε σύγχυση στους δημοσιογράφους, οι οποίοι αγνοούσαν τι συνέβαινε στην πρωτεύουσα.

Το «καθήκον» του Τουσκ και η καταγγελία για πραξικόπημα

Από την επιστροφή του στην πρωθυπουργία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την αντιμετώπιση της θεσμικής κρίσης και την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», σημείωσε στην πλατφόρμα X. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκφράσει επανειλημμένα επιφυλάξεις για την ανεξαρτησία του Συνταγματικού Δικαστηρίου από την πολιτική εξουσία.

Στο πεδίο των θεσμικών κινήσεων, ο υπουργός Δικαιοσύνης και γενικός εισαγγελέας ανακοίνωσε ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας τόσο του προέδρου του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, όσο και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Παράλληλα, η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης καθηκόντων του αμφιλεγόμενου προέδρου, ο οποίος είχε διοριστεί από την εθνικιστική δεξιά την περίοδο που βρισκόταν στην εξουσία.

Το ίδιο το δικαστήριο διέψευσε τις εξελίξεις μέσω του επίσημου λογαριασμού του στο X, κάνοντας λόγο για «πραξικόπημα» και υποστηρίζοντας ότι ο Σβιεντσκόφσκι παραμένει στη θέση του, ενώ ο ιστότοπός του δεν ήταν προσβάσιμος. Υποστηρικτές του αντιπολιτευόμενου κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), που κινητοποιούνται εδώ και εβδομάδες, φώναζαν συνθήματα όπως «Τουσκ προδότη» και προσεύχονταν κρατώντας κομποσκοίνια και θρησκευτικές εικόνες. Η αστυνομία επιβεβαίωσε ότι δυνάμεις της εισήλθαν στον περίβολο του δικαστηρίου, χωρίς ωστόσο να μπουν στα κτίριά του, ενώ τρεις άνθρωποι συνελήφθησαν.