Πολωνία: Ναβρότσκι και Τουσκ σε ανοιχτή ρήξη για το Δικαστήριο

Σε ανοιχτή αντιπαράθεση μεταξύ της προεδρίας και του κυβερνητικού στρατοπέδου μετατράπηκε η θεσμική κρίση στην Πολωνία, ύστερα από την επέμβαση αστυνομικών δυνάμεων στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Βαρσοβίας το βράδυ της Παρασκευής (30/10). Ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι έκανε λόγο για σοβαρή απειλή κατά της συνταγματικής τάξης, αναβαθμίζοντας τη ρητορική του απέναντι στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ. Οι έκτακτες διαβουλεύσεις που συγκάλεσε για το Σάββατο (31/10) με τα κοινοβουλευτικά κόμματα δίνουν τον τόνο μιας σύγκρουσης που πλέον αγγίζει την κορυφή των θεσμών. Το φόντο είναι γνωστό: μια πολύχρονη διαμάχη για τη νομιμότητα των δικαστών που διόρισε το PiS, την οποία ο Τουσκ επιχειρεί ανεπιτυχώς να διευθετήσει από το 2023.

Η επίκληση της «απειλής» και η μεταβολή πτήσης προς τη Σενεγάλη

Την ανακοίνωση ανέγνωσε τα ξημερώματα του Σαββάτου, μπροστά στο κτίριο του δικαστηρίου, ο προσωπάρχης του προέδρου, Πάβελ Σερφερνάκερ. «Εξαιτίας της απειλής για την εσωτερική ασφάλεια της Δημοκρατίας της Πολωνίας, συγκαλώ σήμερα επείγουσες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή αντιπροσώπων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων», ήταν τα λόγια του Ναβρότσκι. Ο Πολωνός πρόεδρος κατήγγειλε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και βίαιη κατάληψη κρατικού θεσμού.

Η κίνηση ήρθε ύστερα από μια νύχτα υψηλής έντασης. Ο Ναβρότσκι βρισκόταν ήδη σε αεροπλάνο με προορισμό τη Σενεγάλη, όπου επρόκειτο να παραστεί στην έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων Νέων, όταν αποφάσισε να ματαιώσει το ταξίδι του και να επιστρέψει εσπευσμένα στη Βαρσοβία. Λίγο πριν από τη 01:00 έφτασε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, αφού προηγουμένως είχε συναντηθεί με τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι.

Ο πρώην πυγμάχος κατάφερε να εισέλθει στο κτίριο έπειτα από έντονες αντιπαραθέσεις και σπρωξίματα με δικαστές που επιχείρησαν να του φράξουν τον δρόμο, όπως κατέγραψαν τηλεοπτικές εικόνες. Στη συνέχεια δημοσιοποιήθηκαν φωτογραφίες του σε αίθουσα του δικαστηρίου, μαζί με στενούς συνεργάτες και δικαστικούς αξιωματούχους, ενώ αποχώρησε αργά μέσα στη νύχτα, πριν από τις 05:00.

Η αναστολή της ηγεσίας του δικαστηρίου και η απάντηση Τουσκ

Η κρίση είχε κλιμακωθεί το απόγευμα της Παρασκευής, όταν ανακοινώθηκε η αναστολή των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και του αντιπρόεδρου του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Τη διοίκηση ανέλαβε προσωρινά η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, που είχε διοριστεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Παράλληλα, ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος ασκεί και καθήκοντα γενικού εισαγγελέα, ζήτησε την άρση της ασυλίας του προέδρου που είχε διορίσει το PiS.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση παρουσίασε τις ενέργειες ως αναγκαίο βήμα για την επαναφορά της θεσμικής ομαλότητας. «Η επαναφορά της νομιμότητας στο δικαστικό σύστημα είναι υποχρέωσή μας», δήλωσε ο Ντόναλντ Τουσκ, προσθέτοντας πως έπειτα από χρόνια παρανομίας υπό το PiS πρόκειται για διαδικασία δύσκολη και ορισμένες φορές οδυνηρή, που απαιτεί αποφασιστική δράση. «Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», κατέληξε.

Η ένταση ανάγεται στη διαμάχη για τη σύνθεση του δικαστηρίου, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούσε υπερβολικά εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία κατά τις θητείες του PiS την περίοδο 2015-2023. Οι δικαστές που διόρισε τότε η εθνικιστική παράταξη δεν αναγνωρίζονται ούτε από τις Βρυξέλλες ούτε από τον Τουσκ, ενώ οι νέοι διορισμοί που πραγματοποίησαν η κυβέρνηση και η Δίαιτα παραμένουν χωρίς επικύρωση από τον αρχηγό του κράτους, ο οποίος μπλοκάρει τη διαδικασία.