Πολωνία: Πίσω από τη ρήξη κυβέρνησης και δικαστικής ηγεσίας

Η είσοδος του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας τα ξημερώματα του Σαββάτου (31.10.2026) ήταν η κορύφωση μιας θεσμικής ρήξης που μετρά μήνες. Στον πυρήνα της βρίσκεται η μάχη ανάμεσα στην κεντρώα κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ και την εθνικιστική δεξιά για τον έλεγχο της Δικαιοσύνης. Αφορμή στάθηκε η απόφαση μιας δικαστή να θέσει σε αναστολή την ίδια την ηγεσία του ανωτάτου δικαστηρίου της χώρας, σε μια κίνηση που η αντιπολίτευση χαρακτήρισε «πραξικόπημα».

Η δικαστής που κάλεσε την αστυνομία και ανέστειλε την ηγεσία

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία κάλεσε την αστυνομία στον περίβολο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, επικαλούμενη πιθανή απειλή για την ασφάλεια δικαστών και προσωπικού. Οι αστυνομικοί δεν εισήλθαν στο κτίριο, ωστόσο ισχυρή δύναμη αναπτύχθηκε στον περιβάλλοντα χώρο, ενώ σημειώθηκαν και τρεις συλλήψεις. Η ίδια προχώρησε σε αναστολή καθηκόντων του προέδρου του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι, για διάστημα ενός μήνα, αναλαμβάνοντας προσωρινά η ίδια την ηγεσία του θεσμού.

Η κίνηση αυτή πυροδότησε άμεσα την πολιτική αντιπαράθεση. Ο ηγέτης του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), Γιάροσλαφ Κατσίνσκι, μίλησε ανοιχτά για «πραξικόπημα» και κάλεσε τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να παρέμβει. Ο Πολωνός πρόεδρος διέκοψε την επίσκεψή του στη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία, φτάνοντας τελικά στο κτίριο εν μέσω έντονων επεισοδίων, συνοδευόμενος από τον επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι.

Οι τρεις δικαστές που ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει

Η ρίζα της σύγκρουσης εντοπίζεται στη σύνθεση του δικαστηρίου και στη νομιμότητα των μελών του. Η κυβέρνηση Τουσκ αρνείται να αναγνωρίσει τις αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, εξαιτίας δικαστών που είχαν διοριστεί επί της προηγούμενης κυβέρνησης του PiS. Από την άλλη πλευρά, ο Ναβρότσκι και ο Σβιεντσκόφσκι αρνούνται να αναγνωρίσουν τους δικαστές που εξέλεξε το πολωνικό Κοινοβούλιο εντός του 2026, αφήνοντας τον θεσμό μετέωρο ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες νομιμοποιήσεις.

Μέσα στο 2026, ο πρόεδρος Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχαν επιλεγεί από το Κοινοβούλιο, επικαλούμενος ενστάσεις για τη νομιμότητα της διαδικασίας επιλογής. Ανάμεσα σε όσους δεν έγιναν δεκτοί είναι και η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα: ο ίδιος ο πρόεδρος αρνήθηκε να δεχθεί τον όρκο της, ενώ ο Σβιεντσκόφσκι την είχε αποκλείσει νωρίτερα από τη συμμετοχή στις διαδικασίες του δικαστηρίου. Έτσι, η θεσμική εκκρεμότητα των ορκωμοσιών σταδιακά εξελίχθηκε στην αντιπαράθεση που εκτυλίχθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου στη Βαρσοβία.