Συνταγματικό Δικαστήριο: Ο Ναβρότσκι συγκαλεί εκτάκτως τα κόμματα

Σε κρίσιμη φάση περνά η θεσμική κρίση στην Πολωνία, με τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να συγκαλεί το Σάββατο 31 Οκτωβρίου επείγουσες διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους όλων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων. Ο Πολωνός πρόεδρος έκανε λόγο για «απειλή κατά της εσωτερικής ασφάλειας» της χώρας, έπειτα από την επέμβαση της αστυνομίας στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Βαρσοβίας. Η κίνηση οδηγεί σε ανοιχτή αντιπαράθεση την προεδρία με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ. Το δικαστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης για τον έλεγχο της δικαιοσύνης.

Από το αεροπλάνο της Σενεγάλης στα σπρωξίματα της Βαρσοβίας

Ο Ναβρότσκι βρισκόταν σε αεροπλάνο με προορισμό τη Σενεγάλη, όπου επρόκειτο να παραστεί στην έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων Νέων, όταν αναπτύχθηκαν οι δυνάμεις της τάξης στο δικαστήριο. Ο πρόεδρος ματαίωσε ακαριαία το ταξίδι, έκανε μεταβολή και επέστρεψε εσπευσμένα στην πρωτεύουσα. Σύμφωνα με το πολωνικό RMF24, έφτασε στο Συνταγματικό Δικαστήριο λίγο πριν από τις 01:00 τα ξημερώματα του Σαββάτου.

Η είσοδός του στο κτίριο έγινε με δυσκολία και μέσα σε ένταση. Τηλεοπτικές εικόνες τον έδειξαν να σπρώχνει δικαστές που επιχείρησαν να τον εμποδίσουν, ενώ δημοσιοποιήθηκαν φωτογραφίες του σε αίθουσα του δικαστηρίου μαζί με στενούς συνεργάτες και δικαστικούς αξιωματούχους. Λίγο νωρίτερα είχε συναντηθεί με τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι. Ο πρόεδρος αποχώρησε από το κτίριο αργά μέσα στη νύχτα, ενώ στις 7:30 το πρωί μικρότερη ομάδα διαδηλωτών παρέμενε απ' έξω, πίσω από αστυνομικό κλοιό.

Το μήνυμα για τη σύγκληση των κομμάτων το μετέφερε τα ξημερώματα ο προσωπάρχης του, Πάβελ Σερφερνάκερ, διαβάζοντας σχετική ανακοίνωση μπροστά στο δικαστήριο. «Εξαιτίας της απειλής για την εσωτερική ασφάλεια της Δημοκρατίας της Πολωνίας, συγκαλώ σήμερα επείγουσες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή αντιπροσώπων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων», ήταν τα λόγια του Ναβρότσκι. Ο πρόεδρος υποστήριξε ότι σημειώθηκε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και ζήτησε την αποκατάσταση της νομιμότητας.

Η άρση ασυλίας, η αναστολή της ηγεσίας και η προσωρινή διοίκηση

Η κρίση κλιμακώθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου, με την ανακοίνωση της αναστολής των καθηκόντων του προέδρου του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και του αντιπροέδρου του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Παράλληλα, ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος ασκεί και καθήκοντα γενικού εισαγγελέα, ζήτησε την άρση της ασυλίας του προέδρου, που είχε διοριστεί από το εθνικιστικό PiS. Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν στον περιβάλλοντα χώρο για να εμποδίσουν την πρόσβαση.

Τη διοίκηση του δικαστηρίου ανέλαβε προσωρινά η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, που είχε διοριστεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο Ναβρότσκι χαρακτήρισε τα γεγονότα βίαιη κατάληψη κρατικού θεσμού, κατηγορώντας την κυβέρνηση για παραβίαση των θεσμών. Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε τις επιλογές του εκτελεστικού.

«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί καθήκον μας», τόνισε ο Τουσκ, κάνοντας λόγο για «δύσκολη διαδικασία». Η αντιπαράθεση έχει ρίζες στην περίοδο 2015-2023, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούσε το δικαστήριο υπερβολικά εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία και οι κυβερνήσεις του PiS διόρισαν δικαστές με φανερή πολιτική στράτευση. Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Τουσκ επιχείρησε να διευθετήσει την κρίση, όμως οι νέοι διορισμοί από την κυβέρνηση και τη Δίαιτα δεν επικυρώθηκαν από τον αρχηγό του κράτους, που εξακολουθεί να μπλοκάρει τη διαδικασία.