Φοροδιαφυγή 2012-2017: γιατί «σβήνονται» μεγάλες υποθέσεις

Οδηγίες για την παραγραφή μεγάλων υποθέσεων φοροδιαφυγής της περιόδου 2012-2017 ετοιμάζεται να αποστείλει εντός των προσεχών εβδομάδων η ΑΑΔΕ στις φοροελεγκτικές υπηρεσίες, σε συνέχεια της απόφασης 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η κίνηση ανοίγει το δρόμο για ακυρώσεις καταλογισμών φόρων και προστίμων ύψους πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, θέτει ξανά στη διακομιστική το ζήτημα της παύσης ποινικών διαδικασιών για παραγεγραμμένα φορολογικά αδικήματα. Η επικείμενη εγκύκλιος καλείται να αποσαφηνίσει πώς θα εφαρμόσουν οι ελεγκτικές υπηρεσίες τη νέα νομολογία.

Η απόφαση 1246/2026 και η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης

Το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική την αναδρομική εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής για τις συγκεκριμένες χρήσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα του Δημοσίου να διατηρεί σε εκκρεμότητα παλαιούς φορολογικούς καταλογισμούς. Το κεντρικό ζήτημα για το οποίο θα δοθούν οδηγίες αφορά την ακύρωση πράξεων επιβολής φόρων και προστίμων που εκδόθηκαν μετά τη συμπλήρωση του νόμιμου χρόνου παραγραφής. Η απόφαση δημιουργεί ισχυρό νομικό έρεισμα για φορολογουμένους στους οποίους καταλογίστηκαν μεγάλα ποσά φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ, πρόσθετων φόρων και προστίμων, ιδίως σε περιπτώσεις πλαστών και εικονικών τιμολογίων, υπερτιμολογήσεων και υποτιμολογήσεων.

Κομβικό ρόλο διαδραματίζει η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών, η οποία συστάθηκε με το άρθρο 16 του νόμου 4714/2020. Με το νόμο 5313/2026 η δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων παρατάθηκε έως τις 30 Ιουνίου 2027, ενώ η εξέτασή τους μπορεί να συνεχιστεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Στην Επιτροπή μπορούν να προσφύγουν φορολογούμενοι με εκκρεμείς δικαστικές διαφορές, επικαλούμενοι την παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλλει φόρους και πρόστιμα.

Το οικονομικό επιτελείο φροντίζει να μην εκληφθεί η εξέλιξη ως οριζόντιο χάρισμα. Δεν πρόκειται για αυτόματη ή οριζόντια διαγραφή οφειλών: κάθε υπόθεση εξετάζεται χωριστά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά, τις προθεσμίες και τα διαθέσιμα ένδικα μέσα. Στο ίδιο πνεύμα, με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή δόθηκε παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για την επικαιροποίηση των Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ), ώστε επιχειρήσεις και λογιστές να έχουν τον απαραίτητο χρόνο.

Από τη «βίλα της άστεγης» στα καρουζέλ ΦΠΑ: οι φάκελοι της ΔΕΟΣ

Ενώ οι παλαιές υποθέσεις παραγράφονται, η νεοσύστατη ΔΕΟΣ, η Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών της ΑΑΔΕ, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ερευνών για τη μεγάλη φοροδιαφυγή. Τον Ιούλιο του 2026 αποκάλυψε μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις: γυναίκα που δήλωνε άστεγη, αλλά διέμενε σε πολυτελή βίλα 280 τετραγωνικών μέτρων με πισίνα στα βόρεια προάστια. Η έρευνα εντόπισε εικονικές συναλλαγές άνω των 98 εκατ. ευρώ και φοροδιαφυγή 17,9 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 9,6 εκατ. αφορούσαν ΦΠΑ και 8,3 εκατ. φόρο εισοδήματος.

Μεγάλοι φάκελοι συνδυάζουν ΑΑΔΕ, Αστυνομία και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Στην υπόθεση Calypso, με πύλη εισόδου κινεζικών προϊόντων τον Πειραιά, η εκτιμώμενη ζημία φτάνει τα 700 εκατ. ευρώ, με περίπου 250 εκατ. σε δασμούς και 450 εκατ. σε ΦΠΑ, ενώ έως τον Σεπτέμβριο του 2025 είχαν κατασχεθεί 2.435 εμπορευματοκιβώτια. Σε υπόθεση με κινητά τηλέφωνα που εμφανίζονταν ως πωλήσεις σε άλλες χώρες της ΕΕ για τις χρήσεις 2017-2018, ο έλεγχος κατέληξε σε φόρους και πρόστιμα 130,52 εκατ. ευρώ για τρεις επιχειρήσεις.

Σε άλλο πόρισμα της Αρχής για το Ξέπλυμα, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, το δίκτυο εκτεινόταν σε 125 εταιρείες και 142 πρόσωπα, με τον ΦΠΑ που χάθηκε να προσδιορίζεται στα 123,53 εκατ. ευρώ μέσα από συναλλαγές 514,71 εκατ. ευρώ. Οι πρόσφατες υποθέσεις των αλυσίδων Pizza Fan και Χωριάτικο έφεραν ξανά στο προσκήνιο τους μηχανισμούς των εταιρειών-φαντασμάτων και των αχυρανθρώπων. Η παράλληλη εικόνα, παραγραφές για τα παλαιά και εντατικοί έλεγχοι για τα νέα, δείχνει πού μετατοπίζεται το βάρος της φορολογικής διοίκησης.