Η Ουάσιγκτον πιέζει για επιστροφή ρωσικού αερίου στην Ευρώπη

Η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει από τον Σεπτέμβριο για την ταχεία επανέναρξη των εξαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω των αγωγών που διασχίζουν την Ουκρανία, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal. Η Ουάσιγκτον, που επί χρόνια προειδοποιούσε τους Ευρωπαίους για την εξάρτησή τους από το ρωσικό αέριο, επιδιώκει πλέον μια ενεργειακή εκεχειρία πριν από την έλευση του χειμώνα. Το ρεπορτάζ στηρίζεται σε Αμερικανούς, Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους που συμμετείχαν στις συζητήσεις. Στόχος είναι η εξασφάλιση παύσης των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές των δύο εμπόλεμων χωρών.

Το αντάλλαγμα Κούσνερ-Γουίτκοφ στον Πούτιν

Την ιδέα έθεσαν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ κατά τις επισκέψεις τους στη Μόσχα και στο Κίεβο τον Σεπτέμβριο. Η λογική των διαπραγματευτών είναι σαφής: η επαναφορά της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου θα προσέφερε στον Βλαντίμιρ Πούτιν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να αποδεχθεί μια ενεργειακή εκεχειρία. Ταυτόχρονα, η Ουκρανία θα αποκόμιζε έσοδα από τα τέλη διέλευσης στο έδαφός της.

Το δίκτυο της σοβιετικής εποχής μεταφέρει αέριο από τα κοιτάσματα του Ουρενγκόι στη Σιβηρία και, περνώντας από την Ουκρανία, συνδέεται με τη Σλοβακία και στη συνέχεια με την Αυστρία και τη Γερμανία. Σε αντίθεση με άλλες διαδρομές, αυτή θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει γρήγορα. Περιορισμένες ποσότητες ρωσικού αερίου εξακολουθούσαν να περνούν από ουκρανικό έδαφος καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου, έως τη διακοπή της ροής τον Ιανουάριο του 2025.

Σύμφωνα με το σχέδιο, οι πωλήσεις θα γίνονται μέσω αμερικανικής ενδιάμεσης εταιρείας, ώστε να παρακάμπτονται οι ευρωπαϊκές κυρώσεις που βρίσκονται σε ισχύ, δημιουργώντας κερδοφόρες ευκαιρίες για Αμερικανούς επενδυτές. Ο Λευκός Οίκος πρότεινε τα έσοδα της Μόσχας να κατατίθενται σε δεσμευμένο λογαριασμό (escrow) σε δικαιοδοσία τρίτης χώρας, ως απάντηση στις ενστάσεις ότι οι ευρωπαϊκές πληρωμές θα χρηματοδοτούσαν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια. Η Ουάσιγκτον παρουσιάζει το εγχείρημα και ως τρόπο μείωσης των τιμών ενέργειας, καθώς η Ευρώπη προετοιμάζεται για τον χειμώνα με χαμηλότερα αποθέματα.

Το ευρωπαϊκό «όχι» και το ραντεβού του Άμπου Ντάμπι

Το σχέδιο προσκρούει στην ισχύουσα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των αγορών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Οι ηγεσίες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κρατών έχουν απορρίψει την επιστροφή σε εξάρτηση που θεωρούν την κυριότερη στρατηγική απειλή για την ασφάλειά τους. Η επίσημη ευρωπαϊκή θέση είναι ότι οι αγορές δεν πρέπει να επανέλθουν ούτε μετά από πλήρη ειρηνευτική συμφωνία, πολύ περισσότερο στη διάρκεια περιορισμένης εκεχειρίας που θα άφηνε τον πόλεμο να συνεχίζεται σε άλλα μέτωπα.

Η πρόταση είχε τεθεί στο περιθώριο τον περασμένο μήνα, αφότου η Ουκρανία -κατόπιν πιέσεων του Τραμπ- ανέστειλε τις επιθέσεις της κατά ρωσικών διυλιστηρίων για σχεδόν δύο εβδομάδες. Την ίδια περίοδο η Ρωσία συνέχιζε να σφυροκοπά τις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές και άρχισε να αποστέλλει ντίζελ στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η Ουάσιγκτον να στραφεί σε μια πιο ουσιαστική ειρηνευτική συμφωνία.

Την Παρασκευή 30.10.2026, ωστόσο, το Κίεβο επανέλαβε τις αεροπορικές επιδρομές, πλήττοντας τρία μεγάλα ρωσικά διυλιστήρια μέσα σε τρεις ημέρες. Η εξέλιξη αυτή επανέφερε την επείγουσα ανάγκη για μια ολοκληρωμένη ενεργειακή εκεχειρία, ενόψει των τριμερών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη συμμετοχή ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, που έχουν προγραμματιστεί για τα μέσα Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι. Μέχρι στιγμής, η Μόσχα έχει απορρίψει τις αμερικανικές προσπάθειες για την επίτευξη τέτοιας συμφωνίας.