Στις 65.000 οι γεννήσεις το 2026: Η δημογραφική κατρακύλα

Σε ελεύθερη πτώση βρίσκονται οι γεννήσεις στην Ελλάδα, με τις εκτιμήσεις να τις τοποθετούν μόλις στις 65.000 για το 2026. Τα στοιχεία προκύπτουν από έρευνα του αφυπηρετήσαντος καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνα Κοτζαμάνη. Τα δεδομένα δείχνουν δημογραφική συρρίκνωση για τις επόμενες δύο δεκαετίες. Τα ευρήματα χαρακτηρίζονται ανησυχητικά και αναδεικνύουν μια πτωτική τάση που βαθαίνει δεκαετία με τη δεκαετία.

Από τις 150.000 στις 65.000: η μεταπολεμική κατηφόρα

Η πορεία των γεννήσεων στη μεταπολεμική περίοδο αποκαλύπτει ξεκάθαρα την κατηφόρα. Από το 1951 έως το 1980, ο αριθμός τους κυμαινόταν κατά μέσο όρο στις 150.000 ετησίως. Τις επόμενες δεκαετίες, όμως, η μείωση έγινε έντονη, με τις γεννήσεις να υποχωρούν στις 100.000 τον χρόνο τη δεκαετία του 1990. Παρά τη μικρή ανάκαμψη της δεκαετίας του 2000, η καθοδική τάση συνεχίστηκε αμείωτη, φτάνοντας στην εκτίμηση των 65.000 γεννήσεων για το τρέχον έτος.

Σύμφωνα με τον Βύρωνα Κοτζαμάνη, οι ρίζες του φαινομένου εντοπίζονται ακόμη και στην προπολεμική περίοδο. Την περίοδο 1932-1940, όταν ο πληθυσμός της χώρας ήταν σημαντικά μικρότερος, καταγράφονταν κατά μέσο όρο 118.500 γεννήσεις ετησίως, έναντι 154.000 την περίοδο 1955-1964. Το ίδιο φαινόμενο εμφανίζεται και στις προβλέψεις για την τρέχουσα δεκαετία: μεταξύ 2021 και 2030 οι γεννήσεις δεν αναμένεται να ξεπεράσουν συνολικά τις 700.000, έναντι 920.000 την περίοδο 2011-2020, καταγράφοντας μείωση περίπου 25%.

Γιατί η Ελλάδα ξεχωρίζει από τη Δυτική Ευρώπη

Ο περιορισμένος αριθμός παιδιών που επιλέγουν σήμερα τα ζευγάρια δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά το σύνολο των ανεπτυγμένων χωρών, διευκρινίζει ο καθηγητής. Στις περισσότερες χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης η πτώση της γονιμότητας ξεκίνησε με τις γενεές που γεννήθηκαν πολύ πριν από τα τέλη του 19ου αιώνα. Η πορεία αυτή αναστράφηκε προσωρινά στις γυναίκες του μεσοπολέμου, οι οποίες έφεραν στον κόσμο περισσότερα παιδιά από τους γονείς τους, στο γνωστό φαινόμενο του baby boom, για να συνεχιστεί στη συνέχεια στις γενεές που γεννήθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εκείνο που διαφοροποιεί την Ελλάδα από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είναι η χρονική αφετηρία της μείωσης. Στη χώρα η υποχώρηση του αριθμού των παιδιών άρχισε πολύ αργότερα, μετά τα τέλη του 19ου αιώνα, και συνεχίζεται έκτοτε απρόσκοπτα, χωρίς τις προσωρινές αναστροφές που παρατηρήθηκαν αλλού. Η συρρίκνωση, όπως σημειώνει ο Κοτζαμάνης, οφείλεται στη σταθερή μείωση των παιδιών που έφεραν στον κόσμο οι διαδοχικές γενεές από τις τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα και εξής.

Οι αλλαγές στις αναπαραγωγικές συμπεριφορές συνδέθηκαν με βαθύτερες κοινωνικές μεταβολές. Η ριζική αναθεώρηση του θεσμού του γάμου, της μητρότητας και της σεξουαλικότητας, μαζί με νέους προβληματισμούς για την εκπαίδευση και την κοινωνικοποίηση των παιδιών, διαμόρφωσαν ένα διαφορετικό πρότυπο οικογένειας. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα ζευγάρια επιλέγουν λιγότερα παιδιά, και η τάση αυτή έγινε κανόνας.