Ελλάδα: Ολοκληρώθηκε η θητεία Κοβέσι στην Ευρωεισαγγελία

Η Λάουρα Κοβέσι ολοκλήρωσε τη θητεία της ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, κλείνοντας έναν κύκλο που στην Ελλάδα συνοδεύτηκε από σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση. Η αποχώρησή της προκάλεσε κλίμα ικανοποίησης σε στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, τα οποία εκτιμούν ότι ο ευρωπαϊκός θεσμός θα επανέλθει σε μια πιο ήρεμη καθημερινότητα. Παράλληλα, επανέρχεται το ερώτημα αν η λήξη της θητείας μεταβάλλει κάτι ουσιαστικό ως προς τις υποθέσεις που είχαν φτάσει στο προσκήνιο.

Η θητεία που έκλεισε όπως ακριβώς προβλεπόταν

Από την πλευρά της κυβέρνησης και όσων στηρίζουν το κυβερνητικό αφήγημα, η αποχώρηση της Κοβέσι ερμηνεύεται ως το τέλος μιας περιόδου έντονης πίεσης προς την Αθήνα. Σύμφωνα με την ανάγνωση αυτή, η εισαγγελέας φέρεται να κινήθηκε με δική της ατζέντα, καταχρώμενη το αξίωμά της, και να ανέδειξε υποθέσεις που, κατά τους υποστηρικτές του αφηγήματος, δεν υπήρχαν στην πραγματικότητα. Στόχος, όπως υποστηρίζουν, ήταν να τροφοδοτηθεί μια σκανδαλολογία σε βάρος του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Νέας Δημοκρατίας. Με το σκεπτικό αυτό, η αποχώρησή της εκλαμβάνεται ως ανακούφιση.

Η προσδοκία που διατυπώνεται από τους ίδιους κύκλους είναι ότι πλέον θα σταματήσει ο «διωγμός» της κυβέρνησης και ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα επιστρέψει σε μια «κανονικότητα», η οποία μεταφράζεται ως απουσία τριβών με την ελληνική πλευρά. Το αφήγημα αυτό παρουσιάζει τη λήξη της θητείας σαν καμπή, που θα αφήσει πίσω της την ένταση των προηγούμενων μηνών. Παραμένει, ωστόσο, το ζήτημα αν η προσδοκία αυτή ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα.

Και τα δεδομένα τοποθετούν την υπόθεση σε διαφορετική βάση. Η Κοβέσι δεν καθαιρέθηκε, δεν απομακρύνθηκε και δεν κρίθηκε ανεπαρκής· ολοκλήρωσε τη θητεία της όπως ακριβώς προέβλεπε εξαρχής ο κανονισμός του θεσμού. Πέραν της ελληνικής κυβέρνησης, άλλωστε, δεν καταγράφηκε στην Ευρώπη κάποιο ευρύτερο κύμα διαμαρτυρίας εναντίον του οργάνου ή της λειτουργίας του. Η αποχώρησή της, με άλλα λόγια, ήταν προγραμματισμένη και όχι αποτέλεσμα κάποιας αμφισβήτησης.

Η μάχη για τους ευρωπαϊκούς πόρους και οι ευθύνες υπουργών

Ο πυρήνας του έργου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ήταν ο εντοπισμός της διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων και των διασυνοριακών απατών με τον ΦΠΑ, σε στενό συντονισμό με τους εθνικούς εισαγγελείς κάθε κράτους-μέλους. Ο ρόλος του θεσμού ήταν να διαλευκάνει υποθέσεις και να συγκροτεί δικογραφίες, αφήνοντας στη συνέχεια στα αρμόδια δικαστικά όργανα να αποφασίσουν ποιοι παραπέμπονται, ποιοι καταδικάζονται και ποιοι αθωώνονται. Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάδειξη υποθέσεων δεν συνιστούσε στοχοποίηση μιας χώρας, αλλά άσκηση των θεσμικών αρμοδιοτήτων του οργάνου. Η δραστηριότητα αυτή ήταν ακριβώς το αντικείμενο για το οποίο είχε συσταθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Στη διάρκεια αυτής της λειτουργίας, ο θεσμός έφερε στην επιφάνεια και ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες υπουργών και πολιτικών προσώπων. Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι η Νέα Δημοκρατία αξιοποίησε την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία, ώστε ορισμένοι υπουργοί να μη βρεθούν τελικά αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη. Το ζήτημα αυτό, σημειώνουν, αφορά τον τρόπο με τον οποίο η πλειοψηφία αντιλαμβάνεται τη νομιμότητα και την ακεραιότητα, και όχι το αν υπήρχαν εξαρχής ευθύνες.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η ύπαρξη ή μη των υποθέσεων δεν αποφασίζεται σε πολιτικό επίπεδο. Η αποχώρηση της Κοβέσι από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κλείνει μια προσωπική θητεία, όμως οι φάκελοι και οι εκκρεμότητες παραμένουν στο πεδίο της δικαιοσύνης. Για την Ελλάδα, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι το πρόσωπο που ηγείται του θεσμού, αλλά η πορεία των ίδιων των υποθέσεων στο μέλλον.