Κουίζ για την παλιά Αθήνα: Αναγνωρίζετε αυτό το σημείο;

Πολλοί Αθηναίοι είναι πεπεισμένοι πως ξέρουν την πρωτεύουσα σαν την παλάμη τους, ώσπου να βρεθούν μπροστά σε ένα άλμπουμ με παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Στο πέρασμα των δεκαετιών το αστικό τοπίο της πόλης έχει αλλάξει τόσο ριζικά, που σήμερα σχεδόν τίποτα δεν θυμίζει την Αθήνα του '20 ή του '30. Οι πλατείες, οι συνοικίες και οι κεντρικοί δρόμοι έχουν μεταμορφωθεί, με πολλά νεοκλασικά κτίρια να μην υπάρχουν πια. Το κουίζ που ακολουθεί βάζει σε δοκιμασία τη μνήμη και την παρατηρητικότητα, μέσα από δύο σημεία απ' όπου σίγουρα έχετε περάσει.

Η πλατεία Ομονοίας μέσα από τον φακό της δεκαετίας του 1950

Η πρώτη φωτογραφία, τραβηγμένη στα τέλη της δεκαετίας του 1950, αποτυπώνει την πλατεία Ομονοίας σε μια εντελώς διαφορετική εκδοχή από τη σημερινή. Όσοι βιάστηκαν να απαντήσουν Κυψέλη ή Σύνταγμα έπεσαν έξω: πρόκειται για το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, το σημείο απ' όπου ξεκινούν οι μεγάλες αρτηρίες της πόλης, όπως οι οδοί Πανεπιστημίου, Σταδίου, Αγίου Κωνσταντίνου, 3ης Σεπτεμβρίου, Πειραιώς και Αθηνάς. Στην παλιά λήψη, εκεί όπου σήμερα κυριαρχεί το καθημερινό μποτιλιάρισμα, κάποτε περνούσαν άμαξες.

Η ιστορία της πλατείας ξεκινά το 1846, όταν ο Όθων Α΄ επιθύμησε το πρώτο αστικό έργο εντός των Αθηνών, με τα σχέδια χωροθέτησης να υπογράφουν οι Σταμάτης Κλεάνθης και Έντουαρτ Σάουμπερτ. Αρχικά ονομάστηκε Πλατεία Ανακτόρων, στη συνέχεια Πλατεία Όθωνος και, τελικά, το 1862, πήρε το όνομα Πλατεία Ομονοίας. Η περιμετρική δόμηση ήταν ήδη πυκνή από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και μετά, υψηλά κτίρια ανεγέρθηκαν γύρω της, αλλάζοντας σταδιακά την εικόνα της προς τη σημερινή μορφή. Έπειτα από χρόνια παραμέλησης, η συνοικία γνωρίζει πλέον νέα άνθηση και αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον, κυρίως στον ξενοδοχειακό και τον εμπορικό τομέα.

Ο Ναός του Ηφαίστου το 1923 και το αίνιγμα του Θησείου

Η δεύτερη εικόνα, από το 1923 και το αρχείο του Thomas Whittemore, δείχνει τον Ναό του Ηφαίστου, γνωστό και ως Θησείο. Οι επιλογές Παρθενώνας και Ναός της Αθηνάς Νίκης ήταν παγίδα: πρόκειται για έναν από τους καλύτερα διατηρημένους αρχαίους ναούς του ελληνικού χώρου, αφιερωμένο στον θεό Ήφαιστο και στην Εργάνη Αθηνά. Η περιοχή του Θησείου οφείλει το όνομά της στην παλιά, σήμερα αναθεωρημένη, απόδοση του ναού στον Θησέα.

Χτισμένος στον λόφο του Αγοραίου Κολωνού, στο δυτικό τμήμα της Αρχαίας Αγοράς, ο ναός είναι δωρικού ρυθμού, περίπτερος και εξάστυλος, πιθανότατα έργο του αρχιτέκτονα Ικτίνου από πεντελικό μάρμαρο. Διαθέτει 13 κίονες σε κάθε μακρά πλευρά και 6 κατά πλάτος, ενώ ο σηκός του χωρίζεται σε πρόναο, κυρίως ναό και οπισθόδομο. Θεωρείται ο καλύτερα σωζόμενος δωρικός ναός στον ελλαδικό χώρο.

Ο σχεδιασμός του ανάγεται στο 449 π.Χ., παράλληλα με τον Παρθενώνα, ανήκοντας στη γενιά των Μαραθωνομάχων και του Κίμωνα και όχι στο οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή. Τα επίσημα εγκαίνια έγιναν το 416/5 π.Χ.. Αργότερα το μνημείο μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία έως το 1834 και κατόπιν σε μουσείο, παραμένοντας σήμερα προσβάσιμο ως τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της Αγοράς.