Προληπτικές χάρες και βέτο: το σχέδιο Τραμπ για το Κογκρέσο

Ενώ οι Αμερικανοί προσέρχονται σήμερα, 3 Νοεμβρίου 2026, στις κάλπες των ενδιάμεσων εκλογών, το ερώτημα μετατοπίζεται πλέον στο τι θα σημάνει για τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ μια ενδεχόμενη ήττα στο Κογκρέσο. Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ έρευνα των New York Times και του Siena College δείχνει προβάδισμά τους σχεδόν και στις επτά αμφίρροπες αναμετρήσεις για τη Γερουσία. Ο Αμερικανός πρόεδρος, πάντως, δείχνει αποφασισμένος να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων ακόμη και χωρίς νομοθετική πλειοψηφία. Οι πρώτες του δηλώσεις για προληπτικές χάρες και συστηματική χρήση του βέτο σκιαγραφούν ήδη τη στρατηγική επιβίωσης του Λευκού Οίκου.

Οι επιτροπές που στοχεύουν τον Έλον Μασκ

Η ανάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων θα έδινε στους Δημοκρατικούς όχι μόνο μεγαλύτερη επιρροή στην κατάρτιση του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, αλλά και τη δυνατότητα να ξεκινήσουν κοινοβουλευτικές έρευνες. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico τον περασμένο μήνα, υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος εξετάζουν πώς διάφορες επιτροπές θα μπορούσαν να στοχεύσουν τον Έλον Μασκ και ένα ευρύ φάσμα των εταιρειών του σε περίπτωση νίκης. Ο μεγαλύτερος δωρητής της ρεπουμπλικανικής εκστρατείας εμφανίστηκε να απειλείται στα μέσα Οκτωβρίου, έπειτα από πληροφορίες ότι οι κοινοβουλευτικές έρευνες σε βάρος του θα ενταθούν.

Τα πιθανά αντικείμενα των ερευνών είναι πολλαπλά. Αναφέρονται ο ρόλος του Μασκ στον πρόσφατο περιορισμό του δορυφορικού δικτύου Starshield στην Ουκρανία, οι δραστικές περικοπές που επέβαλε το 2025 στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση η Επιτροπή για την κυβερνητική αποτελεσματικότητα (Doge), καθώς και ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων γύρω από ομοσπονδιακά συμβόλαια και επιδοτήσεις προς τη SpaceX και την Tesla. Το δημοκρατικό στρατόπεδο κατηγορεί παράλληλα τον Τραμπ και το περιβάλλον του ότι πλούτισαν δραστικά κατά τα δύο πρώτα χρόνια της θητείας.

Απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, ο πρόεδρος προανήγγειλε σε συνέντευξή του στη New York Post ότι θα δώσει προληπτικά χάρη στους συμμάχους του. «Δεν θα το σκεφτώ καν, θα το κάνω», απάντησε όταν ρωτήθηκε σχετικά, υπενθυμίζοντας ότι έπραξε το ίδιο για τους υποστηρικτές του που ενεπλάκησαν στα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου 2021. Για το σενάριο σύλληψης του Μασκ, ο Τραμπ σημείωσε ότι «εάν αυτό γίνει πράξη, θα πρέπει να τους προστατέψουμε».

Ο «Κύριος βέτο» και η συμφωνία που προεξοφλεί

Παραδοσιακά το κόμμα που κατέχει τον Λευκό Οίκο υφίσταται απώλειες στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες λειτουργούν συχνά ως άτυπο δημοψήφισμα για τον εκάστοτε πρόεδρο. Στην τελευταία του ομιλία πριν από την κάλπη, τη Δευτέρα στην Ουάσινγκτον, ο 80χρονος Ρεπουμπλικανός υποστήριξε ότι «τήρησε περισσότερες υποσχέσεις απ' όσες έκανε», αφιερώνοντας μεγάλο μέρος του χρόνου του στα κατασκευαστικά έργα που σχεδιάζει για την πρωτεύουσα.

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι σε περίπτωση δημοκρατικής πλειοψηφίας στο Κογκρέσο θα μετατραπεί στον «Κύριο βέτο». «Δεν θα είναι η πρώτη φορά που ένας πρόεδρος δεν θα έχει ούτε τη Βουλή ούτε τη Γερουσία με το μέρος του», σημείωσε. Το σχέδιό του προβλέπει ότι θα απορρίπτει τα εισερχόμενα νομοσχέδια, ώστε έπειτα από έναν ή δύο μήνες οι αντίπαλοί του να αντιληφθούν, όπως εκτιμά, ότι «σπαταλούν χρόνο» και να οδηγηθούν τελικά σε συμφωνία με τον Λευκό Οίκο.

Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, εμφανίζονται συγκρατημένοι παρά τις θετικές ενδείξεις, καθώς έχουν διαψευστεί στο παρελθόν. Εάν κατακτήσουν και τη Γερουσία, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν προεδρικούς διορισμούς, ιδίως σε περίπτωση που κενωθεί θέση στο Ανώτατο Δικαστήριο. Σχεδόν 58 εκατομμύρια Αμερικανούς έχουν ήδη ψηφίσει, ένας αριθμός που τίθεται ως ιστορικό ρεκόρ για ενδιάμεσες εκλογές.