Παρθενώνας: Το βρετανικό «όχι» στην αλλαγή του νόμου του 1963

Η βρετανική κυβέρνηση απέρριψε κάθε ενδεχόμενο τροποποίησης του νόμου που εμποδίζει τη μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, παρά τις διαδοχικές παρεμβάσεις μελών της Βουλής των Λόρδων υπέρ της επανένωσής τους. Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο την Τρίτη (03/11/2026), όταν ο ανεξάρτητος κόμης του Κλάνκαρτι ζήτησε διευκρινίσεις για τις προτάσεις επιστροφής. Η απάντηση της υφυπουργού Πολιτισμού ήταν κατηγορηματική, μετατοπίζοντας εκ νέου το βάρος στη συζήτηση περί δανεισμού.

Η κατηγορηματική απάντηση της βαρόνης Τουάικρος

Η υφυπουργός Πολιτισμού, βαρόνη Τουάικρος, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση δεν έχει προβεί σε καμία αξιολόγηση των προτάσεων για τη μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών που φιλοξενεί το Βρετανικό Μουσείο. Όπως τόνισε, η τροποποίηση του νόμου του 1963 δεν περιλαμβάνεται στο κυβερνητικό νομοθετικό πρόγραμμα, καθώς δεν αναφέρθηκε στην Ομιλία του Βασιλιά. «Η κυβέρνηση δεν έχει σχέδια να αλλάξει τον νόμο ή να εισαγάγει νομοθεσία που θα επέτρεπε τη μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο κόμης του Κλάνκαρτι είχε θέσει το ζήτημα της αισθητικής ενότητας του μνημείου, φέρνοντας ως παράδειγμα τη «Γκερνίκα» του Πικάσο. Υποστήριξε ότι αν το έργο κοβόταν σε κομμάτια και εκτίθετο σε διαφορετικά μουσεία, θα ξεσηκωνόταν τεράστια κατακραυγή για την επανένωσή του, ζητώντας το ίδιο σκεπτικό για το αριστούργημα του Φειδία. Πρότεινε μάλιστα περιορισμένη τροποποίηση, ώστε το ίδιο το Βρετανικό Μουσείο να αποφασίζει για την επιστροφή χωρίς τους σημερινούς νομοθετικούς περιορισμούς.

Η Τουάικρος υπογράμμισε ότι το Μουσείο λειτουργεί ανεξάρτητα από την κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι δεσμεύεται από την ισχύουσα νομοθεσία. Ο νόμος του 1963 απαγορεύει την οριστική απομάκρυνση αντικειμένων από τις συλλογές, προβλέποντας περιορισμένες εξαιρέσεις για διπλά εκθέματα, αντικείμενα που λεηλατήθηκαν κατά τη ναζιστική περίοδο ή ανθρώπινα λείψανα ηλικίας μικρότερης των 1.000 ετών.

Η Ταπισερί της Μπαγιέ ως πρότυπο δανεισμού

Παραπέμποντας στις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις, η κυβέρνηση εμφανίζεται να στηρίζει τη λύση ενός μακροχρόνιου δανεισμού. Ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, συνεχίζει τις επαφές για πιθανή συμφωνία, με αντάλλαγμα την περιοδική παρουσίαση σημαντικών ελληνικών αρχαιοτήτων στη Βρετανία. Ως πιθανό πρότυπο προβάλλεται η Ταπισερί της Μπαγιέ, το ιστορικό γαλλικό έργο που πρόκειται να παραχωρηθεί προσωρινά στους Βρετανούς.

Το σημαντικότερο εμπόδιο παραμένει το ζήτημα της κυριότητας. Το Μουσείο φέρεται να θέτει ως προϋπόθεση την αναγνώριση της βρετανικής ιδιοκτησίας επί των Γλυπτών, καθώς και τη δέσμευση της Αθήνας για την επιστροφή τους μετά τη λήξη του δανεισμού. Πρόκειται για όρους που η ελληνική πλευρά δεν αποδέχεται. Ο Φιλελεύθερος Δημοκράτης λόρδος Άντινγκτον ρώτησε αν η κυβέρνηση θα διέθετε κοινοβουλευτικό χρόνο για νομοθετική αλλαγή σε περίπτωση συμφωνίας, με την υφυπουργό να απαντά ότι τέτοια συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη.

Στη συζήτηση ακούστηκαν και αντίθετες φωνές. Ο Συντηρητικός υποκόμης Χέιλσαμ προειδοποίησε ότι η επιστροφή των Γλυπτών θα δημιουργούσε ένα εξαιρετικά ατυχές προηγούμενο, καθώς τα μουσεία είναι γεμάτα αντικείμενα που αποκτήθηκαν υπό αμφίβολες συνθήκες. Αντίθετα, ο Εργατικός λόρδος Νταμπς, υπέρμαχος της επιστροφής επί χρόνια, ζήτησε να διευκρινιστεί αν η ισχύουσα νομοθεσία επιτρέπει την επιστροφή ή απαιτείται νέος νόμος.