Αρμενία: αίτηση ένταξης στην ΕΕ έως το 2028 και ρήξη με Μόσχα

Σε στρατηγική στροφή προς τη Δύση προχωρά η Αρμενία, καθώς ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν ανακοίνωσε ότι η χώρα του σχεδιάζει να υποβάλει την υποψηφιότητά της για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2028. Πρόκειται για μια επιδίωξη που προκαλεί τριβές ανάμεσα στο Γερεβάν και τη Μόσχα, βασικό σύμμαχο της πρώην σοβιετικής δημοκρατίας του Καυκάσου. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο Πασινιάν περιέγραψε μια διαδικασία που στοχεύει να προσφέρει στον αρμενικό λαό μια εναλλακτική επιλογή.

Από την ήττα στο Καραμπάχ στον δρόμο προς τις Βρυξέλλες

Η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ της Μόσχας και του Γερεβάν συνδέεται άμεσα με τις στρατιωτικές εξελίξεις στην περιοχή. Η στροφή ξεκίνησε μετά τη στρατιωτική ήττα της Αρμενίας από το Αζερμπαϊτζάν το 2020 και, στη συνέχεια, την ανακατάληψη του αμφισβητούμενου θύλακα του Καραμπάχ από το Μπακού το 2023. Το Γερεβάν κατηγόρησε τον Ρώσο σύμμαχό του ότι δεν το προστάτεψε επαρκώς, γεγονός που πυροδότησε τη σταδιακή απομάκρυνση από τη ρωσική τροχιά.

«Αρχίσαμε μια διαδικασία με στόχο να δημιουργήσουμε μια εναλλακτική ώστε ο λαός μας να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει», δήλωσε ο Πασινιάν. Όπως εξήγησε, η πορεία αυτή θα οδηγήσει τελικά, το 2027 ή το 2028, στην επίσημη υποβολή υποψηφιότητας για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ ως πλήρες μέλος. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η χώρα του δεν προτίθεται επί του παρόντος να αποχωρήσει από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, την εμπορική ένωση που απαρτίζουν σύμμαχοι της Ρωσίας.

Παράλληλα, ο Πασινιάν δήλωσε ότι η Αρμενία έχει «χάσει το ενδιαφέρον της» για τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας, τη στρατιωτική συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία, εντός της οποίας το Γερεβάν έχει ήδη παγώσει τη συμμετοχή του. Η κίνηση αυτή υπογραμμίζει το βάθος της αποστασιοποίησης από τους παραδοσιακούς στρατιωτικούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Οι εμπορικοί περιορισμοί της Μόσχας και το δίλημμα των δύο ενώσεων

Η Ρωσία έχει επαναλάβει αρκετές φορές ότι η ένταξη του Γερεβάν στην ΕΕ, με ταυτόχρονη παραμονή στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, δεν θα είναι εφικτή. Η Μόσχα τάσσεται υπέρ της διοργάνωσης δημοψηφίσματος στην Αρμενία, ώστε να αποτυπωθεί η βούληση της κυβέρνησης να στραφεί προς τη Δύση, μετατρέποντας το ζήτημα σε μείζον πολιτικό διακύβευμα.

Στο πεδίο της οικονομίας, η Μόσχα επέβαλε φέτος εμπορικούς περιορισμούς στις αρμενικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων και απείλησε ότι θα επανεξετάσει τις μειώσεις στην τιμή της ρωσικής ενέργειας που παρέχει στο Γερεβάν. Οι πιέσεις αυτές καταδεικνύουν τα εργαλεία που διαθέτει η Ρωσία για να επηρεάσει τις αποφάσεις της αρμενικής ηγεσίας.

Το μέγεθος της εξάρτησης καθιστά τη στροφή ιδιαίτερα απαιτητική. Η Ρωσία παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αρμενίας και βασική αγορά για τις εξαγωγές της, ενώ πολλοί Αρμένιοι ζουν και εργάζονται στο ρωσικό έδαφος. Επιπλέον, το Γερεβάν εξαρτάται από τη Μόσχα για τις προμήθειές του σε όπλα και ενέργεια, παράγοντες που καθιστούν τη μετάβαση προς τη Δύση μια διαδικασία με σημαντικό οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος.