Καμπανάκι Κομισιόν για Σερβία και Κόσοβο στην ευρωπαϊκή πορεία

Σοβαρές ανησυχίες για την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων εκφράζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις ετήσιες εκθέσεις προόδου για το 2026, που καταγράφουν στασιμότητα αλλά και οπισθοδρόμηση στην πορεία Σερβίας και Κοσόβου προς την ένταξη. Η έκθεση για το Βελιγράδι κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, ενώ για την Πρίστινα διαπιστώνεται μηδενική πρόοδος στο κράτος δικαίου. Οι Βρυξέλλες συνδέουν την εικόνα και των δύο χωρών με τη δυσλειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και την καθυστέρηση των μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα, η Κομισιόν επιμένει στην ανάγκη να προχωρήσει ο διάλογος ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Τέσσερις πυλώνες σε οπισθοδρόμηση για το Βελιγράδι

Η έκθεση για τη Σερβία διαπιστώνει οπισθοδρόμηση σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, την ελευθερία της έκφρασης, την εκπαίδευση και την εξωτερική πολιτική. Η Επιτροπή εκφράζει έντονη ανησυχία για την αυξανόμενη πόλωση στην κοινωνία και για τις αδυναμίες στη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, το Βελιγράδι συνεχίζει να καταγράφει χαμηλά ποσοστά ευθυγράμμισης με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ, κυρίως λόγω της άρνησής του να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία.

Αναφορικά με τον διάλογο, η ΕΕ ζητά από τη Σερβία να σταματήσει να αντιτίθεται στην ένταξη του Κοσόβου σε διεθνείς οργανισμούς και να εφαρμόσει τη Συμφωνία της Οχρίδας του 2023. Οι Βρυξέλλες ασκούν δριμεία κριτική για την έλλειψη λογοδοσίας των υπευθύνων για τα αιματηρά επεισόδια στο χωριό Μπάνισκα τον Σεπτέμβριο του 2023, σύμφωνα με την ανταπόκριση του Νίκου Πέλπα από το Βελιγράδι.

Η έκθεση αφήνει, ωστόσο, ένα «παράθυρο» αισιοδοξίας για τη Σερβία. Η Κομισιόν σημειώνει ότι οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές και ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης αποτελούν ευκαιρία για ένα «νέο ξεκίνημα» και για την αναστροφή των αρνητικών τάσεων που καταγράφηκαν την τελευταία περίοδο.

Θεσμική παράλυση και η διαμάχη για την Ένωση Σερβικών Δήμων

Για το Κόσοβο, η έκθεση εστιάζει στην παρατεταμένη θεσμική παράλυση, η οποία, όπως αναφέρεται, «έχει εγκλωβίσει τη χώρα και έχει εμποδίσει την προώθηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων». Η Κομισιόν διαπιστώνει μηδενική πρόοδο στο κράτος δικαίου και περιορισμένα αποτελέσματα στη μάχη κατά της διαφθοράς. Ιδιαίτερα ανησυχητικά κρίνονται τα στοιχεία για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, με την έκθεση να υπογραμμίζει τις επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται ακόμη και από στελέχη της κυβέρνησης. Στον οικονομικό τομέα, η περιορισμένη πρόοδος στην ενέργεια συνεχίζει να αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη.

Στο ζήτημα του διαλόγου, η ΕΕ επικρίνει την Πρίστινα για την άρνησή της να προχωρήσει στη συγκρότηση της Ένωσης Σερβικών Δήμων (ZSO). Οι Βρυξέλλες καλούν το Κόσοβο να ξεκινήσει τη σχετική διαδικασία βάσει των δεσμεύσεών του. Ξεκαθαρίζουν, παράλληλα, ότι το καθεστώς των σερβικών δομών πρέπει να επιλυθεί μέσω διαλόγου και όχι με μονομερείς ή ασυντόνιστες ενέργειες.

Το κοινό μήνυμα των εκθέσεων είναι ότι η ενταξιακή πορεία και των δύο πλευρών εξαρτάται πλέον άμεσα από την υλοποίηση των δεσμεύσεών τους στο πλαίσιο του διαλόγου. Η Κομισιόν συνδέει τη μελλοντική πρόοδο με συγκεκριμένα βήματα στη λειτουργία των θεσμών, στο κράτος δικαίου και στην εφαρμογή των συμφωνιών που έχουν ήδη υπογραφεί.