Παγκόσμιο ρεκόρ στο χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών το 2025

Σε νέο ιστορικό υψηλό εκτοξεύτηκε το εξωτερικό χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών, με την Παγκόσμια Τράπεζα να κάνει λόγο για επίπεδο-ρεκόρ 9,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025. Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος δανείζονται περισσότερο και πληρώνουν ακριβότερα, καθώς το χρέος τους αυξήθηκε κατά 5,5% μέσα σε έναν μόλις χρόνο. Ο οργανισμός με έδρα την Ουάσιγκτον ανακοίνωσε τα στοιχεία την Πέμπτη, σημειώνοντας ότι ο δανεισμός μέσω των διεθνών αγορών ομολόγων συνεχίστηκε και το 2026. Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει είναι αν οι όροι παραμένουν βιώσιμοι και αν τα κεφάλαια φτάνουν τελικά σε εκείνους που τα έχουν περισσότερο ανάγκη.

Η μεγαλύτερη ετήσια άνοδος μετά την πανδημία

Στην ετήσια Έκθεσή της για το Διεθνές Χρέος, η Παγκόσμια Τράπεζα χαρακτήρισε την απότομη αύξηση του 2025 ως τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο από το 2021, αμέσως μετά την πανδημία του COVID. Η εκτίναξη αυτή, προειδοποιεί ο οργανισμός, απειλεί να εκτοπίσει ουσιαστικές επενδύσεις στην εκπαίδευση, τις υποδομές, την υγεία και την απασχόληση. Όσο περισσότεροι πόροι κατευθύνονται στην εξυπηρέτηση των δανείων, τόσο λιγότερα απομένουν για τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.

Η άνοδος ήταν ταχύτερη στις χώρες που είναι επιλέξιμες για στήριξη από τη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης (IDA). Εκεί το εξωτερικό χρέος αυξήθηκε κατά 8,1% και έφτασε το 1,3 τρισεκατομμύριο δολάρια το 2025, καταγράφοντας τον πιο γοργό ρυθμό διόγκωσης. Πρόκειται για τις πιο ευάλωτες οικονομίες, που έχουν και τα λιγότερα περιθώρια να απορροφήσουν νέες πιέσεις.

Αξιωματούχοι της Παγκόσμιας Τράπεζας και άλλων διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων κρούουν εδώ και μήνες τον κώδωνα του κινδύνου για τα υψηλά επίπεδα χρέους. Στο επίκεντρο των ανησυχιών τους βρίσκονται οι δυσμενείς επιπτώσεις των υψηλότερων επιτοκίων πάνω στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες καλούνται να αντεπεξέλθουν σε ένα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.

Το επιτόκιο 8,2% που πληρώνουν στους ιδιώτες πιστωτές

Αν και η πρόσβαση στη διεθνή χρηματοδότηση βελτιώθηκε, οι φτωχότερες αναπτυσσόμενες χώρες επιβαρύνονται με υψηλό μέσο επιτόκιο 8,2% για νέες δεσμεύσεις προς ιδιώτες πιστωτές, το υψηλότερο ποσοστό από το 1989, καθώς και με 9,4% για νέα ομόλογα. Αντίθετα, οι χώρες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για δάνεια χαμηλού ή μηδενικού επιτοκίου μέσω της IDA κατέβαλαν κατά μέσο όρο 5,5% για νέα ομόλογα, ποσοστό μειωμένο σε σχέση με το 5,8% του 2024.

Παράλληλα, ο δανεισμός από ιδιώτες πιστωτές και η έκδοση ομολόγων από δημόσιους φορείς εκτινάχθηκαν κατά σχεδόν 35%, φτάνοντας τα 251 δισεκατομμύρια δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας. Όπως εξήγησε η Χαϊσάν Φου, επικεφαλής στατιστικολόγος της Τράπεζας, η επιστροφή του ιδιωτικού δανεισμού είναι καλοδεχούμενη, ωστόσο «οι χώρες αυτές δανείζονται περισσότερα, πληρώνουν περισσότερα και, σε πολλές περιπτώσεις, τους απομένουν λιγότεροι πόροι για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή τους».

Η ίδια υπογράμμισε ότι η υπεύθυνη διαχείριση του χρέους σημαίνει να δίνεται σε όλους, «συμπεριλαμβανομένων των μελλοντικών γενεών», η ευκαιρία να ευημερήσουν. Η έκθεση διαπιστώνει ότι πολλές κυβερνήσεις εξέδωσαν νέα ομόλογα για να επαναγοράσουν χρέος που έληγε, παρατείνοντας τον ορίζοντα αποπληρωμής συχνά με υψηλότερα επιτόκια και χωρίς ουσιαστική μείωση του συνολικού όγκου. Η ζήτηση συνέχισε να αυξάνεται και φέτος, διατηρώντας ανοιχτό το στοίχημα της βιωσιμότητας.