Στο στόχαστρο της Κομισιόν η ρητορική Μίτσκοσκι για το όνομα

Η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα Σκόπια για τη Συμφωνία των Πρεσπών δεν περιορίζεται σε μια γενικόλογη παρατήρηση. Στην ετήσια έκθεση αξιολόγησης της ευρωπαϊκής πορείας της Βόρειας Μακεδονίας που δημοσιοποιήθηκε, η Κομισιόν στρέφει ευθέως τον φακό της στη δημόσια ρητορική της πολιτικής ηγεσίας και, ονομαστικά, στον πρωθυπουργό Χρίστιαν Μίτσκοσκι. Οι Βρυξέλλες καταγράφουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφοράς που, όπως προειδοποιούν, μπορεί να υπονομεύσει τις σχέσεις καλής γειτονίας με την Αθήνα.

Η επιμονή Μίτσκοσκι στον όρο «Μακεδονία»

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται η συστηματική χρήση της ονομασίας «Μακεδονία», χωρίς τον γεωγραφικό προσδιορισμό «Βόρεια», από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Χρίστιαν Μίτσκοσκι, αλλά και από κυβερνητικά στελέχη και βουλευτές του δεξιού κυβερνώντος κόμματος VMRO-DPMNE. Η Επιτροπή σημειώνει ότι μέλη της κυβέρνησης και ανώτεροι αξιωματούχοι παραβλέπουν κατά καιρούς τη Συμφωνία, αποφεύγοντας τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ονομασία της χώρας.

Πρόκειται για πρακτική που, κατά την έκθεση, δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά επαναλαμβανόμενη επιλογή της πολιτικής ηγεσίας. Η Κομισιόν καθιστά σαφές ότι η συνεπής και καλόπιστη εφαρμογή των διμερών συμφωνιών, με ιδιαίτερη αναφορά στη Συμφωνία των Πρεσπών, παραμένει ουσιώδης προϋπόθεση για τη διατήρηση ομαλών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Η προειδοποίηση είναι σαφής: η επιλεκτική τήρηση των δεσμεύσεων ενέχει κόστος για την ίδια την ευρωπαϊκή προοπτική των Σκοπίων.

Η Συμφωνία των Πρεσπών υπεγράφη τον Ιούνιο του 2018 και τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2019, κλείνοντας μια πολυετή διπλωματική αντιπαράθεση για το ονοματολογικό. Προβλέπει την επίσημη ονομασία «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας», με σύντομη μορφή «Βόρεια Μακεδονία», τόσο στο εσωτερικό όσο και στις διεθνείς σχέσεις της χώρας.

Οι τομείς που κρατούν ανοιχτή τη συνεργασία Αθήνας-Σκοπίων

Παρά τον προβληματισμό για τη ρητορική, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η συνεργασία μεταξύ Αθήνας και Σκοπίων εξακολουθεί να αναπτύσσεται σε σειρά κρίσιμων τομέων. Η έκθεση κάνει ρητή αναφορά στην οικονομία, τις υποδομές, την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, τον τουρισμό και τον πολιτισμό, πεδία στα οποία οι επαφές των δύο πλευρών παραμένουν ενεργές και παραγωγικές.

Αυτή η διπλή εικόνα, της πρακτικής συνεργασίας από τη μία και της αμφισβήτησης στο επίπεδο της δημόσιας ρητορικής από την άλλη, είναι που ανησυχεί τις Βρυξέλλες. Η Επιτροπή τονίζει ότι η θετική δυναμική στους επιμέρους τομείς δεν αρκεί από μόνη της να θωρακίσει τη σχέση, εφόσον η πολιτική ηγεσία της Βόρειας Μακεδονίας συνεχίζει να αποκλίνει από τα όσα η ίδια έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει.

Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι η έκθεση αποτελεί κομβικό εργαλείο αξιολόγησης της ενταξιακής πορείας των Σκοπίων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Με τη ρητή σύνδεση της εφαρμογής των Πρεσπών με την πρόοδο αυτή, η Κομισιόν στέλνει στην κυβέρνηση Μίτσκοσκι το μήνυμα ότι ο σεβασμός της Συμφωνίας δεν είναι διαπραγματεύσιμος, ούτε υπόθεση εσωτερικής κατανάλωσης, αλλά όρος για τη συνέχιση του ευρωπαϊκού δρόμου της χώρας.