Το τέλος μιας εποχής για τη συμμαχία Ισραήλ και ΗΠΑ

Ο πόλεμος στο Ιράν, που αποδόθηκε στην επιρροή την οποία άσκησε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, μαζί με όσα είχαν προηγηθεί στη Γάζα, μετέτρεψε το Ισραήλ σε κρίσιμο καταλύτη των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Οι νέοι συσχετισμοί που διαμορφώνονται στο αμερικανικό πολιτικό σκηνικό θέτουν πλέον υπό ισχυρή αμφισβήτηση την παραδοσιακή σχέση των δύο χωρών. Όπως παρατήρησε έγκριτος σχολιαστής, πρόκειται ίσως για την πρώτη φορά από το 1975 που το Ισραήλ αντιμετωπίζει τόσο βαθιά κρίση στις σχέσεις του με την Ουάσιγκτον. Το ερώτημα που ανοίγει δεν αφορά μόνο τη φιλία των δύο πλευρών, αλλά και την ίδια τη στρατιωτική δέσμευση της αμερικανικής υπερδύναμης.

Από τον πόλεμο στο Ιράν στις κάλπες της οργής

Στις ενδιάμεσες εκλογές ο Μ. Νετανιάχου και το Ισραήλ βρέθηκαν στο επίκεντρο, χωρίς βεβαίως να το επιδιώξουν. Στην έντονη αμφισβήτηση των επιλογών του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Γάζα, στη Συρία και στον Λίβανο προστέθηκε η απόδοση ευθυνών για τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, τον οποίο πολλοί χαρακτήρισαν «καταστροφικό». Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί συνέκλιναν σε ένα σημείο: ότι η ακρίβεια και ο πληθωρισμός που έπληξαν σφοδρά τον Αμερικανό πολίτη αποτελούν συνέπεια αυτής της σύγκρουσης, η οποία ξεκίνησε επειδή το θέλησε ο Νετανιάχου. Η εντύπωση αυτή δεν μεταβλήθηκε καθώς οι ψηφοφόροι κατευθύνονταν προς τις κάλπες.

Χαρακτηριστικό της αλλαγής κλίματος είναι ότι ο ίδιος ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς μίλησε ανοιχτά για το «πρόβλημα» της στενής σχέσης με το Ισραήλ την επομένη των εκλογών, αποδίδοντας το αποτέλεσμα στον πόλεμο στο Ιράν. Η αμφισβήτηση φτάνει πλέον μέχρι τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες τίθεται σε συζήτηση η δέσμευση της Ουάσιγκτον για το «Ποιοτικό Στρατιωτικό Πλεονέκτημα» (Qualitative Military Edge) του Ισραήλ. Το προηγούμενο του 1975, όταν ο πρόεδρος Φορντ και ο Χένρι Κίσινγκερ επέβαλαν πάγωμα στην παραχώρηση εξοπλισμών για να ασκήσουν πίεση στο ζήτημα της Ιερουσαλήμ, επανέρχεται στην επικαιρότητα ως μέτρο σύγκρισης.

Όταν η Αριστερά και το MAGA βρέθηκαν στην ίδια γραμμή

Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών πολλοί υποψήφιοι άσκησαν δριμεία κριτική στη στενή σχέση με τον Νετανιάχου, στοχοποιώντας τον Ισραηλινό ηγέτη τόσο για τη Γάζα όσο και για την επιθετική πολιτική του στην ευρύτερη περιοχή. Η Γάζα λειτούργησε ως συγκολλητική ουσία για την Αριστερή πτέρυγα του κόμματος, που επιχείρησε να αξιοποιήσει την οργή των νέων κυρίως ψηφοφόρων, η οποία εκφράστηκε στους δρόμους των αμερικανικών μεγαλουπόλεων. Αυτή η δυναμική ανέδειξε τον Μαμντάνι δήμαρχο της Νέας Υόρκης και έδωσε ώθηση στον νέο γερουσιαστή Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, αλλά και σε πολλούς άλλους υποψηφίους.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο των εκλογών υπήρξε η σύγκλιση δύο αντίθετων κόσμων. Η αντίθεση στο Ισραήλ έφερε στην ίδια γραμμή την Αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών με το κίνημα MAGA, το ακροδεξιό λαϊκιστικό ρεύμα που στήριξε τον Τραμπ. Οι υποστηρικτές του κινήματος είδαν στο Ισραήλ τον υπεύθυνο για την αθέτηση της υπόσχεσης του προέδρου ότι οι ΗΠΑ δεν θα εμπλέκονταν σε νέους πολέμους. Έτσι, δύο δυνάμεις που βρίσκονται στα αντίθετα άκρα του αμερικανικού πολιτικού φάσματος συναντήθηκαν σε μια κοινή καχυποψία απέναντι στη συμμαχία, σηματοδοτώντας ενδεχομένως το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.