Κυριακάτικη μελαγχολία: γιατί μας πιάνει πριν τη Δευτέρα

Είναι Κυριακή απόγευμα, οι υποχρεώσεις του Σαββατοκύριακου έχουν κλείσει και η χαλάρωση μοιάζει δεδομένη. Κι όμως, αντί για ηρεμία, μια γνώριμη ανησυχία αρχίζει να φουντώνει καθώς πλησιάζει η Δευτέρα. Το φαινόμενο έχει όνομα, λέγεται Sunday scaries ή κυριακάτικη μελαγχολία, και αφορά πολύ περισσότερους ανθρώπους απ' όσους φαντάζεστε. Πρόκειται για μια μορφή άγχους που δεν τρέφεται από όσα συμβαίνουν, αλλά από όσα περιμένουμε ότι θα συμβούν.

Η έρευνα του Έξετερ και το 79% που νιώθει το βάρος της Κυριακής

Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Έξετερ, το 79% των ανθρώπων έχει βιώσει κάποια στιγμή το λεγόμενο Sunday Night Blues. Το εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι η ενεργητικότητα των συμμετεχόντων κατέγραφε τη χαμηλότερη τιμή της το βράδυ της Κυριακής, ακόμη και σε σύγκριση με το βράδυ της ίδιας της Δευτέρας. Με άλλα λόγια, η προσμονή της εβδομάδας βαραίνει τη διάθεση περισσότερο από την ίδια την επιστροφή στη ρουτίνα.

Ο εγκέφαλος προσπαθεί διαρκώς να προβλέψει πιθανές δυσκολίες και να προετοιμαστεί για αυτές. Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις, οι εκκρεμότητες, οι αποφάσεις που περιμένουν και η συνεχής προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στην προσωπική και την εργασιακή ζωή δημιουργούν αίσθημα ανησυχίας πριν καν ξεκινήσει η εβδομάδα. Οι ειδικοί εντοπίζουν τρεις βασικούς παράγοντες: την αβεβαιότητα για το τι θα φέρει η νέα εβδομάδα, την απώλεια ελέγχου που νιώθουμε επιστρέφοντας σε ένα απαιτητικό πρόγραμμα, και την πίεση για απόδοση που εντείνει την ψυχική κόπωση πριν καν ανακτήσουμε τις δυνάμεις μας.

Όταν αυτό το συναίσθημα επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα, αξίζει μια πιο προσεκτική ματιά. Μπορεί να συνδέεται με υπερβολικό φόρτο εργασίας, με ένα δύσκολο εργασιακό περιβάλλον ή με μια δουλειά που δεν προσφέρει πλέον ικανοποίηση. Η επανάληψη, δηλαδή, λειτουργεί σαν σήμα που αξίζει να διαβάσουμε.

Οι τρεις παγίδες του μυαλού και οι κινήσεις που τις σπάνε

Το πρώτο βήμα δεν είναι να διώξουμε βίαια το άγχος, αλλά να αναγνωρίσουμε τι ακριβώς το πυροδοτεί. Είναι μια συγκεκριμένη υποχρέωση ή πολλές μικρές εκκρεμότητες που συσσωρεύτηκαν; Όσο πιο καθαρά προσδιορίζεται η πηγή, τόσο πιο εύκολα αντιμετωπίζεται. Στη συνέχεια, το ζητούμενο είναι να γίνει η Δευτέρα πιο διαχειρίσιμη, όχι να σχεδιαστεί όλη η εβδομάδα το βράδυ της Κυριακής.

Μια απλή κίνηση είναι να σημειώσει κανείς τις τρεις σημαντικότερες προτεραιότητες της επόμενης ημέρας. Έτσι αποκτά μια πρώτη εικόνα των υποχρεώσεών του, χωρίς να τις επεξεργάζεται ξανά και ξανά στο μυαλό του. Παράλληλα, βοηθά η εμπιστοσύνη στον ίδιο μας τον εαυτό: αντί να προσπαθούμε να προβλέψουμε κάθε δυσκολία, αρκεί να θυμηθούμε τις καταστάσεις που ήδη καταφέραμε να διαχειριστούμε με επιτυχία.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε εκ των προτέρων πώς θα εξελιχθεί η κάθε ημέρα. Αρκεί να εμπιστευόμαστε την ικανότητά μας να ανταποκριθούμε σε όσα προκύψουν. Και, τέλος, η Κυριακή κερδίζει όταν της αφήνουμε χώρο για κάτι ευχάριστο, που μετατρέπει τις τελευταίες ώρες ξεκούρασης σε στιγμές απόλαυσης και όχι σε παραμονή μιας αγχωτικής Δευτέρας.