Σερβία: Αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ και αντιαεροπορικός «θόλος»

Μια φιλόδοξη αναδιάρθρωση των σερβικών Ενόπλων Δυνάμεων φέρνει στο προσκήνιο το νέο εξοπλιστικό και οργανωτικό πρόγραμμα της «Φοιτητικής Λίστας», που προβλέπει την αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού στο 5% του ΑΕΠ. Το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε στη δημόσια τηλεόραση RTS, περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός στρατηγικού αντιαεροπορικού «θόλου», την προμήθεια σύγχρονων οπλικών συστημάτων και αισθητές αυξήσεις στους μισθούς του στρατεύματος. Υπεύθυνος για την παρουσίαση ήταν ο εκπρόσωπος του συνδυασμού για στρατιωτικά θέματα, Λούκα Πόνορατς, ο οποίος συνέδεσε την υλοποίηση με την πραγματική οικονομική κατάσταση που θα παραλάβει η νέα διοίκηση.

Ο δρόμος από το 2% στο 5% και ο τριπλός «θόλος» της αεράμυνας

Το σχέδιο, που συντάχθηκε από κορυφαίους Σέρβους εμπειρογνώμονες, προβλέπει μια σταδιακή πορεία για τις στρατιωτικές δαπάνες. Από το σημερινό επίπεδο του 2% με 2,5% του ΑΕΠ, ο στόχος είναι αρχικά η άνοδος στο 3% και μακροπρόθεσμα η προσέγγιση του 5%, ώστε η Σερβία να συμβαδίσει με τα δεδομένα της ευρύτερης περιοχής. Ο Λούκα Πόνορατς ξεκαθάρισε ότι η ταχύτητα της μετάβασης θα κριθεί από το δημοσιονομικό περιθώριο που θα υπάρχει, τονίζοντας πως η υλοποίηση εξαρτάται από την πραγματική οικονομική κατάσταση που θα παραληφθεί.

Κεντρική θέση στο πρόγραμμα κατέχει ο εκσυγχρονισμός των οπλικών συστημάτων. Στις προτεραιότητες περιλαμβάνεται η απόκτηση πυραυλικών συστημάτων με βεληνεκές από 150 έως 300 χιλιόμετρα, καθώς και η συγκρότηση ενός στρατηγικού αντιαεροπορικού «θόλου» με τρία επίπεδα κάλυψης, μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς. Παράλληλα σχεδιάζεται η ανάπτυξη δικτυοκεντρικού συστήματος διοίκησης, επικοινωνίας, ελέγχου και ανταλλαγής πληροφοριών ασφαλείας, μαζί με συσκευές και συστήματα εναέριας επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης που θα θωρακίζουν τον εναέριο χώρο.

Στο τεχνολογικό σκέλος, το πλάνο δίνει έμφαση στην προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και στην αναβάθμιση του ρόλου του Στρατιωτικού Τεχνικού Ινστιτούτου (VTI) και του Τεχνολογικού Κέντρου Οπλικών Δοκιμών (TOC). Στόχος είναι η Σερβία να στηρίξει το νέο αμυντικό δόγμα σε εγχώρια έρευνα, ανάπτυξη και δοκιμές οπλικών συστημάτων, περιορίζοντας την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές και ενισχύοντας την τεχνολογική της αυτονομία.

Αυξήσεις 20%-30% και το παράδοξο των επιδομάτων στα μετόπισθεν

Πέρα από τα οπλικά συστήματα, το πρόγραμμα της «Φοιτητικής Λίστας» εστιάζει και στο ανθρώπινο δυναμικό του στρατεύματος. Προβλέπεται οριζόντια αύξηση των μισθών του προσωπικού κατά 20% έως 30%, μια παρέμβαση που φιλοδοξεί να καταστήσει το στρατιωτικό επάγγελμα πιο ελκυστικό. Για τους άνδρες και τις γυναίκες των Ενόπλων Δυνάμεων, η έμφαση δίνεται στην προσφορά μιας προβλέψιμης επαγγελματικής σταδιοδρομίας, με σαφή προοπτική εξέλιξης.

Το σχέδιο επιχειρεί ταυτόχρονα να διορθώσει στρεβλώσεις που έχουν παγιωθεί στο μισθολόγιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που επισημαίνεται είναι ότι χαμηλόβαθμοι στρατιώτες των ειδικών δυνάμεων αμείβονται, λόγω των επιδομάτων, περισσότερο από στρατηγούς ή ακόμη και από καθηγητές της Στρατιωτικής Ακαδημίας. Η άμεση εξομάλυνση αυτών των ανισορροπιών τοποθετείται ανάμεσα στους πρώτους στόχους της νέας διοίκησης, ώστε η ιεραρχία να αποτυπώνεται και στις αποδοχές.

Στο οργανωτικό και θεσμικό πεδίο, η «Φοιτητική Λίστα» δεσμεύεται για την αυστηρή επαναφορά της λειτουργίας των υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών του στρατού εντός του νομικού πλαισίου. Στο ίδιο πλαίσιο προαναγγέλλεται η διερεύνηση τυχόν ατομικών ευθυνών για παράνομες ενέργειες του παρελθόντος, με το Βελιγράδι να επιδιώκει μια πιο θεσμική και ελεγχόμενη λειτουργία του αμυντικού μηχανισμού, που θα λειτουργεί με διαφάνεια και λογοδοσία.